Poradnik Przedsiębiorcy

Urlop ojcowski - jakie są zasady jego przyznawania?

Urlop ojcowski przysługuje mężczyźnie, który zostaje rodzicem. Świadczenie to przyznawane jest na wniosek ojca i ma charakter roszczeniowy. Jakie warunki muszą zostać spełnione, aby świeżo upieczony tata mógł przeznaczyć 2 tygodnie na opiekę nad swoim dzieckiem?

Komu przysługuje urlop ojcowski?

Możliwość skorzystania ze świadczenia powstaje w momencie urodzenia dziecka lub uprawomocnienia się postanowienia sądu orzekającego przysposobienie. Urlop ojcowski przysługuje zarówno ojcu biologicznemu, jak i adopcyjnemu.

Przepis uprawniający do urlopu ojcowskiego nie obliguje do pozostawania ojca w stosunku pracy w dniu narodzin dziecka. Dlatego też jeżeli rodzic rozpoczął pracę dopiero po narodzinach dziecka, a dziecko nie ukończyło 24 miesięcy lub nie minęło 24 miesięcy od momentu uprawomocnienia się decyzji o przysposobieniu, ma prawo skorzystać z urlopu ojcowskiego.

Urlop ojcowski nie może przysługiwać osobie, która w świetle prawa nie wychowuje dziecka. W takim przypadku pracodawca, o ile jest w stanie to stwierdzić, ma prawo odrzucić wniosek podwładnego. Ojciec pozbawiony władzy rodzicielskiej, który nie utrzymuje kontaktu z dzieckiem, nie jest uprawniony do skorzystania ze świadczenia.

Z urlopu ojcowskiego może skorzystać rodzic, który nie zawarł z matką dziecka związku małżeńskiego. Świadczenie przysługuje również rozwiedzionemu ojcu.

Kiedy przysługuje urlop ojcowski?

Urlop ojcowski według Kodeksu pracy przysługuje w związku z narodzeniem lub przysposobieniem dziecka, jeśli:

  • dziecko nie ukończyło 24. miesiąca życia,

  • nie upłynęły 24 miesiące od dnia uprawomocnienia się postanowienia orzekającego przysposobienie i nie minął czas ukończenia przez dziecko 7. roku życia. W przypadku dziecka, wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego, urlop ojcowski przysługuje do momentu ukończenia przez dziecko 10 lat.

Jak długo trwa urlop ojcowski?

Urlop ojcowski trwa 14 kolejnych dni kalendarzowych łącznie z sobotą i niedzielą. Jeśli w ciągu tych 2 tygodni wypadają dni wolne od pracy, świadczenie nie może zostać wydłużone.

Na długość urlopu ojcowskiego również nie ma wpływu liczba dzieci. Dlatego też w momencie urodzenia bliźniaków urlop ojcowski nie może być proporcjonalnie wydłużony.

Wniosek o urlop ojcowski

Urlop ojcowski jest przyznawany tylko na wniosek pracownika. Reguluje to § 2. art. 182(3) k.p.

§ 2. Urlopu ojcowskiego udziela się na pisemny wniosek pracownika-ojca wychowującego dziecko, składany w terminie nie krótszym niż 7 dni przed rozpoczęciem korzystania z urlopu; pracodawca jest obowiązany uwzględnić wniosek pracownika.

Co ważne, urlop ojcowski może być udzielony równolegle z urlopem macierzyńskim. Jednak tego świadczenia ojciec dziecka nie może zrzec się względem matki, a w przypadku niewykorzystania urlopu, prawo do płatnego, dwutygodniowego zwolnienia przepada.

Urlop ojcowski może zostać wykorzystany jednorazowo przez 14 dni lub w dwóch częściach każdy po 7 dni, chyba że na wniosek pracownika ulegnie skróceniu. W takim przypadku niewykorzystanych dni urlopu nie można przenieść w czasie.

Urlop ojcowski - ochrona pracownika

Pracownik w czasie urlopu ojcowskiego ma taką samą ochronę wynikającą z art. 177 k.p. jak kobieta w ciąży i matka przebywająca na urlopie macierzyńskim. W związku z czym ojciec dziecka podlega szczególnej ochronie, która ma na celu zabezpieczenie ciągłości stosunku pracy i bezproblemowego powrotu na wcześniej zajmowane stanowisko.

Pracodawca ma prawo rozwiązać umowę o pracę z ojcem, który został zatrudniony na podstawie umowy na czas określony i moment jej rozwiązania upływa w trakcie urlopu ojcowskiego. W takich przypadkach urlop ulega skróceniu do ostatniego dnia trwania stosunku pracy.

Ciągłość stosunku pracy może zostać naruszona również w momencie ogłoszenia upadłości lub likwidacji przedsiębiorstwa. W takim przypadku ma zastosowanie § 4, art. 177 k.p.

§ 4.(...) Pracodawca jest obowiązany uzgodnić z reprezentującą pracownicę zakładową organizacją związkową termin rozwiązania umowy o pracę. W razie niemożności zapewnienia w tym okresie innego zatrudnienia, pracownicy przysługują świadczenia określone w odrębnych przepisach. Okres pobierania tych świadczeń wlicza się do okresu zatrudnienia, od którego zależą uprawnienia pracownicze.