Jakie zmiany prawne czekają zawód psychologa?

Zawód psychologa jest jeszcze regulowany Ustawą z 8 czerwca 2001 roku o zawodzie psychologa i samorządzie zawodowym psychologów. Na początku roku uchwalona została nowa Ustawa z 23 stycznia 2026 roku o zawodzie psychologa oraz samorządzie zawodowym psychologów. Niektóre zawarte w niej przepisy już weszły w życie, a na pozostałe przyjdzie nam jeszcze chwilę poczekać. Poniżej wyjaśniamy, jak wygląda regulacja zawodu psychologa obecnie i co się zmieni po wejściu w życie pozostałych zmian.

Nowe regulacje prawne a zawód psychologa w praktyce

Należy wskazać, że w uzasadnieniu projektu nowej ustawy wskazano, że Ustawa z 8 czerwca 2001 roku o zawodzie psychologa i samorządzie zawodowym psychologów (dalej: stara ustawa) z uwagi na liczne wady prawne i legislacyjne uniemożliwiające jej stosowanie nie spełnia odpowiednich wymagań. 

Wpis na listę psychologów, a wpis do rejestru psychologów

Zgodnie z art. 8 starej ustawy wpis na listę psychologów uzyskuje osoba, która łącznie spełnia następujące warunki:

1. uzyskała:
1. w Rzeczypospolitej Polskiej tytuł zawodowy magistra na kierunku psychologia lub za granicą wykształcenie uznane za równorzędne w Rzeczypospolitej Polskiej lub 
2. tytuł zawodowy magistra na kierunku psychologia zdrowia po ukończeniu w Rzeczypospolitej Polskiej jednolitych studiów magisterskich na kierunku psychologia zdrowia;
2. posiada pełną zdolność do czynności prawnych;
3. włada językiem polskim w mowie i piśmie w zakresie koniecznym do wykonywania zawodu psychologa;
4. odbyła podyplomowy staż zawodowy, pod merytorycznym nadzorem psychologa posiadającego prawo wykonywania zawodu, który ponosi odpowiedzialność za czynności zawodowe wykonywane przez psychologa-stażystę.

Skreślenie psychologa z listy (rejestru)

Obecnie skreślenie psychologa z listy psychologów następuje w przypadku:

• śmierci psychologa;
• na wniosek psychologa;
• ubezwłasnowolnienia psychologa prawomocnym orzeczeniem sądu;
• pozbawienia prawa wykonywania zawodu psychologa prawomocnym orzeczeniem sądu lub komisji dyscyplinarnej;
• orzeczenia o niezdolności psychologa do wykonywania zawodu.

Po wejściu w życie przepisów nowej ustawy w zakresie skreślenia psychologa z rejestru psychologów katalog przesłanek uzasadniających takie postępowanie zostanie rozszerzony. 

Do skreślenia psychologa z rejestru psychologów będzie dochodziło w przypadku:

• śmierci psychologa;
• wydania prawomocnej negatywnej opinii uzupełniającej, 
• złożenia przez psychologa wniosku o skreślenie z rejestru;
• prawomocnego orzeczenia wobec psychologa środka karnego pozbawienia praw publicznych;
• prawomocnie orzeczonych wobec psychologa utraty albo ograniczenia zdolności do czynności prawnych;
• prawomocnego skazania psychologa za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego;
• prawomocnego orzeczenia wobec psychologa kary dyscyplinarnej w postaci pozbawienia prawa wykonywania zawodu psychologa.
• prawomocnego orzeczenia wobec psychologa środka karnego w postaci zakazu wykonywania zawodu psychologa;
• utraty przez cudzoziemca niebędącego obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej prawa pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
• trwałej niezdolności do wykonywania zawodu psychologa stwierdzonej na podstawie orzeczenia lekarskiego i po przeprowadzeniu szczegółowego postępowania wyjaśniającego.

Opiekun osoby rozpoczynającej wykonywanie zawodu psychologa

Nowa ustawa wprowadza obowiązek współpracy osób rozpoczynających pracę w zawodzie psychologa z przydzielonymi opiekunami w zakresie rozwoju zawodowego. Osoba wpisana do rejestru psychologów będzie zobowiązana współpracować z opiekunem w sprawach dotyczących rozwoju zawodowego. Ma to na celu wzmocnienie kompetencji zawodowych oraz zapoznanie z praktycznymi aspektami etycznych standardów wykonywania tego zawodu. Współpraca z opiekunem będzie trwać minimum 9 miesięcy, ale krócej niż 24 miesiące, licząc od dnia doręczenia psychologowi pisemnej informacji o wskazaniu opiekuna przez regionalną radę. 

