Zestawienie zmian w kapitale własnym jest kluczowym elementem sprawozdawczości finansowej dla wielu podmiotów gospodarczych. W artykule szczegółowo omawiamy podstawowe zasady przygotowania tego dokumentu, wyjaśniamy, kto ma obowiązek jego sporządzenia oraz jakie informacje powinny znaleźć się w jego treści, aby zachować zgodność z ustawą o rachunkowości.
Podmioty zobowiązane do sporządzenia zestawienia zmian w kapitale własnym
Jak wynika z treści art. 45 ust. 3 Ustawy z 29 września 1994 roku o rachunkowości: sprawozdanie finansowe:
- jednostki innej niż jednostka mikro i jednostka mała oraz jednostka, o której mowa w art. 80 ust. 4,
- jednostki sektora finansów publicznych, która w poprzedzającym roku obrotowym, za który sporządzono sprawozdania finansowe, spełniła co najmniej dwa warunki, o których mowa w art. 64 ust. 1 pkt 4
– obejmuje ponadto zestawienie zmian w kapitale (funduszu) własnym oraz rachunek przepływów pieniężnych.
Jednostką mikro jest jednostka, która w roku obrotowym, za który sporządza sprawozdanie finansowe, oraz w roku go poprzedzającym, a w przypadku jednostki rozpoczynającej działalność albo prowadzenie ksiąg rachunkowych w sposób określony ustawą – w roku obrotowym, w którym rozpoczęła działalność albo prowadzenie ksiąg rachunkowych w ten sposób, nie przekroczyła co najmniej dwóch z następujących trzech wielkości:
- 2 mln zł – w przypadku sumy aktywów bilansu na koniec roku obrotowego,
- 4 mln zł – w przypadku przychodów netto ze sprzedaży towarów i produktów za rok obrotowy,
- 10 osób – w przypadku średniorocznego zatrudnienia w przeliczeniu na pełne etaty.
Natomiast jednostką małą jest jednostka niebędąca jednostką mikro, która w roku obrotowym, za który sporządza sprawozdanie finansowe, oraz w roku go poprzedzającym, a w przypadku jednostki rozpoczynającej działalność albo prowadzenie ksiąg rachunkowych w sposób określony ustawą – w roku obrotowym, w którym rozpoczęła działalność albo prowadzenie ksiąg rachunkowych w ten sposób, nie przekroczyła co najmniej dwóch z następujących trzech wielkości:
- 33 mln zł – w przypadku sumy aktywów bilansu na koniec roku obrotowego,
- 66 mln zł – w przypadku przychodów netto ze sprzedaży towarów i produktów za rok obrotowy,
- 50 osób – w przypadku średniorocznego zatrudnienia w przeliczeniu na pełne etaty.
Należy zatem wskazać, że obowiązek sporządzania zestawienia zmian w kapitale własnym nie zależy od obowiązku badania sprawozdania finansowego, a od statusu jednostki. Jeżeli spółka spełnia definicję jednostki mikro lub małej (nawet jeżeli nie sporządzała sprawozdania z zastosowaniem uproszczeń), to nie ma obowiązku przygotowania zestawienia zmian w kapitale własnym.
Zestawienie zmian w kapitale własnym - elementy składowe
Zgodnie z art. 48a ustawy o rachunkowości:
- Zestawienie zmian w kapitale (funduszu) własnym obejmuje informacje o zmianach poszczególnych składników kapitału (funduszu) własnego za bieżący i poprzedni rok obrotowy określone:
- dla jednostek innych niż banki, zakłady ubezpieczeń i zakłady reasekuracji – w załączniku nr 1 do ustawy;
- dla banków – w załączniku nr 2 do ustawy;
- dla zakładów ubezpieczeń i zakładów reasekuracji – w załączniku nr 3 do ustawy.
- W przypadku sporządzania zestawienia zmian w kapitale (funduszu) własnym za inny okres sprawozdawczy niż określony w ust. 1, w zestawieniu zmian w kapitale (funduszu) własnym wykazuje się zmiany poszczególnych pozycji kapitału (funduszu) własnego za bieżący okres sprawozdawczy i poprzedni rok obrotowy.
Zgodnie z załącznikiem nr 1 do ustawy o rachunkowości zestawienie zmian w kapitale (funduszu) własnym obejmuje:
- Kapitał (fundusz) własny na początek okresu (BO)
- zmiany przyjętych zasad (polityki) rachunkowości
- korekty błędów
- Kapitał (fundusz) własny na koniec okresu (BZ)
- Kapitał (fundusz) własny, po uwzględnieniu proponowanego podziału zysku (pokrycia straty)
Natomiast w kapitale (funduszu) własnym na początek okresu uwzględnia się elementy, takie jak:
- Kapitał (fundusz) podstawowy na początek okresu:
- Zmiany kapitału (funduszu) podstawowego.
- Kapitał (fundusz) podstawowy na koniec okresu.
- Kapitał (fundusz) zapasowy na początek okresu:
- Zmiany kapitału (funduszu) zapasowego.
- Stan kapitału (funduszu) zapasowego na koniec okresu.
- Kapitał (fundusz) z aktualizacji wyceny na początek okresu – zmiany przyjętych zasad (polityki) rachunkowości:
- Zmiany kapitału (funduszu) z aktualizacji wyceny.
- Kapitał (fundusz) z aktualizacji wyceny na koniec okresu.
- Pozostałe kapitały (fundusze) rezerwowe na początek okresu:
- Zmiany pozostałych kapitałów (funduszy) rezerwowych.
- Pozostałe kapitały (fundusze) rezerwowe na koniec okresu.
- Zysk (strata) z lat ubiegłych na początek okresu:
- Zysk z lat ubiegłych na początek okresu.
- Zysk z lat ubiegłych na początek okresu, po korektach.
- Zysk z lat ubiegłych na koniec okresu.
- Strata z lat ubiegłych na początek okresu.
- Strata z lat ubiegłych na początek okresu, po korektach.
- Strata z lat ubiegłych na koniec okresu.
- Zysk (strata) z lat ubiegłych na koniec okresu.
- 6. Wynik netto.
W celu sporządzenia zestawienia zmian w kapitale własnym jednostka powinna operować informacjami zawartymi na następujących kontach:
- 80 „Kapitał (fundusz) podstawowy”,
- 81-1 „Kapitał (fundusz) zapasowy”,
- 81-2 „Kapitał (fundusz) rezerwowy”,
- 81-3 „Kapitał (fundusz) z aktualizacji wyceny”,
- 81-4 „Kapitały (fundusze) wydzielone”,
- 82 „Rozliczenie wyniku finansowego”,
- 86 „Wynik finansowy”.
Na zakończenie wskażmy, że analizowane zestawienie zmian w kapitale własnym powinno być zgodne z danymi ujętymi w pasywach bilansu w pozycji A. „Kapitał (fundusz) własny”.
Polecamy:
