Poradnik Przedsiębiorcy

GTU w pytaniach i odpowiedziach - czyli wszystko o nowym obowiązku na przykładach!

Po raz pierwszy nowy plik JPK_V7 będzie generowany przez podatników dopiero w listopadzie 2020 roku, czyli w rozliczeniu za październik 2020. Oznacza to, że już od 1 października 2020 roku przedsiębiorcy muszą być przygotowani do nowych wymogów, jakie narzucił ustawodawca. Jednym z nich jest stosowanie kodów grup towarów i usług, które muszą znajdować się w strukturze pliku JPK_V7. Aby zaoszczędzić czas, warto wybrać oprogramowanie do fakturowania i prowadzenia księgowości, które zapewnia podatnikom możliwość nadawania kodów GTU w momencie wystawiania faktury. Systemem, który posiada już taką możliwość, jest wfirma.pl. Sprawdźmy, z jakimi wątpliwościami w związku z GTU przedsiębiorcy zmagają się najczęściej!

GTU – czym jest, kogo dotyczy i od kiedy?

GTU to skrót od nazwy „grupy towarów i usług”, stanowiący zakres 13 kodów, które dotyczą wybranych towarów i usług. Obowiązek ich stosowania mają czynni podatnicy VAT, którzy dokonują sprzedaży towarów lub usług wymagających oznaczania kodami GTU. Kody te są bowiem wykazywane w pliku JPK_V7, który zastąpi dotychczasowe deklaracje VAT oraz plik JPK_VAT. Oznacza to, że:

  • nie wszyscy przedsiębiorcy muszą stosować kody GTU;
  • GTU nie dotyczy podatników prowadzących wyłącznie sprzedaż zwolnioną z VAT tzw. nievatowców;
  • GTU stosowane jest wyłącznie dla faktur sprzedaży;
  • obowiązek stosowania GTU wystąpi od 1 października 2020 roku.

Jakich towarów i usług dotyczą kody GTU?

Kod GTU

Czego dotyczy?

GTU_01

Dostawa napojów alkoholowych – alkoholu etylowego, piwa, wina, napojów fermentowanych i wyrobów pośrednich, w rozumieniu przepisów o podatku akcyzowym.

GTU_02

Dostawa towarów, o których mowa w art. 103 ust. 5aa ustawy.

GTU_03

Dostawa oleju opałowego w rozumieniu przepisów o podatku akcyzowym oraz olejów smarowych, pozostałych olejów o kodach CN od 2710 19 71 do 2710 19 99, z wyłączeniem wyrobów o kodzie CN 2710 19 85 (oleje białe, parafina ciekła) oraz smarów plastycznych zaliczanych do kodu CN 2710 19 99, olejów smarowych o kodzie CN 2710 20 90, preparatów smarowych objętych pozycją CN 3403, z wyłączeniem smarów plastycznych objętych tą pozycją.

GTU_04

Dostawa wyrobów tytoniowych, suszu tytoniowego, płynu do papierosów elektronicznych i wyrobów nowatorskich, w rozumieniu przepisów o podatku akcyzowym.

GTU_05

Dostawa odpadów – wyłącznie określonych w poz. 79–91 załącznika nr 15 do ustawy.

GTU_06

Dostawa urządzeń elektronicznych oraz części i materiałów do nich, wyłącznie określonych w poz. 7–9, 59–63, 65, 66, 69 i 94–96 załącznika nr 15 do ustawy.

GTU_07

Dostawa pojazdów oraz części samochodowych o kodach wyłącznie CN 8701–8708 oraz CN 8708 10.

GTU_08

Dostawa metali szlachetnych oraz nieszlachetnych – wyłącznie określonych w poz. 1–3 załącznika nr 12 do ustawy oraz w poz. 12–25, 33–40, 45, 46, 56 i 78 załącznika nr 15 do ustawy.

GTU_09

Dostawa leków oraz wyrobów medycznych – produktów leczniczych, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych, objętych obowiązkiem zgłoszenia, o którym mowa w art. 37av ust. 1 ustawy Prawo farmaceutyczne.

GTU_10

Dostawa budynków, budowli i gruntów.

GTU_11

Świadczenie usług w zakresie przenoszenia uprawnień do emisji gazów cieplarnianych, o których mowa w ustawie o systemie handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych.

GTU_12

Świadczenie usług o charakterze niematerialnym – wyłącznie: doradczych, księgowych, prawnych, zarządczych, szkoleniowych, marketingowych, firm centralnych (head offices), reklamowych, badania rynku i opinii publicznej, w zakresie badań naukowych i prac rozwojowych.

GTU_13

Świadczenie usług transportowych i gospodarki magazynowej – sekcja H PKWiU 2015, symbol ex 49.4, ex 52.1.

