Emeryci i renciści mają prawo do podejmowania dodatkowej pracy zarobkowej. Muszą jednak pamiętać o tym, aby dochody z tego tytułu nie przekraczały określonych przez polskiego ustawodawcę limitów. Kiedy można decydować się dorabianie na emeryturze? Ile można dorobić do emerytury? Sprawdzamy to w poniższym artykule.
Ile można dorobić na emeryturze - podstawowe informacje
Osoby pobierające z ZUS emerytury oraz renty mają prawo do podejmowania dodatkowej pracy zarobkowej. Ważne jest jednak to, aby dochody z tego tytułu mieściły się w określonych progach. W przeciwnym razie Zakład Ubezpieczeń Społecznych może podjąć decyzję o obniżeniu wysokości świadczenia lub zawieszeniu jego wypłacania.
O możliwości zmniejszenia lub zawieszenia wypłaty świadczeń stanowi ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z ustawą, dzieje się tak, gdy świadczeniobiorca osiąga przychody wpływające na uprawnienia emerytalno-rentowe powyżej określonej kwoty progowej. "Kwota progowa" jest ustalana przez ZUS na podstawie informacji od Głównego Urzędu Statystycznego na temat wysokości średniego wynagrodzenia brutto.
Limity dorabiania do emerytury ulegają zmianie co trzy miesiące. Ich wysokość jest powiązana z wysokością średniego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w poprzednim kwartale.
Ostatnia aktualizacja limitów dorabiania weszła w życie 1 marca 2026 roku. Ich wysokość jest ściśle powiązana z przeciętnym wynagrodzeniem w gospodarce narodowej za poprzedni kwartał. Mechanizm ten sprawia, że progi bezpieczeństwa dla pracujących seniorów zmieniają się dynamicznie – wzrost średniej płacy podnosi limity, natomiast jej spadek wymusza ich obniżenie.
Tradycyjnie najwyższe limity obowiązują po aktualizacji marcowej, co wynika z wysokich wynagrodzeń w IV kwartale roku poprzedniego (uwzględniających premie i nagrody roczne). Przykładowo, w IV kwartale 2025 roku przeciętne wynagrodzenie wyniosło ok. 9 050 zł, co pozwoliło na ustalenie korzystniejszych progów od marca 2026 roku.
Limity dorabiania do emerytury i renty 2026
Najnowsze progi dotyczące dorabiania do emerytury i renty obowiązują od 1 marca 2026 do 31 maja 2026 roku.
Pierwszy próg przychodów wynosi 70% przeciętnego wynagrodzenia, czyli 6 438,50 zł brutto. Jeżeli przychód uzyskiwany przez seniora (pobierającego rentę lub wcześniejszą emeryturę) przekroczy tę kwotę, świadczenie w danym miesiącu zostanie odpowiednio zmniejszone.
Drugi próg przychodów wynosi 130% przeciętnego wynagrodzenia, czyli 11 957,20 zł brutto. Przekroczenie tego progu skutkuje całkowitym zawieszeniem wypłaty świadczenia emerytalnego lub rentowego za dany miesiąc.
Warto dodać, że od 1 marca 2026 r. obowiązują również nowe kwoty maksymalnego zmniejszenia świadczenia (jeśli emeryt zarobi więcej niż 6 438,50 zł, ale mniej niż 11 957,20 zł). Wynoszą one:
989,41 zł – dla emerytur i rent z tytułu całkowitej niezdolności do pracy,
742,10 zł – dla rent z tytułu częściowej niezdolności do pracy,
841,05 zł – dla rent rodzinnych (dla jednej osoby).
Wysokość limitów zostanie ponownie zaktualizowana 1 czerwca 2026 roku na podstawie danych GUS o płacach w pierwszym kwartale br.
Z ich aktualną wysokością można także zapoznać się na oficjalnej stronie internetowej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Kogo dotyczą ograniczenia w dorabianiu?
Warto wspomnieć o tym, że omawiane limity nie dotyczą wszystkich emerytów i rencistów. Swoje dochody muszą kontrolować tylko ci seniorzy, którzy nie osiągnęli jeszcze ustawowego wieku emerytalnego. Przypomnijmy, wiek emerytalny dla kobiet wynosi 60 lat, a dla mężczyzn 65 lat. Po przekroczeniu wskazanego wieku można zarabiać na emeryturze lub rencie bez żadnych ograniczeń kwotowych.
Ponadto ograniczenia w dorabianiu nie dotyczą:
- osób mających prawo do emerytury częściowej,
- osób pobierających rentę inwalidy wojennego, z tytułu pobytu w obozie i w miejscach odosobnienia lub rentę rodzinną po tych inwalidach,
- osób posiadających prawo do renty inwalidy wojskowego lub renty rodzinnej po żołnierzu, którego śmierć była związana z pełnioną służbą wojskową,
- osób pobierających renty rodzinne po uprawnionych do tych świadczeń.
Czy trzeba zgłaszać przychody?
Podejmowanie dodatkowej aktywności zawodowej przez osoby pobierające świadczenia przedemerytalne oraz renty wiąże się z koniecznością dopełnienia konkretnych formalności wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Świadczeniobiorcy, których dotyczą limity przychodów, są zobligowani do niezwłocznego powiadomienia ZUS o fakcie podjęcia pracy oraz o przewidywanej wysokości osiąganych zarobków.
W 2026 roku standardową ścieżką komunikacji z urzędem jest portal eZUS, na którym dostępny jest dedykowany formularz EROP. Dokument ten można złożyć również w formie tradycyjnej w placówkach terenowych lub pobrać z oficjalnej witryny internetowej ZUS. Niezależnie od bieżących zgłoszeń, kluczowym terminem w kalendarzu rozliczeń jest koniec lutego każdego roku. Do tego dnia należy przedłożyć zaświadczenie od płatnika składek (pracodawcy) lub stosowne oświadczenie o realnych przychodach uzyskanych w poprzednim roku kalendarzowym. Dane te stanowią podstawę do końcowego rozliczenia świadczenia i weryfikacji, czy było ono wypłacane w należnej wysokości.
Jakie świadczenia może obniżyć ZUS?
Okazuje się, że ZUS może obniżyć nie tylko emerytury i renty, ale również szereg innych świadczeń, takich jak:
- emerytury pomostowe,
- renty rodzinne,
- renty inwalidy wojskowego - w przypadku, gdy niezdolność do pracy nie miała związku z pełnioną służbą wojskową,
- renty rodzinne po inwalidzie wojskowym,
- nauczycielskie świadczenia kompensacyjne,
- renty z tytułu niezdolności do pracy.
Podsumowanie - dorabianie na emeryturze
Emerytura nie musi wiązać się z definitywnym końcem kariery zawodowej. Wielu seniorów decyduje się na kontynuację pracy zarobkowej, dzięki czemu mają nie tylko większe dochody, ale także mogą w przyszłości podwyższyć wysokość swojej emerytury. Decydując się na dorabianie na emeryturze należy jednak mieć na uwadze omówione powyżej limity, ponieważ po ich przekroczeniu ZUS może zmniejszyć lub zawiesić wypłatę świadczenia.
