Poradnik Przedsiębiorcy

Ulga na złe długi u wierzyciela i dłużnika

Ulga na złe długi to ratunek dla podatników VAT, którym nie udało się uzyskać należności od kontrahentów w określonym w ustawie terminie – 90 dni, licząc od dnia upływu terminu płatności określonego na fakturze lub umowie. Ulga na złe długi umożliwia wierzycielowi odzyskanie kwoty podatku należnego od dokonanej czynności, za którą nie otrzymał zapłaty. Natomiast nabywca zobowiązany jest do korekty odliczonej kwoty VAT wynikającej z niezapłaconej we wskazanym terminie faktury. Skorzystanie z tej procedury wywołuje bowiem skutki zarówno u wierzyciela, jak i podatnika. Wyjaśniamy, na czym polega ulga na złe długi i jak z niej skorzystać.

Ulga na złe długi przy sprzedaży - kiedy przysługuje prawo do jej skorzystania?

Przepisy określające moment i warunki, w których można skorzystać z ulgi na złe długi, zostały w dość znacznym stopniu uproszczone i doprecyzowane. Jak wskazuje art. 89a ust. 1 ustawy o VAT skorzystanie ze zmniejszenia kwoty podatku należnego z tytułu dostawy towarów lub świadczenia usług na terytorium kraju jest możliwe w przypadku wierzytelności, których nieściągalność została uprawdopodobniona. Aby jednak do tego doszło, musi minąć 90 dni od terminu zapłaty, określonego na fakturze lub umowie. Korekta podatku może wystąpić na całości wierzytelności, jak również na części przypadającej kwoty wierzytelności, która nie została uregulowana, a nieściągalność została uprawdopodobniona.

Kolejnym ułatwieniem dla wierzycieli jest skrócona lista warunków, które należy spełnić, aby możliwe było skorzystanie z ulgi na złe długi. Zawarte w art. 89a ust. 2 ustawy o VAT warunki wskazują, iż ulga na złe długi jest możliwa w przypadku, gdy:

  1. dostawa towaru lub świadczenie usług jest dokonana na rzecz podatnika, o którym mowa w art. 15 ust. 1, zarejestrowanego jako podatnik VAT czynny, niebędącego w trakcie postępowania restrukturyzacyjnego, upadłościowego lub w trakcie likwidacji;

  2. w dniu poprzedzającym dzień złożenia deklaracji podatkowej, w której zawarta będzie korekta z tytułu ulgi na złe długi zarówno wierzyciel, jak i dłużnik są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni, natomiast dłużnik nie jest w trakcie postępowania restrukturyzacyjnego, upadłościowego lub w trakcie likwidacji;

  3. od daty wystawienia faktury dokumentującej wierzytelność, nie upłynęło więcej niż 2 lata podatkowe, licząc od końca roku, w którym faktura ta została wystawiona.

Dla przedsiębiorców oznacza to przede wszystkim, że ulga na złe długi dokonywana jest u nich bez udziału drugiej strony transakcji, w zachowanym terminie 90 dni od wskazanego upływu terminu zapłaty. Nie ma natomiast obowiązku informowania dłużnika o fakcie skorzystania z tej ulgi.

Zadaniem wierzyciela, który zdecyduje się na skorzystanie z ulgi na złe długi, pozostaje poinformowanie o tym fakcie właściwy urząd skarbowy. W tym celu wraz z deklaracją VAT-7/7K, w której zmniejszono kwotę podatku należnego o korektę wynikającą z zaległości, należy złożyć zawiadomienie VAT-ZD. Załącznik VAT-ZD jest dodawany bezpośrednio do deklaracji VAT-7/7K i wraz z nią przesyłany do urzędu skarbowego. Dzięki takiej informacji organ skarbowy będzie mógł łatwiej skontrolować, czy dłużnik odpowiednio skorygował swój podatek VAT.

Problemem dla wierzyciela może stać się wynikająca z przepisów konieczność wykazania, że w dniu poprzedzającym złożenie korekty podatku należnego jego dłużnik nie był w trakcie postępowania restrukturyzacyjnego, upadłościowego lub likwidacji. Zapis ten powoduje niemożność zastosowania korekty i naraża wierzyciela na nieczyste zagrania ze strony dłużnika, blokującego mu możliwość skorygowania podatku.

Znacznym uproszczeniem formalnym dla wierzycieli jest również doprecyzowanie przepisu 89a ust. 1 ustawy o VAT. Zgodnie z jego zapisem podatnik w deklaracji podatkowej dokonuje korekty zarówno podatku VAT należnego, jak i zmniejszenia podstawy opodatkowania.Od 2019 roku nastąpiła zmiana terminu pojawienia się tzw. ulgi na złe długi, której powstanie zostało skrócone ze 150 dni do 90 dni. W praktyce poprzednio obowiązujący termin 150 dni jest stosowany do wierzytelności, których termin zapłaty został określony do dnia 2 października 2018 roku (z uwagi, że 90. dzień takich wierzytelności przypada na 31 grudnia 2018 roku).

Ulga na złe długi – jakie są zobowiązania dłużnika?

Wspomniany brak obowiązku informowania dłużnika o skorzystaniu z ulgi na złe długi nie jest wyłącznie uproszczeniem administracyjnym dla wierzyciela. Działanie to jest zbędne przez wzgląd na fakt, iż dłużnik ma obowiązek skorygowania podatku naliczonego od zaległości niezależnie od tego, czy jego kontrahent zdecydował się na korektę ze swojej strony.

Zasadę określa art. 89b ustawy o VAT, który wskazuje, że jeżeli zaległość (w całości lub w części) nie zostanie uregulowana w terminie do 90 dni od daty upływu terminu płatności określonego na fakturze bądź w umowie, dłużnik ma obowiązek dokonania korekty podatku naliczonego. Korekta ta powinna być wykazana w deklaracji VAT-7/7K składanej za okres, w którym upływa wspomniany termin. Obowiązek korekty deklaracji VAT ma na celu motywowanie dłużników do opłacania należności terminowo.

Przykład 1.

Przedsiębiorca w styczniu 2019 roku otrzymał fakturę opodatkowaną 23% VAT za zakup towarów na kwotę 100 zł netto i 23 zł VAT. Termin jej zapłaty upływa 25 stycznia 2019 roku. Faktura nie została przez nabywcę opłacona, lecz dokonał on odliczenia podatku VAT z tej faktury w okresie stycznia 2019 roku.

W związku z brakiem opłacenia wydatku nabywca ma obowiązek wyksięgowania kwoty podatku VAT (23 zł) z rejestru VAT zakupów w okresie, w którym upływa 90 dzień od terminu zapłaty wskazanego na fakturze. 90. dzień przypada na 25 kwietnia 2019 roku, zatem za okres kwietnia nabywca powinien dokonać korekty podatku VAT na deklaracji VAT-7 za kwiecień 2019 roku lub VAT-7K za II kwartał 2019 roku (w zależności, za jakie okresy podatnik rozlicza podatek VAT).

Co z ulgą na złe długi po uregulowaniu należności?

W procedurze ulgi na złe długi ważny jest także fakt uregulowania zapłaty już po skorygowaniu podatku należnego po stronie wierzyciela, jak również naliczonego po stronie dłużnika. Jeżeli dłużnik ureguluje należność (w całości lub w części) lub zostanie ona przez wierzyciela zbyta, konieczne będzie ponowne zwiększenie podstawy opodatkowania oraz kwoty podatku VAT należnego. W przypadku uzyskania częściowej zapłaty zwiększenie takie należy zastosować proporcjonalnie.

W tej sytuacji dłużnik, który spłacił całość lub część swojego długu wobec kontrahenta, może ponownie odliczyć podatek VAT naliczony z danej transakcji. Jeżeli uregulowana została tylko część należności, to zwiększenie podatku także powinno być dokonane proporcjonalnie do opłaconej części. Ponowne odliczenie podatku następuje w okresie zapłaty za wierzytelność.