Do pobrania:

pdf
Broszura informacyjna JPK VAT z deklaracją.pdf broszura-informacyjna-jpk-vat-z-deklaracja

W systemie wfirma.pl przedsiębiorca ma możliwość selekcji, które GTU dotyczą jego działalności, tak aby mógł dokonać szybkiego wyboru właściwego kodu w momencie wystawiania faktury lub wprowadzania nowego towaru do magazynu. W tym celu należy przejść do zakładki: USTAWIENIA » PODATKI » RODZAJ TRANSAKCJI W JPK V7 » GTU, gdzie wystarczy zaznaczyć wybrane GTU i zapisać.

Wybór GTU w ustawieniach

GTU a faktury wystawione przed 1 października 2020 roku

Przedsiębiorcy mają możliwość wystawienia faktury sprzedaży na 30 dni przed dniem faktycznej dostawy towarów lub wykonaniem usługi. Obowiązek podatkowy VAT powstaje natomiast co do zasady w dniu sprzedaży (chyba że wcześniej nastąpiła płatność – wówczas w dacie otrzymania całości lub części zapłaty). Oznacza to, że w sytuacji gdy podatnik wystawił fakturę przed 1 października 2020 roku, ale faktyczna sprzedaż miała miejsce po tej dacie, będzie zobowiązany stosować dodatkowe oznaczenia zgodnie z zasadami obowiązującymi w miesiącu powstania obowiązku podatkowego.

Przykład 1.

Pan Łukasz wystawił 30 września fakturę sprzedaży dla firmy XYZ na dostawę towarów, która będzie realizowana 1 października 2020 roku. Czy pan Łukasz będzie musiał stosować GTU na takiej fakturze?

Jeżeli sprzedawane towary zaliczają się do jednego z trzynastu kodów GTU, pan Łukasz będzie zobowiązany do zastosowania odpowiedniego oznaczenia GTU w pliku JPK_V7 składanym za październik – ponieważ obowiązek podatkowy VAT powstał w dacie sprzedaży, a więc transakcja powinna zostać ujęta w rejestrze VAT sprzedaży w październiku.

Przykład 2.

Pan Aleksander wystawił 30 września fakturę sprzedaży dla firmy XYZ. W tym samym dniu otrzymał 100% zaliczkę na dostawę, która ma zostać zrealizowana 12 października. Czy pan Aleksander jest zobowiązany do stosowania kodów GTU?

Nie, ponieważ w przypadku 100% przedpłaty obowiązek podatkowy powstał w dniu otrzymania środków pieniężnych, a więc we wrześniu. W tym miesiącu nie obowiązują zasady wprowadzone wraz z nowym JPK_V7, dlatego transakcja będzie wykazana na dotychczasowych warunkach w ostatnim składanym za wrzesień pliku JPK_VAT.

Przykład 3.

Pani Justyna wystawiła fakturę zaliczkową 30 września, w związku z tym, że otrzymała w tym dniu 50% zaliczkę. Usługa zostanie wyświadczona 5 października 2020 roku. Czy pani Justyna ma obowiązek stosowania kodów GTU?

Tak, jednak wyłącznie w momencie wystawienia faktury końcowej w związku z wykonaną usługą. W przypadku faktury zaliczkowej obowiązek podatkowy VAT powstał we wrześniu, a więc w miesiącu, w którym nie obowiązują kody GTU. W odniesieniu do pozostałych 50% wartości zamówienia obowiązek podatkowy powstanie w dniu sprzedaży, czyli w październiku. Wystawiając fakturę końcową, pani Justyna będzie więc musiała zastosować na niej oznaczenie GTU.

Oprócz GTU podatnicy będą zmuszeni do nadawania również innych oznaczeń, których stosowanie będzie uzależnione od okresu ujęcia faktur w rejestrze VAT, m.in.:
- MK – czyli faktury zakupu wystawionej przez podatnika stosującego metodę kasową VAT;
- MPP – czyli faktury zakupu objętej obowiązkowym mechanizmem podzielonej płatności;
- TP – czyli transakcji z podmiotem powiązanym.

Oznaczenia te stosowane będą analogicznie do GTU, czyli również w przypadku, gdy przedsiębiorca posiada fakturę wystawioną przed 1 października 2020, ale np. skorzysta z prawa do odliczenia VAT w okresie obowiązywania nowej struktury JPK_V7. Więcej w artykule: Oznaczenia dokumentów zakupu i sprzedaży w JPK V7M i JPK V7K.

