Poradnictwo zawodowe i pośrednictwo pracy – kwalifikacje pracowników

Uzyskanie pożądanego zatrudnienia lub zmiana zawodu to często złożony proces. Bezrobotni i poszukujący pracy mogą w tym zakresie korzystać z takich usług jak poradnictwo zawodowe i pośrednictwo pracy, które są świadczone przez odpowiednio wyszkolonych pracowników. Jakie są kryteria kwalifikacyjne dla tych pracowników oraz jakie zadania realizują – więcej na ten temat w artykule.

Zasady realizowania pośrednictwa pracy oraz poradnictwa zawodowego  

Zarówno świadczenie usług w zakresie pośrednictwa pracy, jak i poradnictwa zawodowego zostało uregulowane w przepisach Ustawy z 20 marca 2025 roku o rynku pracy i służbach zatrudnienia (dalej: ustawa).  

Z pośrednictwa pracy, w tym w ramach sieci EURES – w zakresie określonym dla pracodawców – mogą korzystać: 

1. przedsiębiorcy; 

2. jednostki organizacyjne, nawet jeśli nie posiada osobowości prawnej, której siedziba lub oddział mieści się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 

3. osoby fizyczne

– którzy na podstawie umowy powierzają lub zamierzają powierzyć wykonywanie pracy co najmniej jednej osobie.

Pośrednictwo pracy jest realizowane w szczególności przez: 

• pozyskiwanie i upowszechnianie ofert pracy,

• udzielanie pracodawcom informacji o kandydatach do pracy, 

• udzielanie osobom bezrobotnym, poszukującym pracy lub niezarejestrowanym, w tym biernym zawodowo, informacji o ofertach pracy upowszechnianych w bazie ofert pracy ePraca prowadzonej przez ministra właściwego do spraw pracy, oraz w innych ogólnodostępnych bazach,

• inicjowanie i organizowanie kontaktów osób bezrobotnych, poszukujących pracy lub osób niezarejestrowanych, w tym biernych zawodowo, i pracodawców, w tym w formie giełd pracy lub targów pracy, 

• nawiązywanie i utrzymywanie kontaktów z osobami bezrobotnymi, poszukującymi pracy lub osobami niezarejestrowanymi, w tym biernymi zawodowo, oraz pracodawcami.

Zgodnie natomiast z art. 87 ust. 1 ustawy: poradnictwo zawodowe polega na udzielaniu pomocy bezrobotnym, poszukującym pracy i osobom niezarejestrowanym, w tym osobom biernym zawodowo, w wyborze lub zmianie zawodu, miejsca pracy, kierunku kształcenia lub szkolenia, w planowaniu rozwoju zawodowego, a także przedsiębiorcom w planowaniu działań, których celem jest adaptacja do wymogów rynku pracy, w tym podnoszenie kompetencji zawodowych. 

Jak można przeczytać w art. 87 ustawy: poradnictwo zawodowe realizowane jest w szczególności przez: 

1. udzielanie informacji o rynku pracy, zawodach, kwalifikacjach, możliwościach kształcenia i szkolenia; 
2. udzielanie porad zawodowych w zakresie możliwości rozwoju zawodowego, w tym pomocy w określeniu kompetencji, umiejętności, zainteresowań, uzdolnień i doświadczenia zawodowego oraz w zakresie umiejętności niezbędnych przy aktywnym poszukiwaniu pracy i samozatrudnieniu, w szczególności z wykorzystaniem metod i programów, w tym standaryzowanych narzędzi diagnostycznych; 
3. organizowanie i prowadzenie szkoleń z zakresu umiejętności poszukiwania pracy; 
4. udzielanie pomocy przedsiębiorcom: 
1. w doborze kandydatów do pracy spośród bezrobotnych i poszukujących pracy, 
2. we wspieraniu rozwoju zawodowego przedsiębiorcy i jego pracowników przez udzielanie porad zawodowych. 

Poradnictwo zawodowe jest świadczone w formie indywidualnej lub grupowej, z wyjątkiem szkoleń wskazanych powyżej w pkt 3, które są świadczone wyłącznie w formie grupowej.

Wymaga podkreślenia, że poradnictwo zawodowe może być świadczone także na odległość z wykorzystaniem narzędzi teleinformatycznych.

Pracownicy realizujący zadania z zakresu pośrednictwa pracy

Jak wynika z przepisów ustawy, zadania z zakresu pośrednictwa pracy w powiatowym urzędzie pracy (PUP) realizują: 

• młodszy doradca do spraw zatrudnienia, 

• doradca do spraw zatrudnienia, 

• starszy doradca do spraw zatrudnienia. 

