Dwie listy płac w jednym miesiącu a potrącenie do komornika

Zasady dokonywania potrąceń z wynagrodzenia za pracę regulują przepisy Kodeksu pracy. Niektóre sytuacje, jak dwie listy płac w jednym miesiącu a potrącenie do komornika, wymagają jednak dodatkowej analizy. Postępowanie w zakresie dokonywania potrąceń z wynagrodzenia za pracę zostało określone w przepisach Kodeksu pracy. Wspomniane unormowania nie zawsze odnoszą się wprost do mniej typowych okoliczności występujących przy potrąceniach – dotyczy to np. przypadku wypłaty składnika płacowego dwukrotnie w tym samym miesiącu. W takiej sytuacji pomocne są wyjaśnienia resortu pracy i Państwowej Inspekcji Pracy (PIP). Więcej na ten temat piszemy poniżej.

Dokonywanie potrąceń z wynagrodzenia za pracę — podstawowe zasady

Przepisy kp dość szczegółowo regulują procedurę realizowania potrąceń z wynagrodzenia za pracę. Oznacza to, że z wynagrodzenia za pracę, po dokonaniu odliczenia składek na ubezpieczenia społeczne i zaliczek podatkowych oraz wpłat na PPK (jeżeli pracownik nie zrezygnował z ich opłacania), potrąceniu podlegają:

sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych przeznaczone na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych,
sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne,
zaliczki pieniężne udzielone pracownikowi w celu realizacji określonych zadań wynikających ze stosunku pracy,
kary pieniężne z tytułu odpowiedzialności porządkowej pracowników określone w art. 108 kp.

Potrąceń z wynagrodzenia za pracę należy dokonywać wyłącznie w przedstawionej wyżej kolejności.

Zobacz też:

Granice potrąceń są następujące:

do wysokości 3/5 wynagrodzenia — w przypadku egzekucji świadczeń alimentacyjnych;
do wysokości 1/2 wynagrodzenia — w przypadku egzekucji innych należności, w tym mających niealimentacyjny charakter, lub potrącania zaliczek pieniężnych.

W razie powstania zbiegu potrąceń z odmiennych tytułów:

potrącenia obejmujące sumy egzekwowane na podstawie tytułów wykonawczych przeznaczone na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne oraz kwoty zaliczek pieniężnych udzielonych pracownikowi — nie mogą łącznie przekraczać 1/2 wynagrodzenia;
potrącenia wskazane wyżej, łącznie z potrąceniami obejmującymi kwoty egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych — nie mogą w sumie przekraczać 3/5 wynagrodzenia.

Zgodnie z art. 87(1) § 1 kp — kwotą wolną od potrąceń jest kwota wynagrodzenia w wysokości:

minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie odrębnych przepisów, przysługującego pracownikom zatrudnionym w pełnym wymiarze czasu pracy, po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne, zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz wpłat dokonywanych do PPK, jeżeli pracownik nie zrezygnował z ich dokonywania – przy potrącaniu sum egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne;
75% wynagrodzenia określonego w pkt 1 – przy potrącaniu zaliczek pieniężnych udzielonych pracownikowi;
90% wynagrodzenia określonego w pkt 1 – przy potrącaniu kar pieniężnych przewidzianych w art. 108 kp.

W odniesieniu do pracownika zatrudnionego w niepełnym wymiarze czasu pracy kwoty określone powyżej ulegają zmniejszeniu proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy.

POLECAMY

Wypłata dwóch wynagrodzeń w tym samym miesiącu a kwota wolna od potrąceń

Pracownik, którego dotyczą potrącenia z wynagrodzenia, jest chroniony przepisami wskazującymi zarówno górną granicę potrąceń, jak i kwotę wolną. Co to oznacza w przypadku potrąceń niealimentacyjnych przy wypłacie dwóch wynagrodzeń w tym samym miesiącu?

Przykład 1.

Pracownik jest objęty zajęciem komorniczym z tytułu niespłaconej pożyczki. Zarobki tej osoby wynoszą 4666 zł (brutto) miesięcznie, czyli odpowiadają kwocie minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2025 roku. W grudniu tego roku pracownik otrzymał pensję 10. dnia miesiąca (za listopad), zgodnie z przyjętym terminem płatności. W związku z okresem świątecznym i przypadającymi w tym czasie urlopami pracodawca zdecydował się na wcześniejszą wypłatę wynagrodzenia za grudzień (na koniec tego miesiąca). Niespłacona przez pracownika pożyczka należy do sum egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne, a więc potrącenia nie mogą dotyczyć kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę. Pracodawca nie dokonał potrącenia z wynagrodzenia pracownika.

Takie działanie znajduje uzasadnienie w świetle stanowiska Głównego Inspektoratu Pracy (GIP) z 7 marca 2011 roku w sprawie kwoty wolnej od potrąceń przy wypłatach pensji za dwa miesiące w jednym miesiącu (GPP-364-4560-12-1/11/PE/RP).

Zgodnie z informacją przedstawioną przez GIP podstawę ustalenia kwoty wolnej od potrąceń stanowi wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w dacie dokonywania potrącenia.

Oznacza to, że jeśli pracodawca w jednym miesiącu wypłaca wynagrodzenie za dany miesiąc oraz wynagrodzenie za miesiąc poprzedni, to dokonując potrąceń, obowiązany jest stosować kwotę wolną w stosunku do każdego z wypłacanych wynagrodzeń – wyjaśnił GIP w powyższym stanowisku.

Wypłata z tytułu dwóch umów o pracę w kontekście potrąceń z wynagrodzenia

Może się zdarzyć, że pracownik będzie miał zawarte z pracodawcą dwie umowy o pracę. Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS) przedstawiło opinię dotyczącą prawidłowego sposobu postępowania w takim przypadku. W stanowisku resortu pracy z 17 maja 2024 roku w rozstrzygnięto kwestię, jak dokonywać potrąceń na poczet należności (np. niealimentacyjnych), jeżeli pracodawcę z pracownikiem łączą dwa stosunki pracy — czy w takiej sytuacji stosuje się więc jedną, czy dwie kwoty wolne?

Resort pracy stwierdził, że w sytuacji, gdy strony łączą dwa stosunki pracy, dokonując potrąceń — należy uwzględnić dwie kwoty wolne od potrąceń.

„Jeżeli pracownik jest zatrudniony na podstawie dwóch odrębnych umów o pracę z tym samym pracodawcą, dokonując potrąceń, pracodawca powinien uwzględnić dwie kwoty wolne od potrąceń (odrębnie dla każdego stosunku pracy)” – taki pogląd przedstawiło MRPiPS w omawianym stanowisku.

Przykład 2.

Pracownik jest zatrudniony u tego samego pracodawcy na podstawie dwóch umów o pracę. Pierwsza z nich została zawarta w pełnym wymiarze czasu pracy z wynagrodzeniem 5600 zł, druga natomiast na ćwierć etatu (wynagrodzenie wynosi 1200 zł). Do wynagrodzenia pracowniczego mają zastosowanie koszty uzyskania przychodu (250 zł) oraz kwota zmniejszająca podatek w wysokości 300 zł, przy czym pracownik nie jest uczestnikiem PPK.

Zatrudniony ma zajęcie komornicze z tytułu niespłaconego kredytu gotówkowego (potrącenie niealimentacyjne). W takim przypadku należy zastosować dwie kwoty wolne od potrąceń — odrębnie dla każdego ze stosunków pracy. Przy potrącaniu sum egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności niealimentacyjnych kwotą wolną od potrąceń jest minimalne wynagrodzenie za pracę, przy czym granice potrąceń nie mogą przekroczyć połowy wynagrodzenia. Maksymalna kwota potrącenia z pierwszej umowy to 2073,67 zł, jednak należy uwzględnić kwotę wolną od potrąceń, czyli 3510,92 zł (minimalne wynagrodzenie netto w 2025 roku). Wynagrodzenie netto pracownika to 4147,34 zł, wobec czego maksymalna kwota potrącenia wynosi 636,42 zł. Z drugiej umowy pracownik otrzymuje 945,79 zł netto, a maksymalna kwota potrącenia to 472,90 zł. Jednak i w tym przypadku trzeba uwzględnić kwotę wolną od potrąceń (921,64 zł). W konsekwencji potrącenie z omawianej umowy nie może przekroczyć kwoty 24,15 zł.

Dokonywanie potrąceń z więcej niż jednego składnika płacowego w danym miesiącu

Niekiedy firma wypłaca pracownikowi więcej niż jeden składnik płacowy w danym miesiącu — w różnych terminach. Do takich okoliczności odniesiono się w Piśmie MRPiPS z 18 kwietnia 2013 roku. Resort pracy podkreślił, że ochronie wynagrodzenia przed potrąceniami podlegają wszystkie składniki wynagrodzenia za pracę, stałe i dodatkowe, niezależnie od ich formy (gotówkowa lub w naturze) oraz częstotliwości wypłaty (miesięczne lub za okresy dłuższe).

Stosownie do brzmienia art. 87 § 8 kp potrąceń należności z wynagrodzenia pracownika w miesiącu, w którym są wypłacane składniki wynagrodzenia za okresy dłuższe niż miesiąc, dokonuje się od łącznej kwoty wynagrodzenia uwzględniającej te składniki.

W takim wypadku ograniczenia w dokonywaniu potrąceń pod postacią granic i kwot wolnych od potrąceń mają zastosowanie do kwoty wynagrodzeń przypadających do wypłacenia w danym miesiącu.

Ponadto — zgodnie ze stanowiskiem GIP z 19 listopada 2012 roku – jeżeli w danym miesiącu następuje wypłata wynagrodzenia za pracę oraz dodatkowego wynagrodzenia rocznego, to oba te świadczenia należy zsumować i od tak ustalonej kwoty dokonać potrącenia, stosując kwotę wolną określoną w art. 87(1) lub art. 91 § 2 kp (GNP-364/306-072-43-1/12).

Przykład 3.

Zatrudniony w firmie pracownik jest objęty procedurą potrącenia z wynagrodzenia w związku z niespłaconym kredytem w wysokości 37 000 zł. Pracownik otrzymał 10 października wypłatę z tytułu wynagrodzenia za pracę w kwocie 6500 zł (brutto). Dodatkowo 25 października zatrudnionemu wypłacono premię kwartalną w wysokości 3900 zł (brutto). Do wynagrodzenia pracownika mają zastosowanie koszty uzyskania przychodu wynoszące 250 zł i kwota zmniejszająca podatek w wysokości 300 zł. Pracownik nie dokonuje wpłat na PPK.

Potrącenie dotyczy nieuregulowanej płatności kredytu, czyli należności niealimentacyjnej, wobec czego stosuje się w tym przypadku kwotę wolną od potrąceń w wysokości minimalnego wynagrodzenia oraz maksymalną kwotę potrącenia (do 1/2 wynagrodzenia). Wyliczenie kwoty wolnej od potrąceń w tym wypadku wygląda następująco:

z łącznej kwoty wynagrodzenia i premii brutto (10 400 zł) pobiera się składki na ubezpieczenia społeczne w wysokości 1425,84 zł,
w dalszej kolejności potrąca się składkę zdrowotną (807,67 zł),
składka na PIT to 747 zł.

W ten sposób uzyskujemy kwotę netto wynagrodzenia wynoszącą 7419,49 zł. Oznacza to, że maksymalna kwota potrącenia w tym przypadku to 3709,75 zł (1/2 wynagrodzenia pracowniczego netto).