Różnica między bezrobotnym a poszukującym pracy

Choć pojęcia bezrobotnego i osoby poszukującej pracy często używane są zamiennie, w świetle prawa oznaczają dwa odrębne statusy. Kluczowa różnica między bezrobotnym a poszukującym pracy dotyczy nie tylko kryteriów ich przyznawania, ale również zakresu dostępnego wsparcia z urzędu pracy. Wyjaśniamy, jakie warunki należy spełnić i jakie uprawnienia przysługują w każdym z tych przypadków.

Poszukujący pracy – czyli kto?

Definicję bezrobotnego i poszukującego pracy zawiera Ustawa z dnia 20 marca 2025 roku o rynku pracy i służbach zatrudnienia.

Poszukującym pracy jest osoba, która:

ukończyła 18 lat;
poszukuje zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub innej formy pomocy;
jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy.

Poszukującym pracy może być obywatel polski, cudzoziemiec, m.in. obywatel państwa członkowskiego Unii Europejskiej, obywatel jednego z państw Europejskiego Obszaru Gospodarczego nienależących do Unii Europejskiej, obywatel państw niebędących stronami umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, którzy mogą korzystać ze swobody przepływu osób na podstawie umów zawartych przez te państwa z Unią Europejską i jej państwami członkowskimi, obywatel Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej oraz członkowie ich rodzin, cudzoziemiec mający zezwolenie na pobyt stały, zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, mający status uchodźcy, korzystający z ochrony uzupełniającej, mający zgodę na pobyt ze względów humanitarnych lub zgodę na pobyt tolerowany, korzystający z ochrony czasowej, mający wizę krajową w celu odbycia studiów I stopnia, studiów II stopnia lub jednolitych studiów magisterskich albo kształcenia się w szkole doktorskiej, z adnotacją „student”, lub wizę krajową w celu prowadzenia badań naukowych lub prac rozwojowych, albo wizę wydaną w celu wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Zobacz też:

Kto spełnia kryteria przyznania mu statusu bezrobotnego?

Status bezrobotnego zostanie przyznany osobie spełniającej następujące kryteria:

jest niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, nieucząca się w szkole, z wyjątkiem osoby uczącej się w szkole dla dorosłych, branżowej szkole II stopnia w formie stacjonarnej lub zaocznej, w szkole policealnej w formie stacjonarnej lub zaocznej, lub przystępującej do egzaminów eksternistycznych z zakresu programu nauczania szkoły dla dorosłych lub branżowej szkoły II stopnia, lub kształcącej się na studiach niestacjonarnych, lub uczącej się w szkole artystycznej realizującej wyłącznie kształcenie artystyczne;
nie ma stałego źródła dochodu;
jest zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej, albo jeżeli jest osobą z niepełnosprawnością, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy;
jest zarejestrowana w powiatowym urzędzie pracy;
ukończyła 18 lat i nie ukończyła 60 lat, gdy jest to kobieta, lub 65 lat, gdy jest to mężczyzna;
nie jest wpisana do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, zwanej dalej „CEIDG”, jako prowadząca działalność gospodarczą albo zgłosiła do CEIDG wniosek o zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej i okres zawieszenia nadal trwa, albo we wniosku o wpis do CEIDG określiła dzień podjęcia działalności gospodarczej i nie upłynął jeszcze okres do określonego we wniosku o wpis dnia podjęcia tej działalności;
nie jest osobą tymczasowo aresztowaną lub nie odbywa kary pozbawienia wolności, z wyjątkiem kary pozbawienia wolności odbywanej poza zakładem karnym w systemie dozoru elektronicznego;
nie nabyła prawa do zasiłku stałego;
nie jest członkiem zarządu, prokurentem, członkiem rady nadzorczej lub likwidatorem spółki kapitałowej w rozumieniu Ustawy z dnia 15 września 2000 roku Kodeks spółek handlowych;
nie jest prokurentem lub pełnomocnikiem przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną, prowadzącego działalność gospodarczą w rozumieniu Ustawy z dnia 6 marca 2018 roku Prawo przedsiębiorców;
nie jest wspólnikiem spółki jawnej, partnerem lub członkiem zarządu w spółce partnerskiej, komplementariuszem w spółce komandytowej, komplementariuszem lub członkiem rady nadzorczej w spółce komandytowo-akcyjnej, prokurentem lub likwidatorem spółki osobowej w rozumieniu ksh;
nie jest dyrektorem w radzie dyrektorów;
nie podlega, na podstawie odrębnych przepisów, obowiązkowi ubezpieczeń społecznych z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników;
nie podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu na wypadek bezrobocia lub obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym w państwach członkowskich Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego nienależących do Unii Europejskiej, państw niebędących stronami umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, którzy mogą korzystać ze swobody przepływu osób na podstawie umów zawartych przez te państwa z Unią Europejską i jej państwami członkowskimi, Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej;
nie prowadzi działalności gospodarczej w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie na podstawie zgłoszenia do rejestru lub bez takiego zgłoszenia, jeżeli prawo danego państwa takiego zgłoszenia nie wymaga.

Podobieństwa i różnice między bezrobotnym a poszukującym pracy

Poza różnymi przesłankami, jakie należy spełnić, aby zostać osobą poszukującą pracy lub bezrobotną, statusy te różni zakres pomocy. Jest też dużo wspólnych uprawnień.

Zarówno bezrobotny, jak i poszukujący pracy mogą korzystać z pośrednictwa pracy i poradnictwa zawodowego. Zgodnie z aktualnymi regulacjami obowiązującymi od czerwca 2025 roku pośrednictwo pracy realizowane przez PUP udzielane bezrobotnym, poszukującym pracy i osobom niezarejestrowanym, w tym osobom biernym zawodowo, ma pomagać w uzyskaniu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w szczególności przez:

pozyskiwanie i upowszechnianie ofert pracy;
udzielanie pracodawcom informacji o kandydatach do pracy;
udzielanie bezrobotnym, poszukującym pracy lub osobom niezarejestrowanym, w tym osobom biernym zawodowo, informacji o ofertach pracy upowszechnianych w bazie ofert pracy oraz w innych ogólnodostępnych bazach;
inicjowanie i organizowanie kontaktów bezrobotnych, poszukujących pracy lub osób niezarejestrowanych, w tym osób biernych zawodowo, i pracodawców, w tym w formie giełd pracy lub targów pracy;
nawiązywanie i utrzymywanie kontaktów z bezrobotnymi, poszukującymi pracy lub osobami niezarejestrowanymi, w tym osobami biernymi zawodowo oraz pracodawcami.

Poradnictwo zawodowe obejmuje aktualnie udzielanie pomocy bezrobotnym, poszukującym pracy i osobom niezarejestrowanym, w tym osobom biernym zawodowo, w wyborze lub zmianie zawodu, miejsca pracy, kierunku kształcenia lub szkolenia, w planowaniu rozwoju zawodowego, a także przedsiębiorcom w planowaniu działań, których celem jest adaptacja do wymogów rynku pracy, w tym podnoszenie kompetencji zawodowych, w szczególności przez:

udzielanie informacji o rynku pracy, zawodach, kwalifikacjach, możliwościach kształcenia i szkolenia;
udzielanie porad zawodowych w zakresie możliwości rozwoju zawodowego, w tym pomocy w określeniu kompetencji, umiejętności, zainteresowań, uzdolnień i doświadczenia zawodowego oraz w zakresie umiejętności niezbędnych przy aktywnym poszukiwaniu pracy i samozatrudnieniu, w szczególności z wykorzystaniem metod i programów, w tym standaryzowanych narzędzi diagnostycznych;
organizowanie i prowadzenie szkoleń z zakresu umiejętności poszukiwania pracy;
udzielanie pomocy przedsiębiorcom w doborze kandydatów do pracy spośród bezrobotnych i poszukujących pracy oraz we wspieraniu rozwoju zawodowego przedsiębiorcy i jego pracowników przez udzielanie porad zawodowych.

O co można się ubiegać, będąc zarejestrowanym jako osoba poszukująca pracy?

Poszukujący pracy może ubiegać się m.in. o szkolenie, sfinansowanie kosztów potwierdzenia nabycia wiedzy i umiejętności lub kosztów uzyskania dokumentu potwierdzającego nabycie wiedzy i umiejętności, bon na kształcenie ustawiczne, pożyczkę edukacyjną, skierowanie na subsydiowane zatrudnienie, zwrot kosztów dojazdu lub zakwaterowania, jednorazowe środki na założenie lub przystąpienie do spółdzielni socjalnej, w tym na pokrycie kosztów pomocy prawnej, konsultacji i doradztwa związanych z podjęciem tej działalności, uznania kwalifikacji zawodowych i postępowania nostryfikacyjnego.

Szczególne uprawnienia, czyli kluczowa różnica między bezrobotnym a poszukującym pracy

Istotną różnicą między poszukującym pracy a bezrobotnym jest to, że osoba bezrobotna podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu i ma prawo do zasiłku dla bezrobotnych.

Jakie dane należy udostępnić PUP przy rejestracji jako osoba bezrobotna?

Poszukujący pracy i bezrobotni, w celu uzyskania odpowiednio każdego z tych statusów, muszą zarejestrować się w PUP.