Stosownie do brzmienia art. 89 ust. 2 i 3 ustawy:

• młodszym doradcą do spraw zatrudnienia może zostać osoba, która ma co najmniej wykształcenie średnie lub średnie branżowe i co najmniej 6 miesięcy stażu pracy, albo wykształcenie wyższe, 

• doradcą do spraw zatrudnienia może zostać osoba, która ma wykształcenie wyższe i co najmniej 12 miesięcy stażu pracy. 

Z kolei starszym doradcą do spraw zatrudnienia może zostać osoba, która ma: 

• wykształcenie wyższe i co najmniej 3 lata stażu pracy lub 

• wykształcenie wyższe i ukończyła studia podyplomowe z zakresu pośrednictwa pracy lub poradnictwa zawodowego i posiada co najmniej 12 miesięcy stażu pracy, lub 

• wykształcenie wyższe z zakresu pośrednictwa pracy lub poradnictwa zawodowego i posiada co najmniej 12 miesięcy stażu pracy. 

Młodszy doradca do spraw zatrudnienia o stażu pracy krótszym niż 12 miesięcy realizuje zadania z zakresu pośrednictwa pracy pod nadzorem: 

• doradcy do spraw zatrudnienia lub 

• starszego doradcy do spraw zatrudnienia lub 

• przełożonego. 

Zadania z zakresu pośrednictwa pracy w ramach sieci EURES realizują w: 

1. PUP – młodsi doradcy do spraw zatrudnienia, doradcy do spraw zatrudnienia i starsi doradcy do spraw zatrudnienia; 

2. wojewódzkim urzędzie pracy (WUP) i podmiotach akredytowanych – asystenci EURES i doradcy EURES; 

3. Ochotniczych Hufcach Pracy – asystenci EURES, doradcy EURES lub inni wyznaczeni pracownicy spełniający warunki określone dla asystenta EURES.

Jeżeli chodzi o wymagania kwalifikacyjne, to:

1. asystentem EURES może zostać osoba, która ma: 
• wykształcenie wyższe albo 
• co najmniej wykształcenie średnie lub średnie branżowe oraz co najmniej 12 miesięcy stażu pracy; 
2. doradcą EURES może zostać osoba, która spełnia łącznie następujące warunki: 
• ma wykształcenie wyższe, 
• zna język angielski co najmniej na poziomie B1, 
• ukończyła wspólny program szkoleń określony w przepisach Unii Europejskiej (UE) w zakresie sieci EURES, 
• wykonywała zadania z zakresu pośrednictwa pracy lub poradnictwa zawodowego przez okres co najmniej 12 miesięcy. 

Pracownicy realizujący zadania z zakresu poradnictwa zawodowego

Zadania z zakresu poradnictwa zawodowego realizują:

• młodszy doradca zawodowy,

• doradca zawodowy,

• starszy doradca zawodowy. 

Należy podkreślić, że liczba wspomnianych wyżej doradców zatrudnionych w WUP i PUP powinna umożliwiać dostęp do poradnictwa zawodowego wszystkim osobom zarejestrowanym potrzebującym i oczekującym takiej pomocy, w szczególności osobom długotrwale bezrobotnym.

Młodszym doradcą zawodowym może zostać osoba, która ma wykształcenie wyższe, natomiast doradcą zawodowym może zostać osoba z wykształceniem wyższym i 3 latami stażu pracy lub która ukończyła studia na kierunku związanym z kształceniem w zakresie poradnictwa zawodowego. 

Z kolei starszym doradcą zawodowym może zostać osoba, która: 

• ukończyła studia na kierunku związanym z kształceniem w zakresie poradnictwa zawodowego i posiada co najmniej 12 miesięcy stażu pracy lub 

• ma wykształcenie wyższe i ukończyła studia podyplomowe z zakresu poradnictwa zawodowego oraz co najmniej 12 miesięcy stażu pracy, lub 

• ma wykształcenie wyższe i co najmniej 5 lat stażu pracy. 

Jak stanowi art. 93 ustawy, młodszy doradca zawodowy wykonuje zadania z zakresu poradnictwa zawodowego pod nadzorem doradcy zawodowego, starszego doradcy zawodowego lub przełożonego. 

Poradnictwo zawodowe i pośrednictwo pracy – podsumowanie

Zarówno usługi pośrednictwa pracy, jak i poradnictwa zawodowego powinny być świadczone przez osoby spełniające ustawowe kryteria kwalifikacyjne. Wymagania w tym zakresie wynikają z przepisów ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia. Pośrednictwo pracy i poradnictwo zawodowe jest realizowane przez doradców, którzy posiadają wymagane wykształcenie oraz legitymują się określonym stażem pracy. Odrębne wymagania dotyczą asystentów i doradców EURES.