Jakie działania obejmuje zawód psychologa według nowych przepisów?

W obecnie obowiązujących przepisach starej ustawy wykonywanie zawodu psychologa polega na świadczeniu usług psychologicznych, a w szczególności na:

• diagnozie psychologicznej;
• opiniowaniu;
• orzekaniu, o ile przepisy odrębne tak stanowią;
• psychoterapii;
• udzielaniu pomocy psychologicznej.

Poza powyższym za wykonywanie zawodu psychologa uważane jest również prowadzenie przez psychologa badań naukowych w dziedzinie psychologii lub działalności dydaktycznej w tym zakresie.

W celu dookreślania, czym zajmuje się osoba wykonująca zawód psychologa, w art. 23 i 24 nowej ustawy zdefiniowano, co rozumie się przez pojęcie wykonywania zawodu psychologa.

 Wedle nowej ustawy wykonywanie zawodu psychologa polega na:

• udzielaniu świadczeń psychologicznych,
• prowadzeniu przez psychologa badań naukowych i prac rozwojowych w zakresie psychologii,
• prowadzeniu przez psychologa działalności dydaktycznej w zakresie psychologii,
• prowadzeniu przez psychologa działalności w zakresie ustawicznego rozwoju zawodowego psychologów;
• kierowaniu przez psychologa pracą zawodową osób wykonujących zawód psychologa;
• sprawowaniu funkcji z wyboru w organach samorządu psychologów lub wykonywanie pracy na rzecz tego samorządu w zakresie realizacji jego zadań.

Świadczenia psychologiczne obejmują:

• diagnozę psychologiczną polegającą na rozpoznawaniu za pomocą metod psychologicznych opartych na dowodach naukowych, właściwości funkcjonowania psychologicznego odbiorcy świadczeń psychologicznych oraz ich psychologicznych przyczyn i skutków,
• opiniowanie psychologiczne polegające na pisemnym opisie aktualnego funkcjonowania psychologicznego odbiorcy świadczeń psychologicznych sporządzonym na podstawie przeprowadzonego badania psychologicznego,
• orzekanie psychologiczne przeprowadzane na podstawie odrębnych przepisów polegające na formułowaniu pisemnej diagnozy psychologicznej o aktualnym funkcjonowaniu odbiorcy świadczeń psychologicznych,
• udzielanie pomocy psychologicznej polegającej na stosowaniu form oddziaływania psychologicznego ukierunkowanych na rozwój, podnoszenie jakości życia, profilaktykę, zachowanie i przywracanie zdrowia psychicznego, zapobieganie, zmniejszanie i usuwanie nieprawidłowości dotyczących zdrowia psychicznego odbiorcy świadczeń psychologicznych oraz wsparcie w sytuacji doświadczenia kryzysu, traumy lub stresu.

Prywatna praktyka psychologiczna

Zgodnie z obecnymi regulacjami zawód psychologa może być wykonywany w ramach prywatnej praktyki. Warunkiem jest uzyskanie prawa do wykonywania zawodu oraz wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego i do rejestru prywatnych praktyk psychologicznych prowadzonego przez właściwą Radę Regionalnej Izby Psychologów.

Prywatna praktyka psychologiczna może być prowadzona w następujących formach organizacyjno prawnych:

• jako indywidualna działalność gospodarcza
• jako spółka partnerska.

Prywatna praktyka psychologiczna może być wykonywana tylko po uzyskaniu zezwolenia właściwego marszałka województwa.

Przykład 1. 

Pani Marzena i pani Dorota są psychologami z wykształcenia. Chciałyby rozpocząć wspólny projekt i prowadzić działalność gospodarczą w zakresie związanym z posiadanymi kwalifikacjami. Czy ich działalność może być prowadzona w ramach spółki jawnej? Na gruncie obecnie obowiązujących przepisów mogą prowadzić jedynie spółkę partnerską. Ulegnie to zmianie dopiero w połowie 2028 roku, kiedy w pełni zacznie obowiązywać nowa ustawa, w której nie przewidziano ograniczeń co do formy organizacyjno-prawnej takiej działalności.

Podsumowanie

Z powyższego artykułu wynika, że część regulacji dotyczących zawodu psychologa zostanie doprecyzowana, aby wyeliminować wszelkie wątpliwości i umożliwić ich realne stosowanie. Dodatkowo wprowadzono nowe rozwiązania, takie jak instytucja opiekuna dla osób rozpoczynających pracę w tym zawodzie.