Przedmiotem analizy w ramach tego artykułu będzie umowa wirtualnej sprzedaży energii a konkretnie określenie, do jakiego źródła przychodów w podatku CIT należy zakwalifikować wygenerowane w ten sposób środki. W dalszej części szczegółowo wyjaśniamy, w jaki sposób funkcjonuje umowa wirtualnej sprzedaży energii (vPPA) oraz jakie konkretnie przepisy ustawy o CIT znajdą zastosowanie do powstałego z tego tytułu przychodu w twoim przedsiębiorstwie.
Umowa wirtualnej sprzedaży energii (vPPA) – charakterystyka
Umowa vPPA jest oferowana przez podmioty prowadzące działalność gospodarczą w obszarze odnawialnych źródeł energii, zajmujące się wytwarzaniem i sprzedażą energii elektrycznej z farm wiatrowych.
Przedmiotowa umowa ma na celu w szczególności zabezpieczenie sprzedaży w horyzoncie dostępnym na giełdzie energii poprzez zawarcie długoterminowej umowy zakupu wirtualnej energii w celu zabezpieczenia stabilnej krótkoterminowej bazy przychodów i kosztów. Celem umowy jest zabezpieczenie stron przed ryzykiem zmian cen energii elektrycznej poprzez dokonywanie rozliczeń finansowych w odniesieniu do określonego wolumenu energii.
Co istotne, przedmiotem umowy nie jest przeniesienie tytułu prawnego do wyprodukowanej energii elektrycznej ani fizyczne dostarczenie tej energii do kupującego. Innymi słowy, umowa nie dotyczy sprzedaży energii elektrycznej – rozumianej jako towar – pomiędzy stronami.
Umowa – w zakresie zabezpieczenia ceny energii elektrycznej – jest rozliczana wyłącznie finansowo, tj. w środkach pieniężnych, na podstawie struktury tzw. kontraktu finansowego odnoszącego się do uzgodnionych przez strony cen i wolumenu energii elektrycznej. Strony rozliczą się z różnicy pomiędzy przyjętą w umowie ceną referencyjną a ceną zmienną.
Przychód z tytułu zawarcia umowy wirtualnej sprzedaży energii a podatek CIT
W myśl art. 7 ust. 2 ustawy o CIT dochodem ze źródła przychodów, z zastrzeżeniem art. 11c, art. 11i, art. 24a, art. 24b, art. 24ca, art. 24d i art. 24f, jest nadwyżka sumy przychodów uzyskanych z tego źródła przychodów nad kosztami ich uzyskania, osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przychodów przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.
Należy w tym miejscu zauważyć, że przychody podatników podatku dochodowego od osób prawnych zostały rozdzielone na źródła:
- z zysków kapitałowych, oraz
- z innych źródeł.
Wydzielając źródło przychodów z zysków kapitałowych na gruncie ww. ustawy, ustawodawca zamieścił w ustawie katalog, w którym określił listę przychodów alokowanych do tego źródła. Katalog ten został zawarty w art. 7b ustawy o CIT.
Stosownie do art. 7b ust. 1 pkt 6 lit. b ustawy o CIT za przychody z zysków kapitałowych uważa się przychody z papierów wartościowych i pochodnych instrumentów finansowych, z wyłączeniem pochodnych instrumentów finansowych służących zabezpieczeniu przychodów albo kosztów, niezaliczanych do zysków kapitałowych.
W tym miejscu należy wskazać, że instrument pochodny to instrument finansowy, którego:
- wartość jest zależna od zmiany wartości instrumentu bazowego, tj. określonej stopy procentowej, ceny papieru wartościowego lub towaru, kursu wymiany walut, indeksu cen lub stóp, oceny wiarygodności kredytowej lub indeksu kredytowego albo innej podobnej wielkości;
- nabycie nie powoduje poniesienia żadnych wydatków początkowych albo wartość netto tych wydatków jest niska w porównaniu do wartości innych rodzajów kontraktów, których cena podobnie zależy od zmiany warunków rynkowych;
- rozliczenie nastąpi w przyszłości.
Jak wynika z art. 4a pkt 22 ustawy o CIT, ilekroć w ustawie jest mowa o pochodnych instrumentach finansowych – oznacza to instrumenty finansowe, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c-i ustawy o obrocie instrumentami finansowymi.