Wniosek ubiegającego się o rejestrację jako bezrobotny zawiera następujące dane:

imię (imiona) i nazwisko;
obywatelstwo albo obywatelstwa;
numer PESEL, a w przypadku jego braku: datę i miejsce urodzenia, płeć, rodzaj, serię i numer dokumentu potwierdzającego tożsamość;
stan cywilny oraz informację o posiadaniu przez małżonka statusu bezrobotnego albo poszukującego pracy;
liczbę dzieci na utrzymaniu, daty ich urodzenia oraz informację o samotnym wychowywaniu dzieci;
informację o posiadaniu Karty Dużej Rodziny;
informację o byciu opiekunem osoby z niepełnosprawnością;
adres zamieszkania oraz adres do doręczeń, a także adres elektroniczny lub numer telefonu lub inne dane kontaktowe, jeżeli je ma;
wykształcenie;
ukończone szkoły;
zawody wyuczone, zawody wykonywane lub kwalifikacje cząstkowe w rozumieniu Ustawy z dnia 22 grudnia 2015 roku o Zintegrowanym Systemie Kwalifikacji;
zawód, w którym osoba ubiegająca się o zarejestrowanie jako bezrobotny chciałaby pracować i ma ku temu odpowiednie kompetencje i kwalifikacje potwierdzone stosownymi dokumentami lub udokumentowaną ciągłość pracy w okresie minimum 3 miesięcy;
znajomość języków obcych wraz z poziomem znajomości tych języków;
posiadane uprawnienia i ukończone szkolenia zwiększające szanse na podjęcie i utrzymanie zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub działalności gospodarczej;
rodzaj i stopień niepełnosprawności, jeżeli został orzeczony;
okresy zatrudnienia z podaniem nazwy pracodawcy, zajmowanego stanowiska pracy, wymiaru czasu pracy i podstawy wykonywania pracy;
okresy wykonywania innej pracy zarobkowej i opłacania składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności;
inne okresy zaliczane do okresu uprawniającego do zasiłku;
sposób rozwiązania ostatniego stosunku pracy albo stosunku służbowego w zakresie koniecznym do ustalenia uprawnień do zasiłku;
kierunki szkoleń, którymi osoba ubiegająca się o zarejestrowanie jako bezrobotny jest zainteresowana, ewentualne zainteresowanie podjęciem zatrudnienia w państwach członkowskich Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego nienależących do Unii Europejskiej, państwach niebędących stronami umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, które mogą korzystać ze swobody przepływu osób na podstawie umów zawartych przez te państwa z Unią Europejską i jej państwami członkowskimi, oraz informacje o gotowości do wyrażenia zgody albo jej braku na przetwarzanie danych osobowych wraz z ich zakresem na podstawie przepisów Unii Europejskiej o sieci EURES;
fakty niezbędne do ustalenia możliwości przyznania statusu bezrobotnego;
numer rachunku płatniczego, w celu przekazywania przyznanych świadczeń;
informacje niezbędne do zgłoszenia bezrobotnego lub członka jego rodziny do ubezpieczenia zdrowotnego;
informację o posiadanym statusie w przypadku cudzoziemca.

Jakie dane należy udostępnić PUP przy rejestracji jako osoba poszukująca pracy?

Wniosek o rejestrację jako poszukujący pracy jest ograniczony do danych obejmujących:

imię (imiona) i nazwisko;
obywatelstwo albo obywatelstwa;
numer PESEL, a w przypadku jego braku: datę i miejsce urodzenia, płeć, rodzaj, serię i numer dokumentu potwierdzającego tożsamość;
stan cywilny oraz informację o posiadaniu przez małżonka statusu bezrobotnego albo poszukującego pracy;
liczbę dzieci na utrzymaniu, daty ich urodzenia oraz informację o samotnym wychowywaniu dzieci;
informację o byciu opiekunem osoby z niepełnosprawnością;
adres zamieszkania oraz adres do doręczeń, a także adres elektroniczny lub numer telefonu lub inne dane kontaktowe, jeżeli je ma;
wykształcenie;
ukończone szkoły;
zawody wyuczone, zawody wykonywane lub kwalifikacje cząstkowe w rozumieniu Ustawy z dnia 22 grudnia 2015 roku o Zintegrowanym Systemie Kwalifikacji;
zawód, w którym osoba ubiegająca się o zarejestrowanie jako bezrobotny chciałaby pracować i ma ku temu odpowiednie kompetencje i kwalifikacje potwierdzone stosownymi dokumentami lub udokumentowaną ciągłość pracy w okresie minimum 3 miesięcy;
znajomość języków obcych wraz z poziomem znajomości tych języków;
posiadane uprawnienia i ukończone szkolenia zwiększające szanse na podjęcie i utrzymanie zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub działalności gospodarczej;
rodzaj i stopień niepełnosprawności, jeżeli został orzeczony;
okresy zatrudnienia z podaniem nazwy pracodawcy, zajmowanego stanowiska pracy, wymiaru czasu pracy i podstawy wykonywania pracy;
okresy wykonywania innej pracy zarobkowej i opłacania składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności;
kierunki szkoleń, którymi osoba ubiegająca się o zarejestrowanie jako bezrobotny jest zainteresowana, ewentualne zainteresowanie podjęciem zatrudnienia w państwach członkowskich Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego nienależących do Unii Europejskiej, państwach niebędących stronami umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, które mogą korzystać ze swobody przepływu osób na podstawie umów zawartych przez te państwa z Unią Europejską i jej państwami członkowskimi, oraz informacje o gotowości do wyrażenia zgody albo jej braku na przetwarzanie danych osobowych wraz z ich zakresem na podstawie przepisów Unii Europejskiej o sieci EURES;
numer rachunku płatniczego, w celu przekazywania przyznanych świadczeń.