Wybór ścieżki zawodowej to jedna z najważniejszych decyzji, przed którą stajemy w dorosłym życiu. W dynamicznie zmieniającej się rzeczywistości gospodarczej pytanie o przyszłość zawodową nabiera szczególnego znaczenia, zwłaszcza gdy analizowane są zawody deficytowe w 2026 roku. Rok ten przynosi nowe wyzwania, napędzane przez błyskawiczny rozwój sztucznej inteligencji oraz zmieniające się potrzeby demograficzne. Aby świadomie zaplanować karierę, nie wystarczy już kierować się jedynie pasją – konieczne jest zrozumienie mechanizmów rządzących współczesnym rynkiem pracy oraz analiza twardych danych dotyczących zapotrzebowania na specjalistów.
Zawody deficytowe w 2026 roku
Zgodnie z najnowszym badaniem – Barometr zawodów na 2026 rok liczba zawodów deficytowych wynosiła 17. 51 zawodów mieściło się w kategorii zawodów zrównoważonych i nie stwierdzono zawodów nadwyżkowych.
Zawody deficytowe definiowane są jako te, w których przypadku liczba wolnych miejsc pracy jest większa niż liczba osób zainteresowanych podjęciem pracy i spełniających wymagania pracodawców.
Zawody zrównoważone definiowane są jako te, w których przypadku liczba wolnych miejsc pracy jest zbliżona do liczby osób zainteresowanych podjęciem pracy i spełniających wymagania pracodawców.
Zawody nadwyżkowe definiowane są jako te, w których przypadku liczba wolnych miejsc jest mniejsza niż liczba osób zainteresowanych podjęciem pracy i spełniających wymagania pracodawców.
- elektryk i energetyk,
- kierowca autobusów,
- kierowca samochodów ciężarowych i ciągników siodłowych,
- lekarz,
- magazynier,
- monter instalacji budowlanych,
- nauczyciel praktycznej nauki zawodu,
- nauczyciel przedmiotów ogólnokształcących i języków,
- nauczyciel przedmiotów zawodowych,
- nauczyciel szkół specjalnych i oddziałów integracyjnych,
- operator i mechanik sprzętu do robót ziemnych,
- opiekun osób starszych lub z niepełnosprawnościami,
- pielęgniarka i położna,
- pracownik służb mundurowych,
- psycholog i terapeuta,
- samodzielni księgowi,
- spawacz.
Zmiana zawodów deficytowych w zawody zrównoważone na przestrzeni roku
W porównaniu do roku poprzedniego, tj. 2025 roku, deficyty pracowników zmniejszyły się aż o 6 zawodów.
- nauczyciel przedszkola,
- pracownik ds. rachunkowości i księgowości,
- robotnik budowlany,
- dekarz i blacharz,
- mechanik pojazdów samochodowych,
- murarz i tynkarz.
Zawody trwale deficytowe
Wzorem lat ubiegłych również w badaniu na 2026 rok określono zawody zakwalifikowane jako trwale deficytowe. Zawody trwale deficytowe to takie, które oceniane są jako deficytowe nieprzerwanie od 10 lat.
W 2026 roku wskazano na 8 następujących zawodów trwale deficytowych:
- kierowcy autobusów,
- kierowcy samochodów ciężarowych i ciągników siodłowych,
- monterzy instalacji budowlanych,
- operatorzy i mechanicy sprzętu do robót ziemnych,
- opiekunowie osób starszych lub z niepełnosprawnościami,
- pielęgniarki i położne,
- samodzielni księgowi,
- spawacze.
Przyczyny deficytu pracowników w określonych zawodach
Aktualnie wskazano na następujące powody deficytów określonych zawodów:
- brak wystarczającej liczby kandydatów do pracy;
- niespełnienie wymagań pracodawców przez kandydatów do pracy;
- niechęć kandydatów do podejmowania zatrudnienia w zawodzie;
- niechęć do zmiany miejsca zamieszkania;
- zły stan zdrowia;
- szybki rozwój technologiczny branży;
- niechęć do ciągłego doszkalania się;
- strach przed dużą odpowiedzialnością;
- zniechęcająca, kilkuetapowa rekrutacja;
- zatrudnienie w „szarej strefie”;
- samozatrudnienie;
- trudna sytuacja geopolityczna;
- duża rotacja pracowników.