Natomiast stosownie do art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d Ustawy z 29 lipca 2005 roku o obrocie instrumentami finansowymi w rozumieniu ustawy instrumentami finansowymi są niebędące papierami wartościowymi opcje, kontrakty terminowe, swapy, umowy forward na stopę procentową oraz inne instrumenty pochodne, których instrumentem bazowym jest towar i które są wykonywane przez rozliczenie pieniężne lub mogą być wykonane przez rozliczenie pieniężne według wyboru jednej ze stron.
Jak wskazał Dyrektor KIS w interpretacji z 27 lutego 2024 roku (nr 0114-KDIP2-2.4010.641.2023.4.ASK), umowa vPPA opiera się na konstrukcji instrumentu pochodnego o charakterze zabezpieczającym (hedgingowym), w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy o obrocie instrumentami finansowymi. Umowa vPPA stanowi zatem instrument pochodny w rozumieniu art. 4a pkt 22 ustawy o CIT, którego celem będzie zabezpieczenie przychodów spółki.
Kwalifikując przychody osiągane w związku z transakcjami z udziałem instrumentów finansowych, należy ustalić, czy spełniają one ustawową definicję pochodnych instrumentów finansowych, o których mowa w art. 4a pkt 22 ustawy o CIT. Jedynie w przypadku instrumentów spełniających ww. definicję można mówić o przychodach z zysków kapitałowych. W odniesieniu natomiast do instrumentów niespełniających tej definicji przychody osiągnięte z ich udziałem będą stanowiły przychody z innych źródeł.
Jednocześnie przy prawidłowym kwalifikowaniu przychodu do odpowiedniego źródła należy określić również charakter danej transakcji z udziałem pochodnych instrumentów finansowych.
Z literalnej wykładni przepisu art. 7b ust. 1 pkt 6 lit. b ustawy o CIT wynika, że co do zasady przychody osiągane z tytułu transakcji z udziałem pochodnych instrumentów finansowych (w rozumieniu ustawy o CIT) powinny być kwalifikowane do źródła „zyski kapitałowe”. Wyjątek dotyczy jednak pochodnych instrumentów finansowych służących zabezpieczeniu przychodów albo kosztów niezaliczanych do zysków kapitałowych (tj. instrumentów zabezpieczających przychody/koszty z pozostałej działalności podatnika), które powinny być zaliczane do przychodów z innych źródeł.
W związku z powyższym do źródła przychodów z innych źródeł (tj. z pozostałej działalności podatnika) powinny być kwalifikowane przychody osiągane przez podatnika z tytułu realizacji transakcji z udziałem:
- instrumentów, które nie mają na gruncie ustawy o CIT statusu pochodnych instrumentów finansowych, oraz
- pochodnych instrumentów finansowych (w rozumieniu ustawy o CIT), których celem jest zabezpieczenie dochodu z pozostałej działalności podatnika.
Natomiast przychody (straty) z tytułu realizacji transakcji z udziałem pozostałych instrumentów finansowych w rozumieniu ustawy o CIT (tj. np. o charakterze niezabezpieczającym przychodów/kosztów podatnika) należy kwalifikować do źródła: „zyski kapitałowe”.
Pochodne instrumenty finansowe o charakterze niezabezpieczającym to takie instrumenty, które stanowią samoistne, niezależne operacje (niezwiązane z przedmiotem działalności podatnika), mające na celu osiągnięcie zysku z posiadanego kapitału. Natomiast instrumenty o charakterze zabezpieczającym to instrumenty niestanowiące samoistnych, niezależnych operacji zawieranych w celu osiągnięcia zysku z posiadanego kapitału, mające na celu zapewnienie stosownego zabezpieczenia dla określonego rodzaju działalności podmiotu, w szczególności zabezpieczenie przychodów/kosztów tej działalności.
Na koniec należy podkreślić, że umowa wirtualnej sprzedaży energii służy zabezpieczeniu głównej działalności podatnika. Celem zawarcia umowy vPPA jest ograniczenie potencjalnego wpływu wahań cen energii elektrycznej na wyniki finansowe osiągane w związku z prowadzeniem podstawowej działalności gospodarczej. W konsekwencji przychód wygenerowany w ramach tej umowy będzie stanowił przychód z innych źródeł, o którym mowa w art. 7 ust. 2 ustawy o CIT.
Polecamy:
