Pozbawienie statusu bezrobotnego – kiedy starosta nie może go odebrać?

Pozbawienie statusu bezrobotnego to decyzja administracyjna, od której można się odwołać. Istnieją szczególne okoliczności, chroniące określone grupy osób, takie jak kobiety w ciąży czy rodzice małych dzieci. Zrozumienie przepisów pozwala uniknąć niesłusznej utraty świadczeń.

Czas, na jaki przyznany jest status bezrobotnego

Od 1 czerwca 2025 roku wprowadzona została kluczowa zmiana co do statusu osoby bezrobotnej. Od tego dnia status bezrobotnego nie jest już bezterminowy, tak jak to miało miejsce dotychczas. Status bezrobotnego jest obecnie przyznawany na z góry określony okres 3 lat, liczony od dnia rejestracji.

Okres ten może zostać wydłużony o czas niezbędny do ukończenia przez bezrobotnego aktywnej formy wsparcia (np. szkolenia czy stażu). Kobieta, która urodzi dziecko w trakcie posiadania statusu, zachowuje ten status przez dodatkowy czas odpowiadający okresowi, przez jaki przysługiwałby jej zasiłek macierzyński.

Jakie wymogi należy spełnić, aby zostać zakwalifikowanym do kategorii bezrobotnych?

Status bezrobotnego będzie mógł zostać przyznany, jeśli osoba ubiegająca się o niego spełnia następujące kryteria:

• jest osobą niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem osoby uczącej się w szkole dla dorosłych, branżowej szkole II stopnia w formie stacjonarnej lub zaocznej, w szkole policealnej w formie stacjonarnej lub zaocznej, lub przystępującej do egzaminów eksternistycznych z zakresu programu nauczania szkoły dla dorosłych lub branżowej szkoły II stopnia, lub kształcącej się na studiach niestacjonarnych, lub uczącej się w szkole artystycznej realizującej wyłącznie kształcenie artystyczne, niemającą stałego źródła dochodu, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej albo jeżeli jest osobą z niepełnosprawnością, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, zarejestrowaną w powiatowym urzędzie pracy;
• która ukończyła 18 lat i nie ukończyła 60 lat, gdy jest to kobieta, lub 65 lat, gdy jest to mężczyzna;
• nie jest wpisana do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, zwanej dalej „CEIDG”, jako prowadząca działalność gospodarczą albo zgłosiła do CEIDG wniosek o zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej i okres zawieszenia nadal trwa, albo we wniosku o wpis do CEIDG określiła dzień podjęcia działalności gospodarczej i nie upłynął jeszcze okres do określonego we wniosku o wpis dnia podjęcia tej działalności;
• która nie jest osobą tymczasowo aresztowaną lub nie odbywa kary pozbawienia wolności, z wyjątkiem kary pozbawienia wolności odbywanej poza zakładem karnym w systemie dozoru elektronicznego;
• która nie nabyła prawa do zasiłku stałego;
• nie jest członkiem zarządu, prokurentem, członkiem rady nadzorczej lub likwidatorem spółki kapitałowej w rozumieniu Ustawy z dnia 15 września 2000 roku Kodeks spółek handlowych;
• nie jest prokurentem lub pełnomocnikiem przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną, prowadzącego działalność gospodarczą rozumieniu Ustawy z dnia 6 marca 2018 roku Prawo przedsiębiorców;
• nie jest wspólnikiem spółki jawnej, partnerem lub członkiem zarządu w spółce partnerskiej, komplementariuszem w spółce komandytowej, komplementariuszem lub członkiem rady nadzorczej w spółce komandytowo-akcyjnej, prokurentem lub likwidatorem spółki osobowej w rozumieniu ksh;
• nie jest dyrektorem w radzie dyrektorów;
• nie podlega, na podstawie odrębnych przepisów, obowiązkowi ubezpieczeń społecznych z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników;
• nie podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu na wypadek bezrobocia lub obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym w państwach członkowskich Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego nienależących do Unii Europejskiej, państw niebędących stronami umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, którzy mogą korzystać ze swobody przepływu osób na podstawie umów zawartych przez te państwa z Unią Europejską i jej państwami członkowskimi, Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej;
• nie prowadzi działalności gospodarczej w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie na podstawie zgłoszenia do rejestru lub bez takiego zgłoszenia, jeżeli prawo danego państwa takiego zgłoszenia nie wymaga.

Utrata statusu bezrobotnego – powody

Bezrobotny obowiązany jest zawiadamiać powiatowy urząd pracy o okolicznościach powodujących utratę statusu bezrobotnego w terminie 7 dni od daty ich wystąpienia.

W art. 65 ust. 1 Ustawy z dnia 20 marca 2025 roku o rynku pracy i służbach zatrudnienia określono przesłanki pozbawienia przez starostę statusu bezrobotnego. 

Od kiedy następuje pozbawienie statusu bezrobotnego?

Pozbawienie statusu bezrobotnego, który przestał spełniać warunki jego przyznania, następuje albo z dniem, w którym przestał on spełniać kryteria do uznania za bezrobotnego, a w przypadku bezrobotnego, któremu upłynął czasowy okres przyznania statusu, utrata statusu następuje z dniem, kiedy upłynął okres, na który status jest przyznawany. 

Pozbawienie statusu bezrobotnego, który odmówił bez uzasadnionej przyczyny propozycji prac społecznie użytecznych, następuje od dnia odmowy na okres 90 dni.

