Niezgłoszenie zmiany formy opodatkowania przez błąd w CEIDG

Nasz ekspert:
Artykuły autora

Wielkość tekstu:

Przedsiębiorcy, którzy zamierzają opodatkować swoją działalność podatkiem liniowym lub ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych, muszą w tym zakresie złożyć odpowiednie oświadczenie. Takie zawiadomienie może zostać dokonane poprzez CEIDG, przy czym kluczowe jest, aby nastąpiło to w terminie ustawowym. W poniższym artykule zastanowimy się, jak błąd w systemie CEIDG wpływa na kwestie podatkowe przedsiębiorców w sytuacji, gdy nastąpi niezgłoszenie zmiany formy opodatkowania w odpowiednim terminie.

Termin na wybór formy opodatkowania działalności gospodarczej

Dochód z działalności gospodarczej podlega opodatkowaniu według skali podatkowej, chyba że podatnik dokona wyboru innej formy opodatkowania. W tym zakresie możliwy jest wybór podatku liniowego lub ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych.

Jak wskazuje art. 9a ust. 2 ustawy o PIT, podatnicy mogą wybrać sposób opodatkowania dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej na zasadach określonych w art. 30c (tj. podatek liniowy). W tym przypadku są obowiązani do złożenia właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego sporządzonego na piśmie oświadczenia o wyborze tego sposobu opodatkowania do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym został osiągnięty pierwszy przychód z tego tytułu w roku podatkowym, albo do końca roku podatkowego, jeżeli pierwszy taki przychód został osiągnięty w grudniu tego roku podatkowego.

Wskazany termin jest powszechnie uznawany za termin prawa materialnego, czyli taki, który kształtuje prawa i obowiązki podatnika. Należy go zatem odróżnić od terminu procesowego, który kształtuje uprawnienia w zakresie procedury podatkowej. Przywrócenie terminu – o którym mowa w art. 162 Ordynacji podatkowej – może dotyczyć wyłącznie tego drugiego przypadku. W konsekwencji podatnik nie może wnioskować o przywrócenie terminu na wybór podatku liniowego. Jest to termin nieprzywracalny.

Zgodnie z art. 9a ust. 4 powołanej ustawy dokonany wybór formy opodatkowania dotyczy również lat następnych, chyba że w kolejnych latach podatnik we wskazanym terminie złoży oświadczenie na piśmie właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego o rezygnacji z tej formy opodatkowania. Nie trzeba więc ponawiać wyboru co roku – oświadczenie składa się dopiero wtedy, gdy podatnik chce zmienić formę opodatkowania.

Oświadczenie o dokonanym wyborze podatnik może złożyć także w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy.

Od 1 listopada 2026 r. wniosek o wpis do CEIDG, czyli o założenie działalności, można złożyć wyłącznie elektronicznie – urzędy gmin nie przyjmują już w tej sprawie papierowych wniosków CEIDG-1. Pozostałe wnioski (o zmianę, zawieszenie, wznowienie i wykreślenie wpisu) można składać papierowo do 31 października 2028 r., a od 1 listopada 2028 r. również wyłącznie elektronicznie. Wyjątek dotyczy osób małoletnich, które do 31 października 2028 r. mogą składać wnioski w formie papierowej w urzędzie gminy. Od 14 października 2026 r. obowiązują nowe wzory formularzy CEIDG.

W świetle powyższego opodatkowanie w formie skali podatkowej przysługuje z mocy ustawy i podatnik nie musi składać oświadczenia o jej wyborze. Złożenie stosownego oświadczenia – w wymienionym w przepisach terminie – jest natomiast warunkiem koniecznym dla możliwości wyboru sposobu opodatkowania dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej na zasadach podatku liniowego. Analogiczne regulacje obowiązują w zakresie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych.

W trakcie roku podatkowego wybór sposobu opodatkowania dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej jest możliwy tylko w przypadku rozpoczęcia prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. W pozostałych przypadkach formę opodatkowania można zmienić dopiero od kolejnego roku podatkowego.

Oświadczenia o wyborze podatku liniowego czy też ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych można dokonać poprzez formularz CEIDG. Trzeba jednak pamiętać o zachowaniu ustawowych terminów na złożenie oświadczeń.

Niezgłoszenie zmiany formy opodatkowania przez błąd w systemie CEIDG

W sytuacji, gdy podatnik zdecyduje się na wybór formy opodatkowania poprzez elektroniczny formularz CEIDG-1, przy czym dokonany wybór nie zostanie odnotowany w systemie z uwagi na awarię techniczną, należy zastanowić się, jakie skutki podatkowe wywołuje to zdarzenie dla przedsiębiorcy.

Jak wskazano wyżej, terminu na złożenie oświadczenia nie da się przywrócić, a formy opodatkowania nie można zmienić w trakcie roku podatkowego. To z kolei oznacza, że podatnik może ponieść bardzo dotkliwe konsekwencje podatkowe, np. w sytuacji, gdy nieskutecznie dokonał wyboru podatku liniowego (19%), a z uwagi na wysokie dochody organ podatkowy domaga się zapłaty podatku według skali podatkowej (12% i 32% powyżej progu).

