Jak poprawnie liczyć urlop pracownika młodocianego?

Określenie, jak powinien wyglądać urlop pracownika młodocianego, może być dla pracodawców wymagającym zadaniem, ponieważ przepisy prawa pracy przewidują w tym przypadku odmienne zasady niż dla osób dorosłych. Sytuacja komplikuje się dodatkowo w roku kalendarzowym, w którym zatrudniony kończy 18 lat. Warto dowiedzieć się, w jaki sposób prawidłowo obliczyć przysługujące dni wolne na przełomie tego okresu.

Kogo można uznać za pracownika młodocianego?

Pracownikiem młodocianym jest niepełnoletnia osoba, która ukończyła 15 lat. Co do zasady zakazane jest zatrudnianie jeszcze młodszych osób, poza pewnymi wyjątkami. Jest to dopuszczalne, jeżeli nastolatkowie:

• ukończyli co najmniej 8-letnią szkołę podstawową, 
• przedstawią świadectwo lekarskie stwierdzające, że praca danego rodzaju nie zagraża ich zdrowiu. 

Młodociany bez żadnych kwalifikacji zawodowych może być zatrudniony tylko w celu przygotowania zawodowego.

Urlop pracownika młodocianego

Zasady nabywania prawa do urlopu przez pracowników młodocianych (osób między 15. a 18. rokiem życia) są uregulowane w dziale dziewiątym, rozdziale piątym Ustawy z 26 czerwca 1974 roku – Kodeks pracy (dalej: kp). Ustawodawca przewidział tu szczególne przywileje, które mają na celu zapewnienie młodym osobom dłuższego odpoczynku, regeneracji oraz możliwości połączenia pracy z nauką. W roku, w którym młodociany rozpoczyna swoją pierwszą pracę, wymiar i moment nabycia prawa do urlopu zależą od upływu konkretnych przedziałów czasowych, a nie jak u dorosłych – od proporcji przepracowanych miesięcy.

Młodociany może także ubiegać się o udzielenie mu urlopu bezpłatnego. Pracodawca jest obowiązany na wniosek złożony przez nastoletniego pracownika udzielić mu urlopu bezpłatnego w okresie ferii szkolnych w wymiarze nieprzekraczającym łącznie z urlopem wypoczynkowym 2 miesięcy. W takiej sytuacji okres urlopu bezpłatnego będzie zaliczony do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze.

W sprawach związanych z urlopami młodocianych pracowników, które nie zostały uregulowane przepisami kp, stosuje się ogólne zasady dotyczące urlopów. Tym samym prawo do kolejnych dni wolnych od pracy nastolatek nabywa w każdym następnym roku kalendarzowym.

Urlop wypoczynkowy pracownikowi młodocianemu udziela się w dni, które są dla niego dniami pracy, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy. Niepełnoletniej osobie uczęszczającej do szkoły należy udzielić urlopu w okresie ferii szkolnych. Pracodawca może na wniosek młodocianego, który nie nabył jeszcze prawa do urlopu, udzielić go zaliczkowo w okresie ferii szkolnych, przy czym trzeba mieć na względzie Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 11 sierpnia 2017 roku w sprawie organizacji roku szkolnego, zgodnie z którym ferie zimowe trwają 2 tygodnie w okresie od połowy stycznia do końca lutego, z zastrzeżeniem, że ich terminy rozpoczęcia i zakończenia ustalane są dla poszczególnych województw, a ferie letnie rozpoczynają się w dniu następującym po dniu zakończenia rocznych zajęć dydaktyczno-wychowawczych i kończą się 31 sierpnia.

Urlop pracownika, który ukończył 18 lat

Przepisy kp określają następujący wymiar urlopu pracownika:

• 20 dni – jeżeli pracownik jest zatrudniony krócej niż 10 lat,
• 26 dni – jeżeli pracownik jest zatrudniony co najmniej 10 lat.

Należy pamiętać, że przepisy kp pozwalają na zaliczenie do okresu pracy, od którego zależy wymiar urlopu, okresów nauki na poniższych zasadach. Wlicza się tutaj przewidziany programem nauczania czas trwania nauki w zasadniczej lub innej równorzędnej szkole zawodowej, ale nie więcej jednak niż 3 lata. Dla pracownika, który ukończył średnią szkołę zawodową, wlicza się przewidziany programem nauczania czas trwania nauki, ale nie więcej jednak niż 5 lat. Jeśli pracownik skończył średnią szkołę zawodową dla absolwentów zasadniczych (równorzędnych) szkół zawodowych, będzie miał doliczone dodatkowo 5 lat. Absolwentowi średniej szkoły ogólnokształcącej dolicza się 4 lata. Absolwenci szkoły policealnej będą mieli wliczone 6 lat. W przypadku absolwentów szkoły wyższej wlicza się dodatkowo 8 lat bez względu na stopień ukończonych studiów. Wskazane okresy nauki nie podlegają sumowaniu.

Aktualnie do okresu zatrudnienia wlicza się poza zatrudnieniem na umowę o pracę czas służby w Policji, Urzędzie Ochrony Państwa, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służbie Kontrwywiadu Wojskowego, Służbie Wywiadu Wojskowego, Centralnym Biurze Antykorupcyjnym, Biurze Ochrony Rządu, Służbie Ochrony Państwa, Służbie Więziennej, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej, Straży Marszałkowskiej i Służbie Celno-Skarbowej.

Do stażu pracy, od którego zależy wymiar urlopu, wlicza się także okresy prowadzenia przez osobę fizyczną pozarolniczej działalności gospodarczej oraz okresy współpracy z osobą fizyczną prowadzącą tę działalność, za które zostały opłacone składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe lub wypadkowe. A dodatkowo także okresy:

• wykonywania przez osobę fizyczną umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego stosuje się przepisy dotyczące zlecenia,
• wykonywania przez osobę fizyczną umowy agencyjnej, 
• w których osoba fizyczna współpracowała z osobą wykonującą umowę zlecenia, umowę o świadczenie usług, umowę agencyjną,
• pozostawania przez osobę fizyczną członkiem rolniczej spółdzielni produkcyjnej, 
• pozostawania przez osobę fizyczną członkiem spółdzielni kółek rolniczych

– w których podlegała ona ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym.

Dodatkowo zalicza się tutaj okresy:

• w których przedsiębiorca korzystał z „Ulgi na start”,
• współpracy z przedsiębiorcą korzystającym z „Ulgi na start”,
• zawieszenia działalności gospodarczej w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, za który to okres zostały opłacone składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe,
• sprawowania przez osobę współpracującą osobistej opieki nad dzieckiem, za który to okres zostały opłacone składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe,
• udokumentowany okres wykonywania pracy zarobkowej na innej podstawie niż stosunek pracy przebyty za granicą.

W przypadku nakładania się wymienionych wcześniej okresów na siebie lub na okres pozostawania w stosunku pracy – do okresu zatrudnienia wlicza się ten najkorzystniejszy dla danej osoby.

Jak liczyć urlop pracownika młodocianego, który stał się pełnoletni? 

Zgodnie z art. 153 §1 kp: pracownik podejmujący pracę po raz pierwszy, w roku kalendarzowym, w którym podjął pracę, uzyskuje prawo do urlopu z upływem każdego miesiąca pracy, w wymiarze 1/12 wymiaru urlopu przysługującego mu po przepracowaniu roku. Zasada ta nie będzie dotyczyła osoby, która ukończyła 18 lat. Jak już wspomniano, szczególne przepisy dotyczące urlopów pracowników młodocianych stanowią, że w roku kalendarzowym, w którym ukończy 18 lat, ma on prawo do urlopu w wymiarze 20 dni roboczych, jeżeli prawo do urlopu uzyskał przed uzyskaniem pełnoletności. 

Przykład 1. 

Marek urodził się 15 października 2007 roku. Od 1 września 2024 roku jest zatrudniony jako pracownik młodociany w celu przygotowania zawodowego. 1 września 2025 roku, po roku pracy, nabył prawo do urlopu jako młodociany w wymiarze 26 dni. 15 października 2025 roku Marek ukończył 18 lat i stał się pełnoletnim pracownikiem. W tej sytuacji Marek zachowuje prawo do 20 dni roboczych urlopu w bieżącym roku kalendarzowym. Ponieważ uzyskał on prawo do urlopu przed ukończeniem 18. roku życia, nie stosuje się wobec niego zasady z art. 153 § 1 kp. Wymiar urlopu zostaje obniżony z 26 do 20 dni ze względu na wiek, jednak przysługuje on w pełnym wymiarze, a nie proporcjonalnie.

Przykład 2. 

Ania urodziła się 10 stycznia 2006 roku i wcześniej nie pracowała. 2 stycznia 2025 roku, będąc już osobą pełnoletnią, podjęła swoją pierwszą pracę na podstawie umowy o pracę. Ponieważ Ania rozpoczęła aktywność zawodową po ukończeniu 18. roku życia, podlega ogólnej zasadzie wynikającej z art. 153 § 1 kp. Po przepracowaniu każdego miesiąca nabywa ona prawo do 1/12 z wymiaru 20 dni, co stanowi 1,66 dnia urlopu. Pełny wymiar 20 dni urlopu przysługujący „z góry” Ania nabędzie dopiero 1 stycznia 2026 roku.