Konsekwencje, jakie wywołuje ulga na złe długi, są w większości doceniane przez wierzycieli, gdyż pozwala ona na odzyskanie kwoty VAT z nieopłaconej transakcji. Natomiast procedura ta raczej nie przypada do gustu dłużników. Czynności dokonywane w związku z ulgą na złe długi są jednak nieuniknione, bowiem przepisy twardo bronią należności, które powinny być odprowadzone do urzędów.

Przykład 2.

Przedsiębiorca 5 stycznia 2019 roku wystawił fakturę na kwotę 1845 zł brutto, w tym 345 zł VAT, z terminem zapłaty do 12 stycznia 2019 roku. Do końca stycznia otrzymał od nabywcy 500 zł, a pozostałą część zapłaty otrzymał dopiero 30 czerwca 2019 roku. Czy przedsiębiorca miał prawo do skorzystania z ulgi na złe długi?

90. dzień po terminie zapłaty upłynął 12 kwietnia 2019 roku. Zatem sprzedawca w deklaracji VAT-7/7K za kwiecień 2019 roku lub II kwartał 2019 roku (w zależności od przyjętych okresów rozliczeniowych podatku VAT) mógł wykazać ulgę na złe długi z nieopłaconej części faktury, czyli na kwotę VAT 251,50 zł. Z uwagi, że nabywca dokonał jednak opłaty pozostałej części w czerwcu, to tę pozostałą kwotę zapłaty w części podatku VAT sprzedawca będzie zobowiązany z powrotem wykazać jako podatek VAT należny w deklaracji VAT-7/7K za czerwiec lub III kwartał 2019 roku.

Ulga na złe długi z tytułu niezapłaconych wydatków w systemie wfirma.pl

Użytkownicy systemu wfirma.pl mają ułatwione zadanie w przypadku powstania ulgi na złe długi od niezapłaconych wydatków po ustawowym terminie 90 dni, gdyż jest ona generowana automatycznie jako wpis do rejestru VAT.W przypadku nieuregulowania zobowiązań względem kontrahentów w całości lub w części, po upływie ustawowego terminu 90 dni od wskazanego terminu zapłaty na kosztowej fakturze VAT system automatycznie wygeneruje wpis korekty VAT naliczonego z tytułu niezapłaconego wydatku w rejestrze VAT zakupów.

Do zaksięgowanych wydatków w systemie użytkownik wprowadza rozliczenie zapłaty, które wykazuje faktyczną datę, metodę i kwotę zapłaty. W przypadku pojawienia się niezapłaconej należności z faktury VAT kosztowej po wspomnianym terminie system pod datą ostatniego dnia miesiąca, w którym miała mieć miejsce korekta podatku VAT, automatycznie dokona wpisów wyksięgowujących z rejestru VAT zakupów, co będzie widoczne w zakładce EWIDENCJE » REJESTR VAT ZAKUPÓW.

Ulga za złe długi w systemie wfirma

Podczas generowania deklaracji VAT przez zakładkę START » PODATKI » PODATEK VAT » DODAJ DEKLARACJĘ za okres, w którym korekta podatku VAT powinna nastąpić, system uwzględni informację o wydatkach, które będą podlegały korekcie.

Ulga za złe długi a deklaracja VAT 7

Jeżeli przy generowaniu deklaracji VAT-7/7K zobowiązanie zostanie w całości lub w części uregulowane, informację tę należy wprowadzić do systemu, zaznaczając na wyświetlonej liście fakturę i wybierając opcję ROZLICZ. Wówczas rozliczone faktury zostaną również ujęte w korekcie odliczeń podatku VAT, zwiększając VAT naliczony o całą wartość podatku z faktury (gdy została opłacona w całości) lub proporcjonalnie (gdy faktura została uregulowana w części).

Należy pamiętać, że korekta deklaracji VAT-7/7K z tytułu tzw. ulgi na złe długi nie dotyczy:

  • wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów (WNT),

  • importu usług regulowanego art. 28b ustawy o VAT,

  • importu usług,

  • uproszczonego importu towarów

ze względu na to, że przy rozliczaniu tych transakcji podatek VAT jest ujmowany zarówno w rejestrze zakupu, jak i rejestrze sprzedaży VAT.