Estoński CIT a podpis pod sprawozdaniem finansowym

Wybór estońskiego CIT wymaga dopełnienia szeregu formalności, w tym zamknięcia ksiąg rachunkowych oraz sporządzenia sprawozdania finansowego w odpowiednim terminie. W poniższym artykule wyjaśniamy, czy spółka może skutecznie przejść na estoński CIT, jeśli sprawozdanie finansowe podpisuje członek zarządu będący jednocześnie osobą odpowiedzialną za prowadzenie ksiąg rachunkowych.

W ramach poniższego artykułu zastanowimy się, czy spółka jest uprawniona do stosowania estońskiego CIT w sytuacji, gdy sprawozdanie finansowe sporządzone na dzień poprzedzający wejście w ryczałt od dochodów spółek zostało podpisane przez zarząd spółki, w sytuacji, w której jeden z członków zarządu jest osobą bezpośrednio odpowiedzialną za prowadzenie ksiąg rachunkowych.

Sporządzenie sprawozdania finansowego jako warunek wyboru estońskiego CIT

Zgodnie z art. 28j ust. 1 pkt 7 Ustawy z dnia 15 lutego 1992 roku o podatku dochodowym od osób prawnych opodatkowaniu ryczałtem może podlegać podatnik, o którym mowa w art. 3 ust. 1, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki: złoży zawiadomienie o wyborze opodatkowania ryczałtem, według ustalonego wzoru ZAW-RD, do właściwego naczelnika urzędu skarbowego w terminie do końca pierwszego miesiąca pierwszego roku podatkowego, w którym ma być opodatkowany ryczałtem.

Natomiast stosownie do art. 28j ust. 5 ustawy o CIT podatnik może wybrać opodatkowanie ryczałtem również przed upływem przyjętego przez niego roku podatkowego, jeżeli na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego pierwszy miesiąc opodatkowania ryczałtem zamknie księgi rachunkowe oraz sporządzi sprawozdanie finansowe zgodnie z przepisami o rachunkowości. W tym przypadku księgi rachunkowe otwiera się na pierwszy dzień miesiąca opodatkowania ryczałtem. Przepis ust. 1 pkt 7 stosuje się odpowiednio.

Jak wynika z art. 28e ustawy o CIT:

1. Rokiem podatkowym podatnika opodatkowanego ryczałtem jest rok obrotowy w rozumieniu przepisów o rachunkowości.
2. Jeżeli podatnik dokonał wyboru opodatkowania ryczałtem od dochodów spółek przed upływem przyjętego roku podatkowego, zgodnie z art. 28j ust. 5, za pierwszy rok podatkowy opodatkowania ryczałtem uważa się okres od pierwszego dnia miesiąca następującego po zakończeniu poprzedniego roku podatkowego do końca miesiąca przyjętego przez podatnika roku obrotowego.

Z kolei jak wynika z art. 8 ust. 6a ustawy o CIT, jeżeli podatnik dokonał wyboru opodatkowania ryczałtem od dochodów spółek przed upływem przyjętego roku podatkowego, zgodnie z art. 28j ust. 5, miesiąc poprzedzający pierwszy miesiąc opodatkowania ryczałtem jest ostatnim miesiącem roku podatkowego tego podatnika.

Opodatkowanie ryczałtem od dochodów spółek jest opcją podatkową (ma charakter fakultatywny). Aby z niej skorzystać, podatnik spełniający ustawowe warunki powinien złożyć zawiadomienie o wyborze opodatkowania ryczałtem, według ustalonego wzoru na druku ZAW-RD, do właściwego naczelnika urzędu skarbowego w terminie do końca pierwszego miesiąca pierwszego roku podatkowego, w którym ma być opodatkowany ryczałtem.

Zawiadomienie to może zostać złożone również przed upływem przyjętego przez podatnika roku podatkowego, jeżeli na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego pierwszy miesiąc opodatkowania ryczałtem podatnik zamknie księgi rachunkowe oraz sporządzi sprawozdanie finansowe zgodnie z przepisami o rachunkowości. W tym przypadku księgi rachunkowe otwiera się na pierwszy dzień miesiąca opodatkowania ryczałtem. Zamknięcie ksiąg rachunkowych oznacza w tym przypadku również obowiązek rozliczenia się z podatku CIT klasycznego i złożenia zeznania CIT-8.

Przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych nie odnoszą się do kwestii sporządzania sprawozdania finansowego, a przepisem, który reguluje tę kwestię, jest Ustawa z dnia 29 września 1994 roku o rachunkowości.

Zgodnie z art. 45 ust. 1 i 1f  wskazanej ustawy sprawozdanie finansowe sporządza się na dzień zamknięcia ksiąg rachunkowych, o którym mowa w art. 12 ust. 2, oraz na inny dzień bilansowy, stosując odpowiednio, z zastrzeżeniem ust. 1a-1ba, zasady wyceny aktywów i pasywów oraz ustalania wyniku finansowego, określone w rozdziale 4.

Sprawozdanie finansowe sporządza się w postaci elektronicznej oraz opatruje się kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. Z kolei stosownie do art. 52 ust. 1, 2, 2a oraz 3 ustawy o rachunkowości:

1. Kierownik jednostki zapewnia sporządzenie rocznego sprawozdania finansowego nie później niż w ciągu 3 miesięcy od dnia bilansowego i przedstawia je właściwym organom, zgodnie z obowiązującymi jednostkę przepisami prawa, postanowieniami statutu lub umowy.
2. Sprawozdanie finansowe podpisują – podając zarazem datę podpisu – osoba, której powierzono prowadzenie ksiąg rachunkowych, i kierownik jednostki, a jeżeli jednostką kieruje organ wieloosobowy – wszyscy członkowie tego organu albo co najmniej jedna osoba wchodząca w skład tego organu w sposób, o którym mowa w ust. 2b. Odmowa podpisu sprawozdania finansowego wymaga sporządzenia pisemnego uzasadnienia dołączonego do sprawozdania finansowego.
3. Podpisanie sprawozdania finansowego stanowi potwierdzenie, że spełnia ono wymagania przewidziane w ustawie.
4. Przepisy ust. 1-2e stosuje się odpowiednio również do sprawozdania finansowego sporządzonego na dzień określony w art. 12 ust. 2 lub na inny dzień bilansowy.

Wymogi formalne: śródroczne sprawozdanie a estoński CIT

Powołany art. 28j ust. 5 ustawy o CIT wskazuje na obowiązek sporządzenia sprawozdania finansowego zgodnie z przepisami ustawy o rachunkowości. Natomiast przepisy ustawy o rachunkowości wskazują na właściwe podmioty, którą mają podpisać sprawozdanie finansowe i tym samym potwierdzić, że spełnia ono wymagania przewidziane ustawą o rachunkowości. Zatem należy uznać, że podpisanie sprawozdania finansowego jest integralną częścią sporządzenia sprawozdania finansowego, a samo sporządzenie sprawozdania finansowego bez opatrzenia go podpisem nie stanowi o sporządzeniu sprawozdania zgodnie z przepisami ustawy o rachunkowości.

W konsekwencji samo sporządzenie sprawozdania finansowego (bez jego właściwego podpisania) nie jest wystarczające dla skutecznego wyboru ryczałtu od dochodów spółek, ponieważ zgodnie z art. 28j ust. 5 ustawy o CIT sprawozdanie finansowe ma być sporządzone zgodnie z przepisami o rachunkowości, a potwierdzeniem, że spełnia ono wymagania przewidziane tą ustawą, jest złożenie podpisów uprawnionych podmiotów pod sporządzonym sprawozdaniem finansowym.

Jak wskazano powyżej, sprawozdanie finansowe wymaga podpisu, natomiast podpis pod sprawozdaniem powinien zostać złożony najpóźniej ostatniego dnia, w którym upływa termin na jego sporządzenie.

Ponadto art. 52 ust. 2 ustawy o rachunkowości wskazuje, że sprawozdanie finansowe podpisują – podając zarazem datę podpisu – osoba, której powierzono prowadzenie ksiąg rachunkowych, i kierownik jednostki. Przepis ten stosuje się odpowiednio również do sprawozdania finansowego sporządzonego na inny dzień bilansowy.

W przypadku przejścia na ryczałt od dochodów spółek w trakcie roku podatkowego sprawozdanie finansowe sporządza się na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego pierwszy miesiąc opodatkowania ryczałtem, a tym samym czynności związane ze sporządzeniem sprawozdania finansowego, w tym również jego podpisanie, należy dokonać w ciągu 3 miesięcy od dnia bilansowego.

Za datę faktycznego sporządzenia sprawozdania finansowego pod kątem formalnoprawnym trzeba uznać datę złożenia pod nim wymaganych przepisami ustawy o rachunkowości podpisów, podając zarazem datę złożenia tych podpisów. Podpis pod sprawozdaniem stanowi o zakończeniu prac nad jego opracowywaniem i świadczy o ostatecznym sporządzeniu sprawozdania finansowego.

Zgodnie z art. 4 ust. 5 ustawy o rachunkowości odpowiedzialność za wykonanie obowiązków w zakresie rachunkowości ponosi kierownik jednostki, którym w przypadku spółki jest jej zarząd. Ustawa o rachunkowości nie wyłącza możliwości, aby osoba odpowiedzialna za prowadzenie ksiąg rachunkowych była jednocześnie członkiem zarządu spółki. Łączenie tych funkcji nie stanowi naruszenia przepisów ustawy o rachunkowości.

Jednocześnie należy wskazać, że nawet w przypadku powierzenia prowadzenia ksiąg rachunkowych podmiotowi zewnętrznemu odpowiedzialność w tym zakresie nadal spoczywa na kierowniku jednostki. Oznacza to, że członek zarządu może pełnić funkcję osoby odpowiedzialnej za prowadzenie ksiąg rachunkowych również w sytuacji, gdy czynności te są faktycznie wykonywane przez biuro rachunkowe lub innego wyznaczonego pracownika.

Jak wskazał Dyrektor KIS w interpretacji indywidualnej z 20 lutego 2026 roku (nr 0111-KDIB2-1.4010.604.2025.1.DKG):

„Podpisanie sprawozdania finansowego przez Prezesa i Wiceprezesa Spółki w dniu 31 sierpnia 2022 r. w sytuacji, gdy wybór ryczałtu od dochodów spółek nastąpił 20 czerwca 2022 r., na okres od 1 czerwca 2022 do 31 grudnia 2025 r., oznacza, że zostało ono sporządzone w wymaganym terminie 3 miesięcy od dnia bilansowego i tym samym jest sporządzone zgodnie z przepisami ustawy o rachunkowości i nie narusza dyspozycji przepisu art. 28j ust. 5 ustawy o CIT, a w konsekwencji oznacza to, że doszło do skutecznego wyboru ryczałtu od dochodów spółek”.

Podsumowując, dla skutecznego wyboru ryczałtu od dochodów spółek, najpóźniej w dniu upływu ostatniego dnia wynikającego z przepisów na sporządzenie sprawozdania finansowego, podpisują je podmioty do tego uprawnione.