Przykład 3. 

Krzysztof urodził się 10 listopada 2007 roku. Pierwszą pracę podjął 1 września 2025 roku jako pracownik młodociany w celu przygotowania zawodowego. 18 lat ukończył 10 listopada 2025 roku. Jak w tym przypadku przedstawia się kwestia urlopu? Aby młodociany nabył prawo do pierwszego urlopu w wymiarze 12 dni, musi przepracować nieprzerwanie 6 miesięcy. W tej sytuacji termin ten upłynąłby dopiero 1 marca 2026 roku. 10 listopada 2025 roku Krzysztof stał się pełnoletni. Ponieważ do tego dnia przepracował jedynie nieco ponad dwa miesiące, nie zdążył nabyć prawa do urlopu na zasadach przewidzianych dla młodocianych. Ponieważ nie uzyskał prawa do urlopu przed ukończeniem 18. roku życia, zaczyna go nabywać proporcjonalnie, jak każdy inny nowy pracownik dorosły, zgodnie z art. 153 § 1 kp.

Urlop w świadectwie pracy młodocianego

Jeśli chodzi o świadectwo pracy młodocianego, to nie różni się ono od tradycyjnego. Dlatego też można ustalić na późniejszym etapie, jak wygląda kwestia nabycia prawa do urlopu w przypadku danej osoby. 

Świadectwo pracy zawiera informacje dotyczące:

• okresu lub okresów zatrudnienia;
• wymiaru czasu pracy pracownika w czasie trwania stosunku pracy;
• rodzaju wykonywanej pracy lub zajmowanych stanowisk lub pełnionych funkcji;
• trybu i podstawy prawnej rozwiązania lub podstawy prawnej wygaśnięcia stosunku pracy, a w przypadku rozwiązania umowy o pracę za wypowiedzeniem – strony stosunku pracy, która złożyła wypowiedzenie;
• okresu, za który pracownikowi przysługuje odszkodowanie w związku ze skróceniem okresu wypowiedzenia umowy o pracę 
• zwolnienia od pracy z powodu siły wyższej wykorzystanego w roku kalendarzowym, w którym ustał stosunek pracy;
• urlopu wypoczynkowego przysługującego pracownikowi w roku kalendarzowym, w którym ustał stosunek pracy i wykorzystanego w tym roku;
• urlopu opiekuńczego wykorzystanego w roku kalendarzowym, w którym ustał stosunek pracy;
• wykorzystanego urlopu bezpłatnego i podstawy prawnej jego udzielenia;
• wykorzystanego urlopu ojcowskiego;
• wykorzystanego urlopu rodzicielskiego i podstawy prawnej jego udzielenia;
• wykorzystanego urlopu wychowawczego i podstawy prawnej jego udzielenia;
• okresu, w którym pracownik korzystał z ochrony stosunku pracy w okresie urlopu wychowawczego,
• zwolnienia od pracy na opiekę nad dzieckiem, wykorzystanego w roku kalendarzowym, w którym ustał stosunek pracy;
• liczby dni pracy zdalnej okazjonalnej wykonywanej w roku kalendarzowym, w którym ustał stosunek pracy;
• liczby dni, za które pracownik otrzymał wynagrodzenie w związku z niezdolnością do pracy w roku kalendarzowym, w którym ustał stosunek pracy;
• okresu odbytej czynnej służby wojskowej lub jej form zastępczych;
• okresu wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze;
• wykorzystanego dodatkowego urlopu albo innego uprawnienia lub świadczenia, przewidzianego przepisami prawa pracy;
• okresów nieskładkowych, przypadających w okresie zatrudnienia, którego dotyczy świadectwo pracy, uwzględnianych przy ustalaniu prawa do emerytury lub renty;
• zajęcia wynagrodzenia za pracę w myśl przepisów o postępowaniu egzekucyjnym;
• należności ze stosunku pracy uznanych i niezaspokojonych przez pracodawcę do dnia ustania tego stosunku z powodu braku środków finansowych;
• informacji o wysokości i składnikach wynagrodzenia oraz o uzyskanych kwalifikacjach – na żądanie pracownika.

Podsumowanie

Podsumowując, ​​kluczem do poprawnego ustalenia wymiaru urlopu jest moment, w którym pracownik kończy 18 lat oraz fakt wcześniejszego nabycia jakiekolwiek prawa do urlopu. Jeśli młodociany nie nabył takiego, wówczas obowiązują go zasady wynikające z art. 153 §1 kp.