Kiedy przysługuje zwrot kosztów zatrudnienia bezrobotnych?

W celu wsparcia aktywizacji zawodowej ustawa o rynku pracy przewiduje zróżnicowane formy pomocy, w tym zatrudnienie subsydiowane. Beneficjentami takich programów mogą być domy pomocy społecznej (DPS) oraz jednostki wspierania rodziny. Dowiedz się, w jakich sytuacjach możliwy jest zwrot kosztów zatrudnienia bezrobotnych i jakie warunki prawno-formalne należy spełnić, aby go bezproblemowo otrzymać.

Zwrot kosztów zatrudnienia bezrobotnych podmiotowi prowadzącemu DPS oraz jednostce wspierania rodziny

Jak wynika z treści art. 140 ust. 1 Ustawy z 20 marca 2025 roku o rynku pracy i służbach zatrudnienia (dalej: ustawa), starosta zwraca: 

• podmiotowi prowadzącemu DPS, o którym mowa w art. 57 ust. 1 Ustawy z 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (dalej: podmiot prowadzący DPS), 
• jednostce organizacyjnej wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej, o której mowa w art. 2 ust. 3 Ustawy z 9 czerwca 2011 roku o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (dalej: jednostka wspierania rodziny) 

– zatrudniającym skierowanych bezrobotnych lub poszukujących pracy, przez okres do 12 miesięcy, część kosztów zatrudnienia.

Należy podkreślić, że zgodnie z ustawą o pomocy społecznej podmiotami prowadzącymi DPS mogą być – po uzyskaniu zezwolenia wojewody – jednostki samorządu terytorialnego, Kościół Katolicki, inne kościoły, związki wyznaniowe oraz organizacje społeczne, fundacje i stowarzyszenia, a także inne osoby prawne oraz osoby fizyczne.

Z kolei jednostkami wspierania rodziny mogą być: jednostki organizacyjne jednostek samorządu terytorialnego wykonujące zadania w zakresie wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej, placówki wsparcia dziennego, organizatorzy rodzinnej pieczy zastępczej, placówki opiekuńczo-wychowawcze, regionalne placówki opiekuńczo-terapeutyczne, interwencyjne ośrodki preadopcyjne, ośrodki adopcyjne oraz podmioty, którym zlecono realizację zadań z zakresu wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej.

Zwrot kosztów następuje na wniosek podmiotu prowadzącego DPS albo jednostki wspierania rodziny, który jest składany do wybranego powiatowego urzędu pracy (PUP).

Kiedy starosta nie dokonuje zwrotu kosztów?

Starosta nie dokonuje zwrotu kosztów zatrudnienia bezrobotnych podmiotowi prowadzącemu DPS albo jednostce wspierania rodziny, które: 

• zalegają z opłacaniem należnych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, Fundusz Emerytur Pomostowych albo wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, 

• zalegają z opłacaniem innych danin publicznych. 

Wniosek o zwrot kosztów zatrudnienia bezrobotnych

Podmiot prowadzący DPS albo jednostka wspierania rodziny występują z wnioskiem o zwrot kosztów do wybranego PUP. Wniosek ten zawiera:

1. nazwę podmiotu prowadzącego DPS albo nazwę jednostki wspierania rodziny, adres siedziby i adres prowadzenia działalności; 
2. numer identyfikacyjny REGON, jeżeli został nadany; 
3. numer identyfikacji podatkowej (NIP), jeżeli został nadany; 
4. oznaczenie formy organizacyjno-prawnej prowadzonej działalności oraz w przypadku DPS – numer w rejestrze DPS prowadzonym przez wojewodę; 
5. liczbę bezrobotnych lub poszukujących pracy proponowanych do zatrudnienia oraz okres ich zatrudnienia; 
6. miejsce i rodzaj prac, które mają być wykonywane przez skierowanych bezrobotnych lub poszukujących pracy, oraz niezbędne lub pożądane kwalifikacje; 
7. wysokość proponowanego wynagrodzenia dla skierowanych bezrobotnych lub poszukujących pracy oraz wnioskowaną wysokość podlegających zwrotowi kosztów poniesionych na wynagrodzenia z tytułu zatrudnienia skierowanych bezrobotnych lub poszukujących pracy. 

Do wskazanego wniosku dołącza się oświadczenie o niezaleganiu w dniu jego złożenia z zapłatą wynagrodzeń pracownikom, należnych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych oraz innych danin publicznych. 

Oświadczenie składają osoby reprezentujące wnioskodawcę lub osoby zarządzające wnioskodawcą – pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń. 

Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: „Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia”. Klauzula ta zastępuje jednocześnie pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń. 