Automatyczne oznaczanie GTU w wfirma.pl

Aby uniknąć sytuacji, w której konieczna będzie samodzielna weryfikacja – czy faktura powinna zawierać GTU, czy też nie – warto już teraz stosować oznaczenia GTU, pomimo braku takiego obowiązku. Dzięki temu, realizując sprzedaż po 30 września 2020 roku, faktury będą posiadały odpowiednie oznaczenia. Kod GTU można przypisać bezpośrednio do produktu w magazynie, a wtedy w momencie wystawiania faktury po wybraniu produktu GTU zostanie nadany automatycznie. W tym celu należy przejść do zakładki:

  • MAGAZYN » PRODUKTY » DODAJ PRODUKT – dla nowych produktów 

lub 

  • MAGAZYN » PRODUKTY (na liście należy zaznaczyć produkt, do którego ma zostać nadany kod GTU i wybór z górnego menu opcji MODYFIKUJ) – dla produktów, które znajdują się już w magazynie.

Wybór GTU na fakturze

W generowanym z systemu wfirma.pl pliku JPK_V7 oznaczenia GTU nadawane są automatycznie dzięki kodom przypisanym w momencie wystawiania faktury, o czym więcej w artykule: Kody grup towarów i usług.

Jak stosować GTU w przypadku faktur korygujących?

Podobnie jak w przypadku zwykłej faktury VAT, konieczność zastosowania kodów GTU będzie związana z obowiązkiem podatkowym VAT. W sytuacji gdy podatnik wystawił fakturę korygującą do faktury, która była wystawiona przed 1 października 2020 roku, będzie musiał stosować GTU.

Przykład 4.

Pani Halina wystawiła fakturę w sierpniu 2020 roku. 10 października nabywca zwrócił towary, na skutek czego pani Halina wystawiła fakturę korygującą. Czy powinna zastosować GTU na fakturze korygującej, jeżeli faktura pierwotna była wystawiona przed wejściem w życie nowych obowiązków?

Jeżeli po 1 października 2020 roku towary znajdujące się na fakturze pierwotnej objęte są GTU, wystawiając fakturę korygującą pani Halina ma obowiązek zastosować odpowiedni kod GTU w JPK_V7 składanym za październik, czyli miesiąc, w którym powstał obowiązek podatkowy VAT.

Przykład 5.

Pani Daria wystawiła fakturę w lipcu 2020 roku, stosując stawkę VAT 8% dla sprzedawanych towarów. W październiku zorientowała się, że zastosowana stawka VAT jest niepoprawna i powinna opodatkować sprzedaż 23% stawką VAT, w związku z czym wystawiła fakturę korygującą. Czy korekta powinna posiadać oznaczenia GTU, jeżeli sprzedawane towary znajdują się w katalogu kodów grup towarów i usług?

W związku z tym, że korekta ma charakter zwiększający, pani Daria powinna ująć ją w okresie faktury pierwotnej, a więc w rejestrze VAT sprzedaży w lipcu. W miesiącu tym pani Daria nie miała obowiązku stosowania GTU. Po zaksięgowaniu faktury korygującej będzie zobowiązana do korekty pliku JPK_VAT oraz deklaracji VAT za lipiec.

Jeżeli na fakturze pierwotnej znajdowały się towary oznaczone GTU i towary bez tego oznaczenia, a korekta dotyczy towaru, który nie jest objęty kodem GTU, faktura korygująca również nie będzie zawierała dodatkowego oznaczenia GTU.

Przykład 6.

Pan Jan wystawił 5 października 2020 roku fakturę, na której znalazły się trzy pozycje: A, B i C. Pozycja B była objęta oznaczeniem GTU. Następnego dnia nabywca zwrócił towar A, który nie był objęty obowiązkiem GTU. Czy pan Jan powinien oznaczyć korektę kodem GTU, jeżeli faktura pierwotna zawierała GTU?

W związku z tym, że nabywca zwrócił towar nieobjęty GTU, wystawiając fakturę korygującą pan Jan nie stosuje oznaczenia GTU.

Czy GTU stosowane jest również na dokumentach innych niż faktura VAT?

Oznaczenia GTU nie dotyczą wyłącznie zwykłych faktur VAT. W sytuacji gdy przedsiębiorca wystawia fakturę do paragonu zawierającą towary lub usługi objęte obowiązkowymi kodami GTU, również musi zastosować odpowiednie oznaczenie w JPK_V7.

GTU nie jest widoczne na wydrukach faktury. Zakres obowiązkowych elementów faktury w tym obszarze nie uległ zmianie na skutek wdrożenia JPK_V7. Oznaczenia te stosowane są wyłącznie w strukturze pliku JPK V7.
Natomiast w przypadku gdy przedsiębiorca prowadzi sprzedaż na rzecz osób prywatnych nieprowadzących działalności, a więc nabija transakcje na kasie fiskalnej, nie ma obowiązku stosowania GTU, mimo że sprzedaż ta wykazywana jest w rejestrze VAT sprzedaży na podstawie raportu okresowego.
Łączny raport okresowy z kasy fiskalnej powinien zawierać w strukturze nowego JPK_V7 oznaczenie RO, o czym więcej w artykule: RO, czyli jak oznaczać raport fiskalny w nowym JPK V7.

