Poradnik Przedsiębiorcy

Kiedy następuje nabycie prawa do 26 dni urlopu?

Pracownik co roku ma prawo wybrać się na, zwykle długo wyczekiwany, płatny urlop wypoczynkowy. Jest to czas, który należy przeznaczyć na regenerację i nabranie sił witalnych do dalszej pracy. Przepisy dotyczące urlopów zawarte są w Kodeksie pracy. Liczba jest uzależniona od stażu pracy pracownika i wynosi 20 lub 26 dni urlopu.

Ile dni urlopu przysługuje pracownikom?

Zgodnie z art. 154 § 1 kp na cały rok kalendarzowy pracownikowi przysługuje następująca liczba dni urlopu:

    • 20 dni, jeżeli jest zatrudniony krócej niż 10 lat,

    • 26 dni, jeżeli jest zatrudniony co najmniej 10 lat.

Wyższy wymiar, czyli 26 dni urlopu

Długość urlopu wypoczynkowego zależy od stażu pracy pracownika, czyli pracownik ma prawo do 20 dni , jeżeli staż jego pracy jest krótszy niż 10 lat, a gdy jest dłuższy, wówczas ma do wykorzystania 26 dni urlopu. Okazuje się jednak, że pracownik wcale nie musi pracować 10 lat, aby nabyć prawo do urlopu w wyższym wymiarze.

Zgodnie z art. 155 § 1 kp do okresu pracy, od którego zależy wymiar urlopu, wlicza się z tytułu ukończenia nauki następujące okresy:

Rodzaj szkoły

Dodatkowy okres

zasadnicza lub inna równorzędna szkoła zawodowa, dla której czas trwania nauki  jest przewidziany programem nauczania

nie więcej niż 3 lata

średnia szkoła zawodowa, dla której czas trwania nauki jest przewidziany programem nauczania

nie więcej niż 5 lat

średnia szkła zawodowa dla absolwentów zasadniczych (równorzędnych) szkół zawodowych

5 lat

średnia szkoła ogólnokształcąca

4 lata

szkoła policealna

6 lat

szkoła wyższa

8 lat

Wyżej wymienionych okresów nie wolno sumować.

Przykład 1.

Pan Jan ukończył szkołę średnią, a następnie studia. Do stażu pracy wlicza się tylko 8 lat, a nie 12 (suma 8 lat z tytułu ukończenia studiów i 4 lat z tytułu ukończenia szkoły średniej).

Ukończenie 3-letnich studiów licencjackich oznacza, że pracownik ma wyższe wykształcenie i z tego tytułu wlicza mu się do stażu pracy 8 lat.

Do stażu pracy, od którego zależy wymiar urlopu, wliczają się również okresy zatrudnienia w poprzednich miejscach pracy. Należy pamiętać, że pracownik musi udokumentować staż pracy, przedstawiając świadectwa pracy oraz świadectwa ukończenia szkół lub dyplomy. W przypadku braku udokumentowania posiadania 10-letniego stażu pracy 26-dniowy urlop nie przysługuje.

Przykład 2.

Pracownik w pierwszym dniu pracy dostarczył dyplom ukończenia studiów licencjackich. Do stażu pracy z tytułu ukończenia szkoły wlicza mu się 8 lat.

Warto pamiętać, że jeżeli pracownik pobierał naukę w czasie zatrudnienia, do okresu pracy, od którego zależy wymiar urlopu, wlicza się bądź okres zatrudnienia, bądź okres nauki, zależnie od tego, co jest korzystniejsze dla pracownika.

Przykład 3.

Pani Joanna podczas studiów pracowała przez 3 lata. U obecnego pracodawcy staż pracy wynosi 2 lata. Pani Joanna nabyła prawo do 26 dni urlopu, gdyż z okresu nauki posiada 8 lat stażu pracy oraz 2 lata u obecnego pracodawcy. Wliczenie do stażu pracy samych okresów zatrudnienia byłoby niekorzystne, ponieważ wynosiłby on 5 lat.

Wymiar urlopu dla pracownika zatrudnionego w niepełnym wymiarze czasu pracy ustala się  proporcjonalnie do czasu pracy tego pracownika, a niepełny dzień urlopu zaokrągla się w górę do pełnego dnia. Oznacza to, że osobie zatrudnionej na pełny etat, która posiada 10-letni staż pracy, przysługuje 26 dni urlopu. Jeśli osoba jest zatrudniona na ½ etatu i  posiada 10-letni staż pracy, wymiar jej urlopu wynosi 13 dni po 8 godzin lub 26 dni po 4 godziny.

Nabycie prawa do 26 dni urlopu w trakcie roku kalendarzowego

Wymiar urlopu wynosi 20 dni przy stażu urlopowym krótszym niż 10 lat lub 26 dni, jeżeli staż ten wynosi co najmniej 10 lat. Dlatego zgodnie z art. 158 kp pracownikowi, który wykorzystał urlop za dany rok kalendarzowy, a następnie uzyskał w ciągu tego roku prawo do urlopu w wyższym wymiarze, przysługuje urlop uzupełniający. Czyli od momentu osiągnięcia 10-letniego stażu pracy, w danym roku kalendarzowym pracownikowi, który wykorzystał już urlop wypoczynkowy, przysługuje urlop uzupełniający w wymiarze 6 dni. W sytuacji gdy pracownik nie wykorzystał przysługującego urlopu, koryguje się jego wymiar z 20 do 26 dni.

Przykład 4.

1 września 2017 r. zatrudniono pracownika na czas nieokreślony, przedstawił on dyplom ukończenia w czerwcu 2016 r. studiów wyższych oraz świadectwo pracy, które informowało, że pracował od 1 sierpnia 2016 r. do 31 lipca 2017 r. Do stażu pracy z tytułu ukończenia studiów wlicza mu się 8 lat, a z innych zatrudnień 1 rok. Wynika z tego, że czas jego stażu urlopowego to 9 lat, a do 10-letniego stażu pracy brakuje mu roku. 1 stycznia 2018 r. pracownik nabył prawo do 20 dni urlopu wypoczynkowego. 1 września br. osiągnie 10-letni staż urlopowy i w tej dacie wymiar przysługującego mu urlopu należy skorygować z 20 do 26 dni.

Pracownik po prostu nabywa prawo do „dodatkowych” 6 dni takiego urlopu uzupełniającego bez względu na to, w jakim miesiącu to nastąpi. Jeżeli np. urlopowy staż pracy w grudniu  osiągnie długość 10 lat, to przysługuje mu dodatkowe 6 dni urlopu. Taka sama sytuacja ma miejsce, gdyby przekroczenie 10 lat pracy będzie w kwietniu czy we wrześniu.

Pracownik nabywa prawo do „dodatkowych” 6 dni takiego urlopu uzupełniającego bez względu na to, w jakim miesiącu to nastąpi.

Przykład 5.

Osoba zatrudniona 1 stycznia 2018 r. staż urlopowy wynoszący 10 lat osiągnie 16 listopada 2018 r. Więc nabędzie ona prawo do 6 dni urlopu dodatkowego urlopu 16 listopada.

Urlop proporcjonalny a nabycie prawa do wyższego wymiaru w trakcie roku

Jeżeli pracownik został zatrudniony w ciągu roku kalendarzowego, należy wówczas ustalić proporcjonalny wymiar urlopu wypoczynkowego. W sytuacji gdy w danym roku kalendarzowym osiąga on 10 letni staż pracy, wymiar proporcjonalnego urlopu wypoczynkowego ustala się, uwzględniając wyższy wymiar tego urlopu.

Przykład 6.

Pracownik został zatrudniony na okres 2 lat od 1 lutego 2018 r. Posiada on staż urlopowy wynoszący 9 lat i 7 miesięcy. W bieżącym roku nigdzie wcześniej nie pracował. Za 2018 r. ma prawo do urlopu proporcjonalnego w wymiarze 24 dni, czyli 26 dni / 12 * 11 = 23,83 dnia, po zaokrągleniu 24 dni.

26 dni urlopu dla młodocianego pracownika

Zgodnie z art. 205 kp pracownik młodociany uzyskuje z upływem 6 miesięcy od rozpoczęcia pierwszej pracy prawo do urlopu w wymiarze 12 dni roboczych. Z upływem roku pracy młodociany uzyskuje prawo do 26 dni urlopu. Jednakże w roku kalendarzowym, w którym kończy on 18 lat, ma prawo do urlopu w wymiarze 20 dni roboczych, jeżeli prawo do urlopu uzyskał przed ukończeniem 18 lat.