Ustawa z dnia 20 maja 2016 roku o efektywności energetycznej reguluje system tak zwanych białych certyfikatów, będących mechanizmem stymulującym zachowania prooszczędnościowe. Ponieważ przepisy przewidują, że takie uprawnienia można uzyskać wyłącznie za przedsięwzięcia o najwyższej wydajności, coraz częściej w obrocie gospodarczym występuje sprzedaż świadectw efektywności energetycznej. Warto zatem szczegółowo przeanalizować skutki podatkowe, jakie mogą powstać w przypadku takiej transakcji na gruncie obowiązujących przepisów.
Czym są białe certyfikaty?
Białe certyfikaty to świadectwa efektywności energetycznej, które są przyznawane podmiotom gospodarczym za przeprowadzenie przedsięwzięć służących poprawie efektywności.
Zgodnie z art. 19 ust. 1 ustawy o efektywności energetycznej poprawie tej efektywności służą m.in. następujące rodzaje przedsięwzięć:
- izolacja instalacji przemysłowych;
- przebudowa lub remont budynku wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi;
- odzyskiwanie energii, w tym odzyskiwanie energii w procesach przemysłowych;
- ograniczenie strat związanych z poborem energii biernej, z systemami zasilania urządzeń telekomunikacyjnych lub informatycznych, z magazynowaniem i przeładunkiem paliw ciekłych.
Zgodnie z art. 20 ust. 1 i ust. 3 tej ustawy potwierdzeniem planowanej do zaoszczędzenia ilości energii finalnej wynikającej z przedsięwzięcia lub przedsięwzięć tego samego rodzaju służących poprawie efektywności energetycznej, o których mowa w art. 19 ust. 1, jest świadectwo efektywności energetycznej.
Świadectwo efektywności energetycznej wydaje Prezes URE na wniosek podmiotu:
- planującego rozpoczęcie prac zmierzających do realizacji przedsięwzięcia lub przedsięwzięć tego samego rodzaju służących poprawie efektywności energetycznej, albo
- upoważnionego przez podmiot, o którym mowa w pkt 1.
Świadectwo efektywności energetycznej wydaje Prezes URE w terminie 45 dni od dnia złożenia wniosku o jego wydanie. Podmiot, któremu wydano Białe Certyfikaty, sporządza audyt efektywności energetycznej potwierdzający uzyskanie planowanej oszczędności energii finalnej z zakończonego przedsięwzięcia.
Tymczasem, jak stanowi art. 30 ust. 1 ww. ustawy, prawa majątkowe wynikające ze świadectwa efektywności energetycznej są towarem giełdowym w rozumieniu Ustawy z dnia 26 października 2000 roku o giełdach towarowych. Prawa te są zbywalne.
Stosownie do treści art. 30 ust. 2 ustawy o efektywności energetycznej prawa majątkowe wynikające ze świadectwa efektywności energetycznej powstają z chwilą zapisania świadectwa efektywności energetycznej po raz pierwszy na koncie w rejestrze świadectw efektywności energetycznej, na podstawie informacji, o której mowa w art. 24 ust. 2, i przysługują podmiotowi będącemu posiadaczem tego konta.
Sprzedaż świadectw efektywności energetycznej na gruncie podatku PIT
Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o PIT opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Z powyższego wynika zatem, że podstawową zasadą podatku dochodowego od osób fizycznych jest zasada powszechności opodatkowania. Źródłami przychodów są m.in.:
- kapitały pieniężne i prawa majątkowe, w tym odpłatne zbycie praw majątkowych innych niż wymienione w pkt 8 lit. a-c; (art. 10 ust. 1 pkt 7 ustawy);
- inne źródła (art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy).
Dyrektor KIS w interpretacji z 15 maja 2025 roku (nr 0115-KDIT3.4011.225.2025.2.PS) zauważył, że biorąc pod uwagę, że przychody ze zbycia świadectw efektywności energetycznej to zbywalne prawa majątkowe będące towarem giełdowym, co wynika wprost z art. 30 ust. 1 ustawy o efektywności energetycznej, trzeba uznać, że przychody z ich planowanej sprzedaży kwalifikować należy do źródła przychodów, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 7 ustawy (sprzedaż praw majątkowych). W konsekwencji Dyrektor KIS uznał stanowisko wnioskodawcy za nieprawidłowe w zakresie, w jakim wnioskodawca zakwalifikował przychody ze zbycia białych certyfikatów do przychodów z innych źródeł.
Sprzedaż świadectw efektywności energetycznej na gruncie podatku VAT
Analizując przedstawione zagadnienie z punktu widzenia podatku VAT, istotne jest określenie, czy w przypadku sprzedaży świadectw efektywności energetycznej mamy do czynienia z odpłatną dostawą towarów, czy z odpłatnym świadczeniem usług.
Wskażmy, że zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o VAT przez dostawę towarów rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel. Zgodnie zaś z art. 2 pkt 6 ustawy o VAT przez towary rozumie się rzeczy oraz wszelkie postaci energii.
Dalej wskażmy, że w myśl postanowień art. 8 ust. 1 ustawy o VAT przez świadczenie usług rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7.
Z powołanych regulacji wynika, że usługą jest każde świadczenie wykonane przez podatnika w ramach działalności, które nie jest dostawą towarów, w tym m.in. zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji. Zatem na zachowanie to składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź też tolerowanie, znoszenie określonych stanów rzeczy).
Jak już wskazaliśmy, świadectwa efektywności energetycznej są towarem giełdowym w rozumieniu Ustawy z dnia 26 października 2000 roku o giełdach towarowych. Natomiast z art. 2 pkt 2 lit. f ustawy o giełdach towarowych wynika, że towarami giełdowymi są dopuszczone do obrotu na danej giełdzie towarowej lub do obrotu organizowanego zgodnie z odrębnymi przepisami prawa majątkowe wynikające ze świadectwa efektywności energetycznej, o których mowa w przepisach dotyczących efektywności energetycznej.
Mając powyższe na uwadze, warto przywołać treść interpretacji Dyrektora KIS z 8 października 2019 roku (nr 0111-KDIB3-3.4012.239.2019.2.WR), w której organ podatkowy wskazał, że zbywanie za pośrednictwem mającego stosowne uprawnienia podmiotu świadectw efektywności energetycznej nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług. Zbycie praw wynikających ze świadectw efektywności energetycznej będzie natomiast stanowiło świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy, a tym samym będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem VAT.
Podsumowując, sprzedaż świadectw efektywności energetycznej (białych certyfikatów) wywołuje określone skutki podatkowe w sferze podatków dochodowych oraz podatku VAT. W przypadku zbycia powstaje przychód podatkowy, który na gruncie VAT kwalifikowany jest jako odpłatne świadczenie usług.
Polecamy:
