Dodatkowy urlop wypoczynkowy niepełnosprawnego a staż z B2B i zleceń

Z początkiem 2026 roku weszły w życie zmiany w przepisach prawa pracy umożliwiające uwzględnienie w stażu pracy także innych udokumentowanych okresów zatrudnienia niż stosunek pracy lub stosunek służbowy. Powstaje w związku z tym pytanie, czy nowe zasady ustalania okresów pracy mają zastosowanie w sytuacji, gdy w grę wchodzi dodatkowy urlop wypoczynkowy niepełnosprawnego zaliczonego do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Jakie jest stanowisko ministerstwa pracy w kwestii nabywania prawa do pierwszego takiego wypoczynku – piszemy szerzej na ten temat w niniejszym artykule.

Dodatkowy urlop wypoczynkowy niepełnosprawnego

Na wstępie należy przypomnieć, jakie są uprawnienia pracownicze w zakresie prawa do dodatkowego urlopu wypoczynkowego dla pracownika z niepełnosprawnością.

Osoby niepełnosprawne mają prawo korzystać ze szczególnych uprawnień pracowniczych, które zostały określone w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, zwanej dalej „ustawą”.

Oznacza to, że osobie niepełnosprawnej zaliczonej do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności przysługuje dodatkowy urlop wypoczynkowy w wymiarze 10 dni roboczych w roku kalendarzowym.

Prawo do kolejnego dodatkowego urlopu wypoczynkowego pracownik niepełnosprawny nabywa z dniem 1 stycznia następnego roku kalendarzowego.

Dodatkowy urlop nie przysługuje osobie uprawnionej do urlopu wypoczynkowego w wymiarze przekraczającym 26 dni roboczych lub do urlopu dodatkowego na podstawie odrębnych przepisów. Jednocześnie, jeżeli wymiar urlopu dodatkowego przysługującego na mocy odrębnych unormowań jest niższy niż 10 dni roboczych, zamiast tego urlopu pracownik niepełnosprawny ma prawo do urlopu dodatkowego na podstawie ustawy.

Wliczanie do stażu pracy innych okresów zatrudnienia niż stosunek pracy

Z dniem 1 stycznia 2026 roku weszły w życie zmiany zawarte w ustawie z dnia 26 września 2025 roku o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw. Podstawowym

założeniem ww. nowelizacji jest możliwość uwzględnienia w stażu pracowniczym, oprócz okresów świadczenia pracy na podstawie stosunku pracy i stosunków służbowych, także innych okresów wykonywania pracy i prowadzenia działalności – na określonych ustawowo warunkach.

Zgodnie z art. 302[1] § 1 Kodeksu pracy do okresu zatrudnienia wlicza się okresy prowadzenia przez osobę fizyczną pozarolniczej działalności, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych, oraz okresy pozostawania osobą współpracującą z osobą fizyczną prowadzącą tę działalność, za które zostały opłacone składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe lub wypadkowe.

Ponadto, do okresu zatrudnienia wlicza się okresy:

1. wykonywania przez osobę fizyczną umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego stosuje się przepisy dotyczące zlecenia,
2. wykonywania przez osobę fizyczną umowy agencyjnej,
3. pozostawania przez osobę fizyczną osobą współpracującą z osobą, o której mowa w pkt 1 lub 2,
4. pozostawania przez osobę fizyczną członkiem rolniczej spółdzielni produkcyjnej,
5. pozostawania przez osobę fizyczną członkiem spółdzielni kółek rolniczych

– w których ta osoba fizyczna podlegała ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym.

Do okresu zatrudnienia wlicza się także:

• udokumentowane okresy wskazane powyżej, w których osoba fizyczna nie podlegała ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym na podstawie odrębnych przepisów,
• okres, o którym mowa w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 roku – Prawo przedsiębiorców, w którym osoba fizyczna podejmująca działalność gospodarczą nie podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym oraz okres pozostawania osobą współpracującą ze wspomnianą osobą, za który zostały opłacone składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe lub wypadkowe,
• okres zawieszenia działalności gospodarczej przez osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą, o której mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych, w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, za który zostały opłacone składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe,
• okres sprawowania przez osobę współpracującą osobistej opieki nad dzieckiem, za który zostały opłacone składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe,
• udokumentowany okres wykonywania pracy zarobkowej na innej podstawie niż stosunek pracy przebyty za granicą.