Są to zupełnie inne powody niż jeszcze kilka lat wcześniej. Przykładowo w 2024 roku wskazywano na następujące powody deficytów: rozwój branży, zmiany demograficzne, brak kształcenia wynikający z braku ofert w szkołach, braki w kształceniu wynikające z braku chętnych do nauki w danym zawodzie, nieodpowiednie kwalifikacje kandydatów uniemożliwiające podjęcie pracy w zawodzie, niechęć kandydatów do podejmowania zatrudnienia ze względu na niskie wynagrodzenie, niechęć kandydatów do podejmowania zatrudnienia ze względu na trudne warunki pracy. W 2025 roku powodami deficytów były: brak wystarczającej liczby kandydatów do pracy (45%), niespełnienie wymagań pracodawców przez kandydatów do pracy (30%), niechęć kandydatów do podejmowania zatrudnienia w zawodzie (23%), inne powody (2%).
Wprawdzie w najnowszym badaniu w skali kraju nie stwierdzono występowania zawodów nadwyżkowych w skali kraju, jednak poszczególne regiony znacznie się różnią i mogą lokalnie występować trudności ze znalezieniem pracy.
Lokalnie największe trudności ze znalezieniem zatrudnienia zgodnie z badaniem w 2026 roku wystąpią w następujących zawodach: technika ekonomisty, technika informatyka, pracownika administracyjnego i biurowego, specjalisty ds. badań społeczno-ekonomicznych i analizy danych, specjalisty nauk humanistycznych, pracownika biura podróży i obsługi turystycznej, technika mechanika, technologa żywności i żywienia, fryzjera, mechanika pojazdów samochodowych, spedytora i logistyka, sprzedawcy i kasjera.
Zapotrzebowanie na pracowników w zawodach szkolnictwa branżowego na krajowym rynku pracy w 2026 roku
Dodatkowo szukając odpowiedniego zawodu, warto zwrócić uwagę także na ogłaszane co roku zapotrzebowanie na pracowników w zawodach szkolnictwa branżowego na krajowym rynku pracy.
Obwieszczenie Ministra Edukacji z dnia 22 stycznia 2026 roku w sprawie prognozy zapotrzebowania na pracowników w zawodach szkolnictwa branżowego na krajowym i wojewódzkim rynku pracy wymienia zawody, na jakie jest zapotrzebowanie na krajowym rynku pracy, a wśród nich zawody takie jak:
- automatyk,
- betoniarz-zbrojarz,
- cieśla,
- dekarz,
- elektromechanik,
- elektryk,
- kierowca mechanik,
- mechanik-monter maszyn i urządzeń,
- mechatronik,
- monter izolacji przemysłowych,
- monter konstrukcji budowlanych,
- monter nawierzchni kolejowej,
- monter stolarki budowlanej,
- operator maszyn i urządzeń do robót ziemnych i drogowych,
- operator maszyn i urządzeń w gospodarce odpadami,
- opiekun w domu pomocy społecznej,
- operator obrabiarek skrawających,
- technik automatyk,
- technik automatyk sterowania ruchem kolejowym,
- technik budowy dróg,
- technik dekarstwa,
- technik elektroenergetyk transportu szynowego,
- technik elektromobilności,
- technik elektryk,
- technik energetyk,
- technik gospodarki nieruchomościami,
- technik gospodarki odpadami,
- technik izolacji przemysłowych,
- technik mechanik,
- technik mechatronik,
- technik montażu i automatyki stolarki budowlanej,
- technik robotyk,
- technik spawalnictwa,
- technik transportu kolejowego.
Sztuczna inteligencja a zapotrzebowanie na określone zawody
Nie należy tracić z pola widzenia faktu, że rozwój sztucznej inteligencji będzie miał wpływ na kształtowanie się zapotrzebowania na określone zawody. Są jednak profesje, gdzie człowieka nie da się w pełni zastąpić sztuczną inteligencją i dlatego warto mieć to na uwadze, jeśli jest się osobą, która dopiero wybiera swoją przyszłą drogę zawodową.
Osoby, które już doświadczają wpływu AI na ich pracę, powinny zastanowić się nad tym, co z ich zawodową przyszłością i wziąć pod uwagę aktualne trendy na rynku pracy i zapotrzebowanie na pracowników w określonych w niniejszym artykule zawodach.
Podsumowanie
Rynek pracy w 2026 roku nie jest nieprzewidywalną zagadką, lecz systemem podlegającym mierzalnym trendom. Choć automatyzacja i nowe technologie redefiniują wiele profesji, jednocześnie otwierają drzwi do zupełnie nowych obszarów zatrudnienia, w których kluczową rolę odgrywają kompetencje miękkie, adaptacyjność oraz umiejętność uczenia się przez całe życie. Wybierając zawód na kolejne lata, warto patrzeć długofalowo – nie szukać jedynie „gorącego” trendu, lecz specjalizacji, która łączy deficyt na rynku pracy z indywidualnym potencjałem pracownika.