Trzeba jednak przyjąć, że jeżeli podatnik prawidłowo złożył oświadczenie, tzn. złożył dokument elektronicznie, podpisał go i uzyskał urzędowe potwierdzenie odbioru (UPO), nie powinien ponosić negatywnych konsekwencji wadliwości czy też awarii systemu.

W tym zakresie przedsiębiorcy swoją argumentację mogą oprzeć na art. 2a Ordynacji podatkowej. Przepis ten podaje, że niedające się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego rozstrzyga się na korzyść podatnika. Przepis ten dotyczy jednak wątpliwości co do przepisów, a nie co do faktów. Przy ocenie faktów (np. tego, czy oświadczenie zostało złożone) trzeba odnosić się do ogólnych zasad postępowania, tj. działania organów podatkowych w sposób budzący zaufanie (art. 121 Ordynacji podatkowej) czy też podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym (art. 122 Ordynacji podatkowej).

Naturalnie na korzystne rozstrzygnięcie w tym zakresie może liczyć podatnik, który nie dokonał skutecznego wyboru formy opodatkowania z przyczyn obiektywnych. W sytuacji, gdy podatnik w jakikolwiek sposób przyczynił się do niepoprawnego złożenia oświadczenia o wyborze formy opodatkowania, uzyskanie korzystnego rozstrzygnięcia może być trudne.

Przykład 1.

Pan Łukasz rozpoczął w styczniu 2026 roku prowadzenie działalności gospodarczej. 1 lutego złożył poprzez elektroniczny formularz CEIDG oświadczenie o wyborze podatku liniowego. Wypełnił wniosek, ale go nie podpisał, więc nie został on wysłany. Nie uzyskał również UPO. W 2027 roku organ podatkowy zorientował się, że mężczyzna cały czas opłaca zaliczki na podatek według stawki 19% i rozpoczął czynności kontrolne. Czy w takim przypadku pan Łukasz może liczyć na pozytywne rozstrzygnięcie?

W opisanej sprawie mężczyzna z własnej winy nie dokończył procedury składania oświadczenia o wyborze formy opodatkowania w ramach CEIDG. Nie ma tu znaczenia jego brak wiedzy na ten temat, fakt omyłki czy przeoczenia. Niezgłoszenie zmiany formy opodatkowania nie było spowodowane przyczyną zewnętrzną. Z tego też powodu pan Łukasz nie może liczyć na zachowanie prawa do wyboru podatku liniowego.

Wynika tak z odpowiedzi udzielonej 29 grudnia 2023 roku przez Szefa KAS na interpelację poselską nr 207, gdzie czytamy, że jeżeli podatnik uprawdopodobni, że niezłożenie oświadczenia o zmianie formy opodatkowania wynika z awarii systemu, to fiskus przyjmie jego stanowisko. Jednocześnie resort wskazał, że w systemie CEIDG nie stwierdzono błędów, a nieskuteczne zgłoszenia wynikały najczęściej z niedokończenia procedury przez przedsiębiorców.

Interesujące jest jednak to, czy w praktyce organy podatkowe faktycznie będą prezentować to słuszne podejście. Przykładowo bowiem Dyrektor KIS w interpretacji z 7 września 2023 roku (nr 0115-KDWT.4011.42.2023.2.DS) wskazał:

„Mając na uwadze przedstawiony stan faktyczny oraz przytoczone przepisy prawa, stwierdzić należy, że nie jest sporny fakt, że w składanym elektronicznie wniosku o wpis do CEIDG nastąpił: »brak wyboru opodatkowania« i że nie złożył Pan ww. oświadczenia w tym zakresie w formie papierowej. W związku z tym nie można uznać, że skutecznie złożył Pan oświadczenie o wyborze ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych. Na powyższą ocenę nie ma wpływu to, że brak wyboru formy opodatkowania był wynikiem awarii systemu. Istotne jest bowiem, że oświadczenie nie zostało złożone”.

Jeżeli nieskuteczny wybór formy opodatkowania spowodowany jest awarią systemu CEIDG, a podatnik ma dowody potwierdzające, że złożył w terminie stosowne oświadczenie, to organ podatkowy powinien uwzględnić jego wybór, nawet jeżeli informacja na ten temat zostanie ujawniona po pewnym czasie. Takie podejście zapowiedziało Ministerstwo Finansów, choć nie wynika ono wprost z przepisów.

Zapowiedź Szefa KAS należy ocenić jako racjonalne podejście. Przedsiębiorcy nie powinni bowiem ponosić negatywnych konsekwencji awarii systemów. Trzeba jednak pamiętać, że zapowiedź ta nie zmieniła przepisów, a wcześniej organy podatkowe uznawały, że awaria systemu nie wpływa na ocenę skuteczności wyboru formy opodatkowania. Dlatego warto zachować dowody złożenia oświadczenia, przede wszystkim UPO.

Artykuły
Brak wyników.
Więcej artykułów
Wzory
Brak wyników.
Więcej wzorów