Uprawnienia pracownicze wynikające z wliczenia okresów, o których wyżej mowa, do okresu zatrudnienia przysługują od dnia nabycia prawa do tych uprawnień, ale nie wcześniej niż od:

• dnia wejścia w życie nowelizacji, czyli od 1 stycznia 2026 roku – w przypadku pracownika zatrudnionego u pracodawcy będącego jednostką sektora finansów publicznych w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 roku o finansach publicznych albo
• pierwszego dnia miesiąca następującego po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia nowelizacji, tj. od 1 maja 2026 roku – w przypadku pracownika zatrudnionego u pracodawcy niebędącego jednostką sektora finansów publicznych w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 roku o finansach publicznych.

Dodatkowy urlop wypoczynkowy niepełnosprawnego a niepracownicze okresy zaliczane do stażu pracy

Czy w świetle powyżej przedstawionych realiów prawnych pracownik niepełnosprawny może liczyć na dodatkowy urlop wypoczynkowy, jeżeli po dniu zaliczenia do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności przez rok prowadził na przykład działalność gospodarczą? Można w tym przypadku wskazać na wątpliwości wynikające stąd, że dodatkowy urlop przysługuje na podstawie ustawy, nie zaś na mocy Kodeksu pracy, przy czym nowe zasady ustalania stażu pracy określono w unormowaniach kodeksowych.

Do powyższej kwestii odniósł się resort pracy w stanowisku z dnia 28 stycznia 2026 roku.

W ocenie Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS) należy w takim przypadku stosować przepis odsyłający do innych aktów prawnych w zakresie nieuregulowanym w ustawie.

Jest to istotna wskazówka, bowiem art. 19 ust. 1 ustawy nie wskazuje rodzajów aktywności zawodowej uwzględnianych przy udzielaniu dodatkowego urlopu, odnosi się tylko do okoliczności przepracowania jednego roku – po dniu zaliczenia danej osoby do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Pojęcie “przepracowanie jednego roku” również nie zostało bliżej określone w ustawie. Zastosowanie przepisów Kodeksu pracy dotyczących nabywania prawa do urlopu wypoczynkowego przy ustalaniu prawa do pierwszego dodatkowego urlopu dla niepełnosprawnego – jest zdaniem MRPiPS uzasadnione.

Przykład 1.

W związku z przytoczonymi wyjaśnieniami resortu pracy można przyjąć, że prawo do pierwszego urlopu dodatkowego pracownik z umiarkowanym lub znacznym stopniem niepełnosprawności może nabyć, jeżeli legitymuje się 12-miesięcznym okresem wykonywania np. umowy zlecenia lub prowadzenia działalności gospodarczej. Powyższa zasada ma zastosowanie:

• od 1 stycznia 2026 roku – gdy osoba niepełnosprawna jest zatrudniona w sektorze finansów publicznych,
• od 1 maja 2026 roku – gdy osoba niepełnosprawna jest zatrudniona u pracodawcy spoza sektora finansów publicznych.

Przedstawiona linia interpretacyjna została ponadto podtrzymana w kolejnym stanowisku resortu pracy z 15 kwietnia 2026 roku, w którym stwierdzono, że do okresu przepracowanego roku, o którym mowa w art. 19 ust. 1 zdanie drugie ustawy, wlicza się nie tylko okres zatrudnienia w ramach stosunku pracy i pracy nakładczej, ale także okresy innych aktywności wskazanych w art. 302[1] § 1 Kodeksu pracy.

Zdaniem MRPiPS, dotyczy to również okresów wykonywania przez osobę fizyczną umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, w których ta osoba fizyczna podlegała ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym albo nie podlegała tym ubezpieczeniom na podstawie odrębnych przepisów.

Czy prowadzenie biznesu albo realizacja zleceń wpływa na prawo do pierwszego dodatkowego urlopu? Podsumowanie

Prawo do pierwszego urlopu dodatkowego osoba niepełnosprawna zaliczona do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności nabywa po przepracowaniu jednego roku – po dniu zaliczenia jej do jednego z wymienionych stopni niepełnosprawności. Obecnie obowiązujące przepisy Kodeksu pracy pozwalają na uwzględnienie w stażu pracy także innych udokumentowanych okresów zatrudnienia niż stosunek pracy. Czy dotyczy to również rocznego okresu niezbędnego do nabycia dodatkowego urlopu, skoro przysługuje on na podstawie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, nie zaś na mocy regulacji kodeksowych? Resort pracy wyraził swój pogląd w tej sprawie.