W poniższym artykule omówimy przypadek, w którym podatnik zawiera z kontrahentem umowę cesji uprawnień wynikających z komunikacyjnych polis ubezpieczeniowych, a zewnętrzne serwisy samochodowe będą wystawiać faktury za naprawy powypadkowe na dane kontrahenta, a nie właściciela (użytkownika) samochodów. Przedstawiony przypadek przeanalizujemy na podstawie przepisów ustawy o CIT, sprawdzając, jak rozliczana jest cesja praw z polisy ubezpieczeniowej a przychód firmy.
Przychód podatkowy w rozumieniu podatku dochodowego od osób prawnych
W zakresie przedstawionego zagadnienia przede wszystkim pojawi się pytanie, czy w przypadku wypłaconej w ramach polisy kwoty odszkodowania po stronie podatnika powstaje przychód, jeżeli wcześniej doszło do cesji praw na osobę trzecią.
Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 1 Ustawy z 15 lutego 1992 roku o podatku dochodowym od osób prawnych (dalej: ustawa o CIT): przychodami, z zastrzeżeniem ust. 3 i 4 oraz art. 14, są w szczególności: otrzymane pieniądze, wartości pieniężne, w tym również różnice kursowe.
Przy czym, jak wynika z art. 12 ust. 3 ustawy o CIT: za przychody związane z działalnością gospodarczą i z działami specjalnymi produkcji rolnej, osiągnięte w roku podatkowym, a także za przychody uzyskane z zysków kapitałowych, z wyłączeniem przychodów, o których mowa w art. 7b ust. 1 pkt 1, uważa się także należne przychody, choćby nie zostały jeszcze faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont.
W art. 12 ust. 4 ustawy o CIT określono rodzaje przychodów, których nie zalicza się do przychodów podatkowych. Wśród nich nie wymieniono odszkodowań.
Na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy o CIT można przyjąć, że przychodem jest każda wartość o charakterze definitywnym, która trafia do majątku podatnika, powiększa jego aktywa i którą może on rozporządzać jak własną. Przychód powstaje zatem w momencie jego faktycznego uzyskania, czyli bezpośredniego wpływu środków do majątku lub na rachunek podatnika, co skutkuje uzyskaniem przez niego realnej możliwości dysponowania tymi zasobami.
Cesja praw z polisy ubezpieczeniowej a przychód w podatku CIT
Cesja z umowy ubezpieczenia jest zastrzeżeniem, które zobowiązuje towarzystwo ubezpieczeniowe do wypłaty odszkodowania (lub jego ustalonej części) na rzecz określonej osoby trzeciej lub podmiotu, na który ustanowiono tę cesję.
W takim przypadku podatnik dokonuje cesji swoich roszczeń z komunikacyjnych polis ubezpieczeniowych o otrzymanie odszkodowania, dysponowanie pojazdem na czas naprawy i innych niezbędnych w procesie likwidacji szkody i wykonania umowy wraz z upoważnieniem dla kontrahenta do dokonania cesji na podmioty (serwisy) współpracujące z kontrahentem. W przypadku wystąpienia szkody objętej ubezpieczeniem zakład ubezpieczeniowy wypłaci na rzecz kontrahenta lub na rzecz serwisu wartość netto naprawy.
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej (KIS) w interpretacji z 28 listopada 2025 roku (nr 0111-KDIB1-1.4010.429.2025.3.KM) wskazał, że jeżeli podatnik będzie właścicielem ubezpieczonego pojazdu, to będzie on zobowiązany do rozpoznania przychodu podatkowego z tytułu wypłaty przez ubezpieczyciela odszkodowania z polisy – na rzecz kontrahenta lub serwisu naprawczego w związku z dokonaną przez podatnika cesją praw z tej polisy.
Dyrektor KIS zwrócił uwagę, że szkoda występuje w majątku ubezpieczonego jako właściciela danej rzeczy, zatem zapłata przez ubezpieczyciela za naprawę pojazdu stanowi wypłatę środków z tytułu umowy ubezpieczenia (odszkodowanie będące wykonaniem świadczenia z umowy ubezpieczenia). W związku z tym wypłacona wartość odszkodowania jest przychodem podatkowym ubezpieczonego zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o CIT.
Organ podatkowy podkreślił, że nie należy bowiem utożsamiać uprawnienia do odszkodowania wynikającego z zawartej umowy ubezpieczenia przysługującego właścicielowi pojazdu z uprawnieniem do dysponowania tym odszkodowaniem wynikającym z zawartej umowy cesji.
W wyniku zawartej umowy cesji na kontrahenta scedowane będą jedynie uprawnienia z komunikacyjnych polis ubezpieczeniowych zobowiązujące towarzystwo ubezpieczeniowe do wypłaty odszkodowania (lub jego ustalonej części) na rzecz określonej osoby trzeciej lub podmiotu, na który ustanowiono tę cesję. Będzie to zatem jedynie przekazanie środków (fizyczne lub bezgotówkowe), które zgodnie z dyspozycją dokonaną przez podatnika nie będą przekazane bezpośrednio na jego rzecz.
W konsekwencji kontrahent występować będzie w tej sytuacji jako podmiot pośredniczący w rozliczeniu pomiędzy podatnikiem, ubezpieczycielem a serwisem dokonującym naprawy.
Przykład 1.
Spółka Alfa jest właścicielem samochodów osobowych. Dokonała cesji praw z polisy ubezpieczeniowej na rzecz spółki Beta, która zajmuje się naprawą pojazdów. Samochód należący do spółki Alfa uległ wypadkowi komunikacyjnemu, w związku z którym ubezpieczyciel wypłacił spółce Beta odszkodowanie pokrywające wartość naprawy.
Czy w opisanym przypadku po stronie spółki Alfa powstał przychód?
Tak, spółka Alfa powinna rozpoznać przychód podatkowy zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy o CIT. W tym przypadku nie ma znaczenia fakt dokonania cesji praw z polisy ubezpieczeniowej, ponieważ podmiotem uprawnionym uzyskującym korzyść majątkową jest właściciel pojazdu, czyli spółka Alfa.
Natomiast w interpretacji Dyrektora KIS z 28 listopada 2025 roku (nr 0111-KDIB1-1.4010.426.2025.3.SG) wskazano, że jeżeli przedmiotem umowy ubezpieczenia i wypłaty odszkodowania z polis będą samochody leasingowane, podatnik nie będzie zobowiązany do rozliczenia przychodu z tytułu wypłaty przez ubezpieczyciela odszkodowania z polisy na rzecz kontrahenta w ramach scedowanych uprawnień z polisy.
W myśl art. 7091 Ustawy z 23 kwietnia 1964 roku – Kodeks cywilny: przez umowę leasingu finansujący zobowiązuje się, w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa, nabyć rzecz od oznaczonego zbywcy na warunkach określonych w tej umowie i oddać tę rzecz korzystającemu do używania albo używania i pobierania pożytków przez czas oznaczony, a korzystający zobowiązuje się zapłacić finansującemu w uzgodnionych ratach wynagrodzenie pieniężne, równe co najmniej cenie lub wynagrodzeniu z tytułu nabycia rzeczy przez finansującego.
W przypadku umowy leasingu to ubezpieczony – leasingodawca – jest uprawniony na podstawie szczegółowych uzgodnień między stronami do otrzymania kwoty ubezpieczenia do wyłącznej dyspozycji, choć koszty ubezpieczenia ponosi inny podmiot, czyli leasingobiorca.
Wypłata ubezpieczenia w sytuacji szkody w przedmiocie leasingu stanowi zatem zabezpieczenie interesów leasingodawcy, które ma zrównoważyć utratę korzyści finansowych uzyskiwanych dzięki własności danej rzeczy i pobieraniu z tego tytułu pożytków.
W rezultacie skoro leasingobiorca nie jest właścicielem pojazdu, to wypłacone odszkodowanie nie będzie trwałym i definitywnym przysporzeniem, którym może rozporządzać jak własnym.
Mając powyższe na uwadze, należy podkreślić, że z przychodem podatkowym w rozumieniu ustawy o CIT będziemy mieli do czynienia, tylko jeżeli podatnik dokonujący cesji praw z polisy ubezpieczeniowej jest jednocześnie właścicielem samochodu, którego dotyczy wypłata odszkodowania.
Polecamy:
