Obowiązujące regulacje nie zabraniają osobom fizycznym prowadzenia biznesu bez formalnej rejestracji, co w praktyce oznacza, że możliwe jest także osiąganie przychodów w walutach obcych. Kluczową kwestią dla każdego podatnika staje się jednak prawidłowe rozliczenie podatkowe, a w szczególności ustalenie, jak działalność nierejestrowana a waluta obca wpływają na sposób przeliczania uzyskanych kwot na złotówki dla celów podatku dochodowego.
Działalność nierejestrowana a waluta obca i przychody zagraniczne
Stosownie do art. 20 ust. 1ba Ustawy z 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: ustawa o PIT):
Zgodnie z art. 5 ust. 1 Prawa przedsiębiorców:
Stosowanie tego przepisu to prawo – a nie obowiązek – potencjalnego przedsiębiorcy. Osoba wykonująca działalność może w każdej chwili złożyć wniosek o wpis do CEIDG, wchodząc w reżim obowiązujący zarejestrowanych przedsiębiorców (art. 5 ust. 2).
W myśl art. 5 ust. 6 Prawa przedsiębiorców:
Należy zauważyć, że przepis art. 20 ust. 1ba ustawy o PIT odsyła wprost do zapisu art. 5 ust. 1 Prawa przedsiębiorców. Z kolei ta regulacja wymienia warunki uznania działalności za działalność nierejestrowaną, nie wskazując innych ograniczeń czy wyłączeń. Tym samym – w rozumieniu Prawa przedsiębiorców – działalność nierejestrowana musi być wykonywana przez osobę fizyczną, której przychód należny z tej działalności nie przekroczy w żadnym kwartale 225% kwoty minimalnego wynagrodzenia i która w ciągu ostatnich 60 miesięcy nie wykonywała działalności gospodarczej.
Należy zwrócić uwagę, że działalność nierejestrowana to:
sposób na postawienie pierwszych kroków w biznesie, bez potrzeby spełnienia wielu obowiązków administracyjnych i fiskalnych związanych z działalnością gospodarczą,
możliwość prowadzenia bez wpisu do CEIDG działalności na niewielką skalę, dorywczej, np. udzielania korepetycji – bez ryzyka, że taka działalność zostanie uznana przez urzędy za działalność gospodarczą.
Dodajmy, że nie można także prowadzić działalności nierejestrowanej w tych obszarach, w których wymagana jest koncesja, zezwolenie albo wpis do rejestru działalności regulowanej. Jednocześnie przekroczenie miesięcznego progu przychodu powoduje, że działalność nierejestrowana staje się działalnością gospodarczą.
Dochody z działalności nierejestrowanej są zaliczane do innych źródeł i opodatkowane na zasadach ogólnych według skali podatkowej i rozliczane w rocznym zeznaniu PIT-36.
W przypadku działalności nierejestrowanej nie występuje ograniczenie, jeżeli chodzi o źródło uzyskiwania przychodów. Podatnik prowadzący działalność nierejestrowaną może osiągać przychody zarówno w kraju, jak i za granicą.
W tym miejscu przypomnijmy, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o PIT:
Powyższe oznacza, że od dochodów uzyskanych w ramach działalności nierejestrowanej należy odprowadzić podatek dochodowy w Polsce. Tego typu działalność podlega opodatkowaniu wyłącznie w kraju miejsca zamieszkania osoby fizycznej i nie ma tu zastosowania metoda unikania podwójnego opodatkowania.
Zasady przeliczania przychodów w walucie obcej na złotówki w działalności nierejestrowanej
Odnosząc się natomiast do wątpliwości co do przeliczenia przychodu w obcej walucie, należy wyjaśnić, że przepisy nie przewidują żadnej szczególnej regulacji, dlatego też w tej sytuacji znajdzie zastosowanie przepis art. 11a ustawy o PIT.
Stosownie do art. 11a ust. 1 ustawy o PIT:
Przychody w walutach obcych należy zatem przeliczyć na złotówki według kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień uzyskania przychodu.
Potwierdza to również treść interpretacji indywidualnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 26 lutego 2021 roku (nr 0112-KDIL2-2.4011.778.2020.4.IM):
W tym miejscu należy ponownie przypomnieć, że w myśl art. 5 ust. 6 Prawa przedsiębiorców przez przychód należny rozumie się kwoty należne, nawet jeśli nie zostały faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont.
Przykład 1.
Pan Tomasz jest usługodawcą i prowadzi działalność nierejestrowaną. Jednym z jego klientów jest przedsiębiorca z Francji. 14 kwietnia wykonał usługę i wystawił rachunek na kwotę 1000 euro. Klient uregulował płatność dopiero 7 lipca.
W jaki sposób pan Tomasz powinien dokonać przeliczenia przychodu uzyskanego w ramach działalności nierejestrowanej?
W przypadku działalności nierejestrowanej przychodem jest kwota należna. To oznacza, że nie ma znaczenia data faktycznego otrzymania wynagrodzenia. Skoro zatem kwota wynagrodzenia była należna 14 kwietnia, to do przeliczenia euro na złotówki należy zastosować kurs NBP z 13 kwietnia. Ponadto kwoty uzyskanego przychodu będzie wliczana do limitu działalności nierejestrowanej w II kwartale (kwiecień–czerwiec).
Na zakończenie warto ponownie podkreślić, że w przypadku działalności nierejestrowanej bierzemy pod uwagę kwoty należne, a nie kwoty faktycznie otrzymane. W konsekwencji w zakresie ustalenia momentu uzyskania przychodu stosujemy metodę memoriałową, a nie metodę kasową.
