Jak uzyskać uprawnienia rzeczoznawcy do spraw sanitarnohigienicznych?

Posiadanie przez daną osobę określonych kwalifikacji stanowi przesłankę do tego, aby nadać jej uprawnienia rzeczoznawcy do spraw sanitarnohigienicznych. To z kolei wiąże się z prawem do uzgadniania w imieniu państwowego inspektora sanitarnego dokumentacji projektowej pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych. Jak zatem uzyskać uprawnienia rzeczoznawcy do spraw sanitarnohigienicznych? Wyjaśniamy te kwestie poniżej w artykule.

Uzyskanie uprawnień rzeczoznawcy do spraw sanitarnohigienicznych — obowiązujące regulacje ustawowe

Procedurę nadania uprawnień rzeczoznawcy do spraw sanitarnohigienicznych oraz cofnięcia takich uprawnień przewidują przepisy Ustawy z dnia 14 marca 1985 roku o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, zwanej dalej „ustawą”.

Zgodnie z art. 34 ust. 3 ustawy GIS powołuje w drodze zarządzenia Komisję Kwalifikacyjną do spraw oceny kwalifikacji kandydata na rzeczoznawcę do spraw sanitarnohigienicznych oraz prowadzi listę rzeczoznawców. Należy ponadto zaznaczyć, że za przyznanie uprawnienia rzeczoznawcy pobierana jest opłata.

Uprawnienia rzeczoznawcy do spraw sanitarnohigienicznych — wymagane kwalifikacje oraz uwzględniane zakresy specjalności i wyłączenia

Szczegółowe zasady postępowania w odniesieniu do przyznawania uprawnień rzeczoznawcy do spraw sanitarnohigienicznych zostały określone w przepisach Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 29 listopada 2002 roku w sprawie rzeczoznawców do spraw sanitarnohigienicznych (dalej jako “rozporządzenie”).

Jak wynika z § 2 ust. 1 rozporządzenia, uprawnienie rzeczoznawcy do spraw sanitarnohigienicznych do uzgadniania w imieniu państwowego inspektora sanitarnego dokumentacji projektowej pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych przyznaje się osobie, która:

1. ukończyła studia:

• na kierunku architektura, lub

• w zakresie architektury i urbanistyki lub budownictwa, albo inżynierii środowiska;

2. ma co najmniej dziesięcioletnią praktykę zawodową w zakresie ukończonych studiów wskazanych w pkt 1, przy czym w przypadku osoby, która ukończyła studia w zakresie budownictwa, praktyka zawodowa obejmuje zapobiegawczy nadzór sanitarny;

3. złożyła, z wynikiem pozytywnym, egzamin kwalifikacyjny.

Uprawnienie rzeczoznawcy może być przyznane w następujących zakresach:

• budownictwo przemysłowe,

• budownictwo ogólne bez obiektów ochrony zdrowia,

• budownictwo ogólne z obiektami ochrony zdrowia,

• bez ograniczeń.

Zakresy uprawnień, w których może być przyznane uprawnienie rzeczoznawcy, obejmują: 

1. budownictwo przemysłowe: zakłady przemysłowe i usługowe wraz z zakładami pracy chronionej, w tym: 

• zakłady gospodarki rolno-spożywczej i przetwórstwa w tym zakresie, 

• stacje paliw, obiekty obsługi samochodów i transportu, 

• warsztaty produkcyjno-usługowe, 

• obiekty hodowlane oraz związane z obsługą rolnictwa,

• obiekty weterynaryjne, 

• magazyny i hurtownie, 

• obiekty gospodarki komunalnej, w tym budynki stacji uzdatniania wody i oczyszczalni ścieków, 

• stołówki, mieszkania służbowe, pomieszczenia badań lekarskich, jeżeli ich funkcja jest związana z funkcją podstawową obiektu przemysłowego, z wyłączeniem obiektów wskazanych w pkt 3 lit. b i c; 

2. budownictwo ogólne bez obiektów ochrony zdrowia: 

