Wakacje składkowe a koszty uzyskania przychodów – czy to możliwe?

Przedsiębiorcy mogą skorzystać z tzw. wakacji składkowych, czyli miesięcznego zwolnienia z opłacania składek ZUS. Składki te pokrywa budżet państwa, co rodzi kluczowe pytanie dla celów podatkowych: czy wakacje składkowe a koszty uzyskania przychodów to zależność, która pozwala na obniżenie podatku dochodowego? Wyjaśniamy, jak potraktować sfinansowane przez państwo składki w rozliczeniach firmowych.

Wakacje od składek ZUS

W myśl art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, z zastrzeżeniem art. 8 i 9, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność. 

Jak stanowi art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów Ustawy z dnia 6 marca 2018 roku – Prawo przedsiębiorców lub innych przepisów szczególnych.

Zgodnie z art. 17a ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych na wniosek płatnika składek prowadzącego działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1, zwalnia się go z opłacenia należnych składek z tego tytułu na jego obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe, za wskazany we wniosku miesiąc kalendarzowy, jeżeli:

1. w miesiącu kalendarzowym poprzedzającym miesiąc złożenia wniosku miał zgłoszonych do ubezpieczeń emerytalnego, rentowych i wypadkowego lub ubezpieczenia zdrowotnego nie więcej niż 10 ubezpieczonych;
2. w ostatnich 2 latach kalendarzowych poprzedzających rok złożenia wniosku nie osiągnął przychodu z pozarolniczej działalności gospodarczej lub w co najmniej jednym roku z 2 ostatnich lat kalendarzowych poprzedzających rok złożenia wniosku osiągnął roczny przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej nieprzekraczający równowartości w złotych 2 milionów euro;
3. jako ubezpieczony w roku kalendarzowym poprzedzającym rok złożenia wniosku oraz w okresie od początku roku kalendarzowego złożenia wniosku do dnia złożenia tego wniosku nie wykonywał pozarolniczej działalności gospodarczej na rzecz byłego pracodawcy, na rzecz którego w roku kalendarzowym rozpoczęcia działalności gospodarczej lub w poprzednim roku kalendarzowym wykonywał w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy czynności wchodzące w zakres wykonywanej działalności gospodarczej;
4. w miesiącu kalendarzowym poprzedzającym miesiąc złożenia wniosku jako ubezpieczony podlegał ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.

Składki ZUS a rozliczenie podatku dochodowego

W świetle regulacji podatkowych składki ZUS mogą być uwzględnione w rachunku podatkowym na dwa sposoby.

Po pierwsze istnieje możliwość odliczenia od dochodu. Otóż zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 2 ustawy PIT podstawę opodatkowania pomniejsza się o kwotę składek określonych w Ustawie z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych:

1. zapłaconych w roku podatkowym bezpośrednio na własne ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe oraz wypadkowe podatnika oraz osób z nim współpracujących;
2. potrąconych w roku podatkowym przez płatnika ze środków podatnika, z tym że w przypadku podatnika osiągającego przychody określone w art. 12 ust. 6, tylko w części obliczonej, w sposób określony w art. 33 ust. 4, od przychodu podlegającego opodatkowaniu

– odliczenie nie dotyczy składek, których podstawę wymiaru stanowi dochód (przychód) zwolniony od podatku na podstawie ustawy, oraz składek, których podstawę wymiaru stanowi dochód, od którego na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

W myśl art. 26 ust. 13a ustawy PIT wydatki na cele określone w ust. 1 podlegają odliczeniu od dochodu, jeżeli nie zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodów lub nie zostały odliczone od dochodów opodatkowanych na zasadach określonych w art. 30c, lub nie zostały odliczone od przychodu na podstawie ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym albo nie zostały zwrócone podatnikowi w żadnej formie.

Druga opcja to uwzględnienie składek ZUS w kosztach podatkowych. Otóż w myśl art. 23 ust. 1 pkt 55a ustawy PIT nie uważa się za koszt uzyskania przychodów nieopłaconych do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych składek określonych w Ustawie z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych w części finansowanej przez płatnika składek. To oznacza, że zapłacone składki będą stanowiły koszt uzyskania przychodów.

Wakacje składkowe a koszty uzyskania przychodów – dlaczego są neutralne podatkowo?

Zasady kwalifikowania wydatków do kosztów uzyskania przychodów określa art. 22 ust. 1 ustawy PIT, zgodnie z którym kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23. Warunkiem uznania wydatku poniesionego przez podatnika za koszt uzyskania przychodów jest łączne spełnienie następujących przesłanek:

• został poniesiony przez podatnika, tj. w ostatecznym rozrachunku musi on zostać pokryty z zasobów majątkowych podatnika (nie stanowią kosztu uzyskania przychodu podatnika wydatki, które zostały poniesione na działalność podatnika przez osoby inne niż podatnik);
• jest definitywny (rzeczywisty), tj. wartość poniesionego wydatku nie została podatnikowi w żaden sposób zwrócona;
• pozostaje w związku z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą;
• poniesiony został w celu uzyskania, zachowania lub zabezpieczenia przychodów lub może mieć wpływ na wielkość osiągniętych przychodów;
• został właściwie udokumentowany;
• nie może znajdować się w grupie wydatków, których zgodnie z art. 23 ust. 1 ww. ustawy nie uważa się za koszty uzyskania przychodów.

Powyższe oznacza, że składki za okres wakacji składkowych sfinansowane z budżetu państwa nie spełniają warunku „poniesienia wydatku” przez podatnika. Nie mogą być zatem rozliczone jako koszt uzyskania przychodów.

Jednocześnie z tytułu finansowania składek po stronie podatnika prowadzącego działalność gospodarczą powstaje przychód, który jest jednak zwolniony od podatku. Jak bowiem wynika z art. 21 ust. 1 pkt 160 ustawy PIT, wolne od podatku są kwoty składek na ubezpieczenia społeczne zwolnione z obowiązku ich opłacenia zgodnie z art. 17a Ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych.

Podsumowując, zastosowane na wniosek przedsiębiorcy wakacje składkowe nie wywołują żadnych skutków w sferze podatkowej w tym znaczeniu, że składki ZUS za ten okres nie stanowią kosztu podatkowego (nie mogą też być odliczone od dochodu), jak też nie wiążą się z powstaniem przychodu.