Poradnik Przedsiębiorcy

Odwrotne obciążenie - podstawowe informacje

Z 1 stycznia 2017 roku weszły w życie nowe przepisy, które rozszerzyły listę towarów objętych odwrotnym obciążeniem. Procedurą tą zostały objęte także niektóre usługi. Czy wiesz, kiedy może zostać zastosowane odwrotne obciążenie? Sprawdź, kiedy podatek VAT będzie musiał rozliczyć nabywca, a nie sprzedawca.

Odwrotne obciążenie - na czym polega?

Odwrotne obciążenie polega na przerzuceniu obowiązku rozliczania podatku VAT ze sprzedawcy na nabywcę. Listę towarów dla transakcji krajowych, co do których ma zastosowanie procedura odwrotnego obciążenia, zawiera załącznik nr 11 do ustawy o VAT. Natomiast lista usług objętych procedurą odwrotnego obciążenia została umieszczona w załączniku nr 14 do ustawy.

Odwrotne obciążenie w obrocie towarami

Kwestia stosowania procedury odwrotnego obciążenia została uregulowana w art. 17 ust. 1 pkt 7 ustawy o VAT. Zgodnie z jego treścią mechanizm ten znajduje zastosowanie, gdy:

  • sprzedawca jest czynnym podatnikiem VAT,

  • nabywca jest czynnym podatnikiem VAT,

  • dostawa nie jest objęta zwolnieniem, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 2 lub art. 122.

Ważne!

W sytuacji gdy dokonywana jest sprzedaż:

  • procesorów (od 2017 roku);

  • przenośnych maszyn do automatycznego przetwarzania danych, o masie <= 10 kg, takich jak: laptopy i notebooki; komputery kieszonkowe (np. notesy komputerowe) i podobnych - wyłącznie komputerów przenośnych, takich jak: tablety, notebooki, laptopy;

  • telefonów dla sieci komórkowych lub dla innych sieci bezprzewodowych - wyłącznie telefonów komórkowych, w tym smartfonów;

  • konsol do gier wideo (w rodzaju stosowanych z odbiornikiem telewizyjnym lub samodzielnym ekranem) i pozostałych urządzeń do gier zręcznościowych lub hazardowych z elektronicznym wyświetlaczem - z wyłączeniem części i akcesoriów;

- odwrotne obciążenie znajdzie zastosowanie gdy dodatkowo, poza powyższymi, łączna wartość tych towarów w ramach jednolitej gospodarczo transakcji obejmującej te towary, bez kwoty podatku, przekracza kwotę 20.000 zł.

Jednolita gospodarczo transakcja

Uznaje się za nią transakcję obejmującą umowę, w ramach której występuje jedna lub więcej dostaw towarów wymienionych w poz. 28–28c załącznika nr 11 ustawy (wymienione w ramce powyżej), nawet jeżeli są one dokonane na podstawie odrębnych zamówień lub wystawianych jest więcej faktur dokumentujących poszczególne dostawy.

Ponadto za jednolitą gospodarczo transakcję uznaje się również transakcję obejmującą więcej niż jedną umowę, o której mowa wyżej, jeżeli okoliczności towarzyszące tej transakcji lub warunki, na jakich została ona zrealizowana, odbiegały od okoliczności lub warunków zwykle występujących w obrocie towarami wymienionymi w poz. 28–28c załącznika nr 11 do ustawy.

Odwrotne obciążenie a usługi budowlane

Kwestia stosowania procedury odwrotnego obciążenia w usługach została uregulowana art. 17 ust. 1 pkt 8 ustawy o VAT. Jak wynika z jego treści, mechanizm ten znajdzie zastosowanie dla usług wymienionych w załączniku nr 14 ustawy o VAT, pod warunkiem, że zarówno nabywca, jak i sprzedawca są czynnymi podatnikami VAT.

Ważne!

W przypadku usług wymienionych w poz. 2–48 (usługi budowlane) załącznika nr 14 do ustawy odwrotne obciążenie znajduje zastosowanie, jeżeli usługodawca świadczy te usługi jako podwykonawca.

Wśród usług objętych procedurą odwrotnego obciążenia należy wymienić:

  • roboty budowlane związane ze wznoszeniem budynków mieszkalnych (prace związane z budową nowych budynków, przebudową lub remontem istniejących budynków);

  • roboty związane z rozbiórką i burzeniem obiektów budowlanych;

  • roboty tynkarskie;

  • roboty związane z wykładaniem posadzek i oblicowywaniem ścian;

  • roboty malarskie.

Odwrotne obciążenie - brak konieczności adnotacji na fakturze

To jakie dane muszą znaleźć się na fakturze, reguluje art. 106e ustawy o VAT. Faktura zawierająca niepełne dane w świetle przepisów nie jest fakturą. Co więcej - o tym, z jakim dokumentem mamy do czynienia, decydują dane jakie zawiera, a nie ich nazwa.

Zdarza się, że kupujący otrzymuje fakturę z adnotacją “odwrotne obciążenie”. Warto pamiętać, że zapis ten ma jedynie charakter informacyjny, a nie wiążący prawnie. Oznacza to, że nawet gdy sprzedawca nie umieści owej adnotacji na fakturze, nabywca będzie musiał ponieść konsekwencje podatkowe, gdy ustawa takie, a nie inne zasady opodatkowania nakazuje. Reguła ta działa także w drugą stronę. W sytuacji, gdy sprzedawca zawrze zapis “odwrotne obciążenie”, a ustawa nie przewiduje użycia tego mechanizmu wobec sprzedawanych towarów, nabywca nie poniesie konsekwencji podatkowych.

Odwrotne obciążenie - informacja podsumowująca VAT-27

Przedsiębiorcy zobligowani do stosowania procedury odwrotnego obciążenia są zobowiązani do przygotowywania informacji podsumowujących dla transakcji objętych odwrotnym obciążeniem. Sprzedawca będzie składał deklaracje okresowe wraz z informacją podsumowującą do 25. dnia miesiąca za miesiąc poprzedni. Informacja podsumowująca powinna zawierać następujące dane:

  • imię i nazwisko lub nazwa oraz NIP podatnika składającego informację,

  • imię i nazwisko lub nazwa oraz NIP podatnika nabywającego towary lub usługi,

  • łączną wartość dostaw towarów oraz świadczonych usług.

Ważne!

Informacje podsumowujące VAT-27 od stycznia 2017 roku należy składać jedynie w sposób elektroniczny.