• obiekty budownictwa mieszkaniowego, w tym zamieszkania zbiorowego, 

• obiekty użyteczności publicznej określone w przepisach o warunkach technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, z wyłączeniem obiektów ochrony zdrowia wraz z zespołami obsługi technicznej, 

• pomieszczenia, w których są udzielane świadczenia zdrowotne, w tym pomieszczenia badań lekarskich i pielęgniarskich, jeżeli ich funkcja jest związana z funkcją podstawową obiektu użyteczności publicznej, z wyłączeniem obiektów wskazanych w pkt 3 lit. b i c, 

• magazyny i hurtownie, 

• zakłady usługowe nieprodukcyjne, 

• obiekty weterynaryjne, 

• domy pomocy społecznej; 

3. budownictwo ogólne z obiektami ochrony zdrowia: 

1. budownictwo, o którym mowa w pkt 2, 

2. zakłady lecznicze, 

3. pomieszczenia podmiotów wykonujących działalność leczniczą w formie praktyki zawodowej,

4. apteki; 

4. bez ograniczeń: budownictwo, o którym mowa powyżej w pkt 1 i 3.

Zgodnie z § 4 rozporządzenia uprawnienie rzeczoznawcy nie dotyczy jednak uzgadniania: 

• warunków zabudowy i zagospodarowania terenu inwestycji, wskazań lokalizacyjnych oraz lokalizacji autostrad i dróg ekspresowych;

• wpływu inwestycji na środowisko i zdrowie ludzi, w szczególności raportów oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko i analiz uciążliwości;

• ujęć do zbiorowego zaopatrzenia w wodę, w szczególności ich lokalizacji i stref ochronnych, oraz stacji uzdatniania wody do picia i dla potrzeb gospodarczych w zakresie technologii, a także operatów wodnoprawnych, wymaganych na podstawie odrębnych przepisów;

• rozwiązań gospodarki ściekowej w zakresie technologii oczyszczania ścieków, z wyjątkiem lokalnych urządzeń do ich gromadzenia, osadników gnilnych z drenażem, urządzeń do mechanicznego i chemicznego oczyszczania ścieków na terenach uzbrojonych;

• zewnętrznych sieci wodociągowych i kanalizacyjnych usytuowanych na terenach dróg (ulic), z wyjątkiem przyłączy do sieci wodociągowych i kanalizacyjnych;

• obiektów budowlanych lub zakładów, które będą wytwarzały promieniowanie niejonizujące – w zakresie zabezpieczenia ludzi i środowiska przed wpływem tego promieniowania;

• obiektów jądrowych i składowisk odpadów promieniotwórczych – w zakresie zabezpieczenia ludzi i środowiska przed wpływem promieniowania jonizującego;

• obiektów budowlanych dla odzysku lub unieszkodliwiania odpadów – w zakresie technologii postępowania z odpadami oraz ich wpływu na środowisko i zdrowie ludzi;

• wyrobów i systemów budowlano-instalacyjnych dopuszczonych do obrotu i powszechnego stosowania w budownictwie;

• projektów obiektów budowlanych zalecanych do powtarzania;

• dokumentacji projektowej wykonanej przez samego rzeczoznawcę;

• dokumentacji projektowej obiektów uzgadnianych przez Wojskową Inspekcję Sanitarną.

Wniosek w sprawie przyznania uprawnienia rzeczoznawcy do spraw sanitarnohigienicznych

Uprawnienie rzeczoznawcy przyznaje się na wniosek kandydata skierowany do GIS, zawierający:

1. imię i nazwisko kandydata;

2. adres miejsca zamieszkania kandydata;

3. numer telefonu kandydata, jeżeli go ma;

4. adres poczty elektronicznej kandydata, jeżeli go ma;

5. informacje dotyczące wykształcenia i praktyki zawodowej kandydata;

6. wskazanie jednego z uprzednio wskazanych zakresów;

7. wskazanie, czy kandydat ubiega się o zwolnienie z części pisemnej egzaminu, jeżeli dotyczy.

Do powyższego wniosku dołącza się: 

• uwierzytelniony odpis dyplomu potwierdzającego wykształcenie kandydata;

• dokument wystawiony przez uczelnię, potwierdzający ukończenie studiów w zakresie architektury i urbanistyki lub budownictwa, lub inżynierii środowiska;

• dokumentację potwierdzającą posiadanie co najmniej 10-letniej praktyki zawodowej w zakresie studiów na kierunku architektura lub w zakresie architektury i urbanistyki lub budownictwa, lub inżynierii środowiska (w przypadku osoby, która ukończyła studia w zakresie budownictwa, praktyka zawodowa obejmuje zapobiegawczy nadzór sanitarny);

• informację określającą zakres uprawnienia, o którego przyznanie kandydat się ubiega;

• zaświadczenie o ukończeniu przez kandydata kursu przygotowującego do uzgadniania dokumentacji projektowej pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych, jeżeli kandydat ukończył taki kurs;

• dokumenty potwierdzające spełnianie wymagań, o których mowa w § 9 ust. 5 rozporządzenia (zgodnie z tym przepisem GIS może, na wniosek komisji egzaminacyjnej, zwolnić z części pisemnej egzaminu kandydata, który ma co najmniej dziesięcioletnią praktykę zawodową w zakresie zapobiegawczego nadzoru sanitarnego oraz uzyskał pozytywną opinię państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego właściwego ze względu na miejsce zamieszkania kandydata), oraz dowód uiszczenia opłaty, o której mowa w § 16 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia (opłata za rozpatrzenie wniosku o zwolnienie z części pisemnej egzaminu) – w przypadku gdy kandydat ubiega się o zwolnienie z części pisemnej egzaminu.

Egzamin kwalifikacyjny dotyczący przyznania uprawnienia rzeczoznawcy do spraw sanitarnohigienicznych

W danym terminie egzaminu kwalifikacyjnego można złożyć tylko jeden wniosek do GIS. Do egzaminu dopuszcza się kandydata po stwierdzeniu przez GIS spełnienia wymagań w zakresie niezbędnego wykształcenia i praktyki zawodowej oraz po uiszczeniu:

• opłaty za pisemną część egzaminu — nie później niż 21 dni od dnia otrzymania informacji pisemnej od GIS o spełnieniu przez kandydata wymagań kwalifikacyjnych, albo 

• opłaty za rozpatrzenie wniosku o zwolnienie z części pisemnej egzaminu — w przypadku kandydata, o którym mowa w § 9 ust. 5 rozporządzenia. 

Jeżeli kandydat nie przystąpi do egzaminu w pierwszym terminie wyznaczonym po dopuszczeniu go, może on przystąpić do egzaminu w następnym terminie wyznaczonym bezpośrednio po terminie egzaminu, do którego nie przystąpił (§ 6 ust. 2 rozporządzenia). W razie gdy kandydat nie przystąpi do egzaminu w terminach wskazanych w § 6 ust. 2 rozporządzenia, opłata za część pisemną egzaminu niezwłocznie podlega zwrotowi na rachunek bankowy albo rachunek w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, z którego została uiszczona. 

Kandydat, który nie przystąpił do egzaminu w terminach określonych w § 6 ust. 2 rozporządzenia, może ponownie złożyć wniosek o przyznanie uprawnień rzeczoznawcy, nie wcześniej niż po upływie roku od ostatniego z terminów wskazanych w przywołanym przepisie. 

Egzamin przeprowadzany jest przez komisję powołaną przez GIS i składa się z części pisemnej i części ustnej. Przed rozpoczęciem egzaminu kandydat okazuje dokument ze zdjęciem, który potwierdza jego tożsamość, pracownikowi GIS zapewniającemu obsługę organizacyjną komisji. 

Termin części pisemnej i części ustnej egzaminu wyznacza przewodniczący komisji lub jego zastępca, przy czym termin części: 

1. pisemnej egzaminu wyznacza się w okresach od: 

• 1 do 10 marca, 

• 4 do 10 maja, 

• 1 do 10 września; 

2. ustnej egzaminu wyznacza się nie później niż 45. dnia od dnia, w którym odbyła się część pisemna egzaminu.

Część pisemna egzaminu trwa 5 godzin i obejmuje opracowanie przez kandydata opinii o dokumentacji projektowej przedstawionej przez komisję, pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych. 

Do części ustnej egzaminu przystępuje kandydat, który z części pisemnej uzyskał wynik pozytywny, oraz kandydat zwolniony z części pisemnej na podstawie w § 9 ust. 5 rozporządzenia, po uiszczeniu wymaganej opłaty — nie później niż 7 dni przed terminem części ustnej egzaminu. Część ustna obejmuje sprawdzenie znajomości przez kandydata wymagań higienicznych i zdrowotnych obowiązujących przy projektowaniu obiektów, objętych zakresem uprawnienia, o którego przyznanie ubiega się kandydat. 

Kandydat zdał egzamin, jeżeli z części pisemnej i części ustnej uzyskał wynik pozytywny, z zastrzeżeniem przepisu dotyczącego możliwości zwolnienia kandydata z części pisemnej — na podstawie § 9 ust. 5 rozporządzenia. 

Z przebiegu egzaminu sporządza się protokoły — oddzielnie dla części pisemnej i części ustnej, które podpisują przewodniczący lub jego zastępca, członkowie oraz sekretarz danego składu komisji. 

Jak wynika z przepisów zawartych w § 13 rozporządzenia:

• kandydat, który uzyskał z części pisemnej wynik pozytywny, natomiast z części ustnej egzaminu wynik negatywny, może ponownie przystąpić do części ustnej egzaminu;

• kandydat może ponownie przystąpić do części ustnej egzaminu tylko raz, w terminie wyznaczonym przez przewodniczącego komisji lub jego zastępcę, po uiszczeniu opłaty za część ustną egzaminu, nie później niż 7 dni przed terminem części ustnej egzaminu. Kandydat, który nie przystąpił do części ustnej egzaminu w terminie wyznaczonym w powyższym trybie albo ponownie uzyskał wynik negatywny z tej części egzaminu, otrzymuje wynik negatywny z egzaminu;

• przewodniczący komisji lub jego zastępca wyznacza dodatkowy termin części ustnej egzaminu, jednak nie później niż do końca roku kalendarzowego, w którym kandydat przystąpił do części ustnej, z której uzyskał wynik negatywny.

Wysokość opłat wnoszonych przez kandydata w związku z przyznaniem uprawnienia rzeczoznawcy do spraw sanitarnohigienicznych

Wysokość opłaty wnoszonej przez kandydata w związku z przyznaniem uprawnienia rzeczoznawcy do spraw sanitarnohigienicznych wynosi: 

• za część pisemną egzaminu – 6350 zł, 

• za rozpatrzenie wniosku o zwolnienie z części pisemnej egzaminu – 2600 zł, 

• za część ustną egzaminu – 2500 zł. 

Wskazane wyżej opłaty wnosi się na bieżący rachunek bankowy GIS.

Czynności realizowane po zdaniu egzaminu przez kandydata na rzeczoznawcę do spraw sanitarnohigienicznych

Zgodnie z § 14 ust. 1 rozporządzenia po zdaniu egzaminu przez kandydata przewodniczący komisji lub jego zastępca składa wniosek do GIS o przyznanie uprawnienia rzeczoznawcy temu kandydatowi.

Jak uzyskać uprawnienia rzeczoznawcy do spraw sanitarnohigienicznych? Podsumowanie

Główny Inspektor Sanitarny może osobie mającej wymagane kwalifikacje nadać w określonym zakresie uprawnienie rzeczoznawcy do spraw sanitarnohigienicznych. Egzamin przeprowadzany jest przez komisję powołaną przez GIS i składa się z części pisemnej i części ustnej. Do egzaminu dopuszcza się kandydata po stwierdzeniu spełnienia wymagań w zakresie niezbędnego wykształcenia i praktyki zawodowej oraz po uiszczeniu określonych przepisami opłat. Przyznanie uprawnienia rzeczoznawcy stwierdza się urzędowym dokumentem.