Bezrobotny, który z własnej winy po skierowaniu przez PUP lub zawarciu umowy nie podjął albo przerwał realizację formy pomocy, chyba że powodem niepodjęcia albo przerwania realizacji było podjęcie zatrudnienia, traci status bezrobotnego od następnego dnia po dniu skierowania lub zawarciu umowy, albo od dnia przerwania realizacji. W tym wypadku utrata statusu następuje na okres 90 dni. 

Pozbawienie statusu bezrobotnego, który otrzymał środki z Funduszu Pracy, Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych lub inne środki publiczne na podjęcie działalności gospodarczej lub rolniczej, lub na założenie, lub przystąpienie do spółdzielni socjalnej następuje od następnego dnia po dniu otrzymania środków. Podobnie w przypadku bezrobotnego otrzymującego pożyczkę ze środków publicznych na podjęcie działalności gospodarczej lub rolniczej pozbawienie statusu bezrobotnego następuje od następnego dnia po dniu otrzymania pożyczki. 

Bezrobotny traci status bezrobotnego na okres 90 dni od dnia rozpoczęcia realizacji indywidualnego programu zatrudnienia socjalnego lub podpisania kontraktu socjalnego. 

Pozbawienie statusu bezrobotnego następuje z upływem ostatniego dnia wskazanego okresu 180-dniowego, jeżeli bezrobotny pozostaje niezdolny do pracy wskutek choroby lub przebywania w zakładzie lecznictwa odwykowego przez nieprzerwany okres 180 dni. 

Bezrobotny, który nie przedstawił zaświadczenia o niezdolności do pracy wskutek choroby, zostanie pozbawiony statusu bezrobotnego z pierwszym dniem niezdolności do pracy. 

Pozbawienie statusu bezrobotnego na jego wniosek następuje od dnia złożenia wniosku.

Pozbawienie statusu na okres 90 dni w stosunku do bezrobotnego, który nie zawiadomił o pobycie za granicą, następuje odpowiednio z dniem pierwszego dnia pobytu za granicą lub z upływem ostatniego dnia wskazanego okresu 30-dniowego. 

Bezrobotny utraci status na okres 90 dni, gdy nie utrzymuje kontaktu z PUP co najmniej raz na 90 dni w celu potwierdzenia zainteresowania pomocą określoną w ustawie. W tym przypadku następuje to po upływie 90 dni od dnia ostatniego kontaktu z PUP. 

Bezrobotny, który odmówił udziału w przygotowaniu indywidualnego planu działania lub z własnej winy przerwał jego realizację, będzie przez starostę pozbawiony statusu bezrobotnego od dnia odmowy albo od dnia przerwania jego realizacji. Pozbawienie statusu w tej sytuacji również jest czasowe i obowiązuje przez 90 dni.

Kiedy starosta nie może pozbawić statusu bezrobotnego?

Ustawa o rynku pracy i służbach zatrudnienia przewiduje sytuacje, kiedy starosta nie może pozbawić statusu bezrobotnego. 

Dotyczy to matki dziecka, ojca dziecka, bezrobotnego po przysposobieniu dziecka, bezrobotnego po przyjęciu przez niego dziecka na wychowanie i wystąpieniu do sądu opiekuńczego z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie przysposobienia dziecka lub po przyjęciu przez niego dziecka na wychowanie jako rodzina zastępcza, z wyjątkiem rodziny zastępczej zawodowej z uwagi na brak zdolności i gotowości do podjęcia zatrudnienia spowodowany opieką nad tym dzieckiem przez okres, przez który przysługiwałby mu:

• zasiłek macierzyński w okresie urlopu macierzyńskiego, 
• uzupełniający urlop macierzyński, 
• urlop na warunkach urlopu macierzyńskiego, 
• urlop rodzicielski,
• urlop ojcowski.

Ochrona w tych przypadkach nie obowiązuje, gdy sam bezrobotny złoży wniosek o pozbawienie go statusu bezrobotnego.

Przykład 1. 

Pani Karina 5 grudnia urodziła dziecko. Jest ona osobą bezrobotną. Starosta chce pozbawić ją statusu bezrobotnego, ponieważ kobieta nie współpracuje z PUP i nie jest zainteresowana pomocą oferowaną bezrobotnym. Czy starosta może wydać decyzję o pozbawieniu pani Kariny statusu bezrobotnego? Starosta nie może pozbawić pani Kariny statusu z uwagi na brak zdolności i gotowości do podjęcia zatrudnienia spowodowany opieką nad dzieckiem przez okres, przez który przysługuje kobiecie zasiłek macierzyński w okresie urlopu macierzyńskiego, urlopu rodzicielskiego. 

Przykład 2. 

Pani Lucyna jest bezrobotna. Obecnie jest ona w 8. miesiącu ciąży. 3 grudnia 2025 roku otrzymała decyzję o pozbawieniu jej statusu bezrobotnego. Czy jest to zgodne z prawem? W tej sytuacji decyzja o pozbawieniu pani Lucyny narusza przepisy, dlatego powinna się ona od niej odwołać. 

Podsumowanie

Podsumowując, przede wszystkim starosta nie może pozbawić statusu bezrobotnego osób w okresie, kiedy przysługiwałyby im świadczenia związane z macierzyństwem i ojcostwem i w czasie pozostawania przez bezrobotną kobietę w ciąży. Poza tymi sytuacjami nie można pozbawić statusu bezrobotnego założyciela spółdzielni, który wnioskuje o przyznanie środków na jej założenie do czasu ich przyznania.