Rozpatrzenie wniosku o zwrot oraz zawarcie umowy

Starosta w ciągu 30 dni od złożenia wniosku o zwrot kosztów informuje wnioskodawcę o sposobie jego rozpatrzenia. Jeżeli wniosek jest nieprawidłowo wypełniony lub niekompletny, starosta wyznacza wnioskodawcy co najmniej 7-dniowy termin na jego uzupełnienie. Wniosek nieuzupełniony w takim terminie pozostawia się bez rozpoznania.

W razie pozytywnego rozpatrzenia starosta zawiera z podmiotem prowadzącym DPS albo jednostką wspierania rodziny umowę określającą: 

• liczbę bezrobotnych lub poszukujących pracy oraz okres, na jaki zostaną zatrudnieni, 
• rodzaj i miejsce wykonywanych prac oraz niezbędne lub pożądane kwalifikacje bezrobotnych lub poszukujących pracy, 
• terminy i wysokość podlegających zwrotowi przez starostę kosztów poniesionych z Funduszu Pracy na wynagrodzenia, nagrody oraz składki na ubezpieczenia społeczne, 
• obowiązek informowania starosty o każdym przypadku wcześniejszego rozwiązania umowy o pracę ze skierowanym bezrobotnym lub poszukującym pracy oraz o zmianach w zawartej z bezrobotnym lub poszukującym pracy umowie o pracę,
• obowiązek zwrotu uzyskanej pomocy na warunkach określonych w ustawie, w przypadku nieutrzymania zatrudnienia skierowanego bezrobotnego lub poszukującego pracy przez wymagany okres, 
• inne dane niestanowiące danych osobowych. 

Obowiązek utrzymania w zatrudnieniu skierowanych bezrobotnych lub poszukujących pracy

Zgodnie z art. 140 ust. 11 ustawy podmiot prowadzący DPS albo jednostka wspierania rodziny są obowiązane do utrzymania w zatrudnieniu skierowanych bezrobotnych lub poszukujących pracy przez okres wynikający z umowy zawartej ze starostą. 

Warto jednocześnie podkreślić, że do podmiotu prowadzącego DPS lub jednostki wspierania rodziny stosuje się odpowiednio przepis przewidujący, iż w razie wygaśnięcia stosunku pracy skierowanego bezrobotnego w okresie objętym refundacją albo rozwiązania z nim umowy o pracę przez pracownika, bez wypowiedzenia z jego winy (art. 52 Ustawy z 26 czerwca 1974 roku – Kodeks pracy) lub bez wypowiedzenia z przyczyn niezawinionych przez pracownika (art. 53 Kodeksu pracy), starosta kieruje na zwolnione stanowisko kolejnego odpowiedniego bezrobotnego.

Jeżeli PUP nie ma możliwości skierowania innego bezrobotnego na zwolnione stanowisko pracy, pracodawca nie zwraca pomocy uzyskanej za okres, w którym uprzednio skierowany bezrobotny pozostawał w zatrudnieniu.

Konsekwencje niewywiązywania się z warunków ustawowych i umownych dotyczących zwrotu kosztów

Stosownie do przepisów ustawy:

• niewywiązanie się z warunków określonych w art. 140 ust. 4 ustawy (niedopuszczalność wystąpienia z wnioskiem o zwrot kosztów na pracownika, który w ciągu ostatnich 6 miesięcy był zatrudniony w DPS albo w jednostce wspierania rodziny) i art. 140 ust. 11 ustawy (obowiązek utrzymania w zatrudnieniu skierowanych bezrobotnych lub poszukujących pracy przez okres wynikający z umowy),
• złożenie niezgodnego z prawdą oświadczenia, o którym mowa w art. 140 ust. 6 ustawy – dotyczącego niezalegania w dniu złożenia wniosku o zwrot kosztów z zapłatą wynagrodzeń pracownikom, należnych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych oraz innych danin publicznych lub 
• naruszenie innych warunków umowy

– powoduje obowiązek zwrotu części kosztów zatrudnienia skierowanych bezrobotnych lub poszukujących pracy wraz z odsetkami ustawowymi naliczonymi od całości uzyskanych środków od dnia otrzymania pierwszego zwrotu kosztów – w ciągu 30 dni od daty doręczenia wezwania starosty. 

Podsumowanie

Podmioty prowadzące DPS lub jednostki wspierania rodziny, które zatrudniają skierowanych bezrobotnych lub poszukujących pracy, mogą otrzymać zwrot części kosztów ich zatrudnienia. Warunkiem uzyskania i zachowania tego wsparcia jest spełnienie wymogów ustawowych oraz utrzymanie tych osób w zatrudnieniu przez okres określony w umowie ze starostą. Niewywiązanie się z tych warunków lub uzgodnień umownych wiąże się z koniecznością zwrotu otrzymanych środków.