Przykład 7.

Pani Emilia prowadzi sprzedaż towarów, które podlegają pod oznaczenie GTU. Jej głównymi kontrahentami są osoby fizyczne nieprowadzące działalności, w związku z czym ewidencjonuje sprzedaż na kasie fiskalnej. 1 października nabiła na kasie sprzedaż o wartości 500 zł i kontrahent podał jej NIP swojej firmy. Czy taki paragon powinien być oznaczony w JPK_V7 odpowiednim kodem GTU?

Nie, w związku z tym, że kontrahent nie zwrócił się z żądaniem wystawienia faktury do paragonu, sprzedaż wykazana będzie w rejestrze VAT sprzedaży na podstawie raportu z kasy fiskalnej, do którego nie stosuje się oznaczeń GTU.

Przykład 8.

Pani Marta 5 października wystawiła paragon na sprzedaż usług objętych GTU. Następnego dnia nabywca zwrócił się z żądaniem wystawienia faktury do paragonu. Czy pani Marta będzie zobowiązana do zastosowania GTU?

Księgując raport z kasy fiskalnej, nie stosuje się oznaczenia GTU, jednak odpowiednie oznaczenie musi zostać nadane w strukturze JPK_V7 w odniesieniu do wystawionej faktury do paragonu.

Zastosowanie oznaczenia FP dla faktur do paragonu nie wyklucza możliwości zastosowania GTU w strukturze JPK_V7. GTU nie jest natomiast nadawane w przypadku łącznego raportu z kasy fiskalnej.

Faktura do paragonu będzie posiadała oznaczenie FP w sytuacji, gdy:

  • paragon został wystawiony z systemu wfirma.pl – w przypadku korzystania ze zintegrowanej drukarki fiskalnej;
  • po wybraniu opcji Faktura do paragonu – w przypadku wystawiania paragonów poza systemem.

GTU zostanie nadane automatycznie po wybraniu towaru z magazynu.

Widok GTU podczas wystawiania faktury
Przedsiębiorcy w określonych przypadkach zobowiązani są do rozliczenia podatku VAT należnego (od sprzedaży), pomimo niewystawiania faktury VAT. Dotyczy to m.in. sytuacji wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów lub importu usług, w której to nabywca zobowiązany jest do opodatkowania transakcji podatkiem VAT. Pomimo faktu, że przedmiot transakcji został objęty obowiązkowym kodem GTU, przedsiębiorca nie stosuje GTU w JPK_V7.

Przykład 9.

Pan Piotr nabył towary od kontrahenta z Niemiec. Czy dodając wpis w rejestrze VAT sprzedaży, musi stosować kod GTU, jeżeli zakupione towary są objęte takim obowiązkiem?

W związku z wystąpieniem WNT pan Piotr ma obowiązek rozliczenia transakcji na gruncie podatku VAT, czyli wykazania podatku VAT należnego, a w sytuacji gdy transakcja związana jest z działalnością opodatkowaną, ma również prawo do wykazania podatku VAT naliczonego. W związku z tym, że jest to jego faktura zakupu, nie stosuje oznaczeń GTU, pomimo wpisów dokonywanych w rejestrze VAT sprzedaży.

GTU stosowane jest zarówno w transakcjach krajowych, jak i zagranicznych, jednak wyłącznie wtedy, gdy przedsiębiorca występuje w roli sprzedawcy.
Niektórzy przedsiębiorcy w ramach prowadzonej działalności wystawiają tzw. refaktury. W tym przypadku dochodzi do fikcji prawnej, w której przyjmuje się, że podatnik sam otrzymał i jednocześnie wyświadczył usługę będącą przedmiotem refaktury. Oznacza to, że wystawiając refakturę, na której występują pozycje objęte GTU, przedsiębiorca ma obowiązek zastosowania odpowiednich kodów w JPK_V7.

Podsumowując, kody GTU nie są utrudnieniem dla przedsiębiorców, jeżeli zdecydują się na system do fakturowania oraz prowadzenia księgowości, który będzie nadawał obowiązkowe oznaczenia za nich. Dzięki wprowadzeniu nowego obowiązku organ podatkowy będzie miał jasną informację o liczbach transakcji towarami i usługami wrażliwymi, czyli najbardziej narażonymi na oszustwa podatkowe. Wprowadzenie nowego JPK_V7 ma za zadanie ograniczenie liczby składanych plików przez podatników. Jednak drugim celem jego wdrożenia jest ograniczenie tzw. luki w podatku VAT na skutek uszczelnienia systemu podatkowego w Polsce przez ustawodawcę.