Podmioty zatrudniające pracowników oraz zleceniobiorców są płatnikami podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT), w związku z czym ciążą na nich określone obowiązki dotyczące ustalenia zobowiązań fiskalnych wynikających z aktywności zawodowej podatników. Obowiązki te dotyczą m.in. potrącenia obowiązkowych składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Może się zdarzyć, że w zakresie wspomnianego oskładkowania powstanie nadpłata skutkująca tym, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) dokona zwrotu takiej nadpłaty. Jak zatem należy wykazać zwrot składek emerytalno-rentowych w PIT-11? Więcej informacji na ten temat w treści niniejszego artykułu.
Opodatkowanie przychodów a zwrot składek emerytalno-rentowych w PIT-11
Zasady opodatkowania przychodów osób zatrudnionych i zleceniobiorców zostały określone w przepisach Ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych, zwanej dalej „ustawą o PIT”.
W rozumieniu art. 10 ust. 1 ustawy o PIT źródłami przychodów są:
- stosunek służbowy, stosunek pracy, w tym spółdzielczy stosunek pracy, członkostwo w rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub innej spółdzielni zajmującej się produkcją rolną, praca nakładcza, emerytura lub renta;
- działalność wykonywana osobiście.
Za przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności:
- wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe;
- różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona;
- świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych.
Z kolei za przychody z działalności wykonywanej osobiście uważa się przychody z tytułu umowy zlecenia lub umowy o dzieło, uzyskiwane wyłącznie od:
- osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, osoby prawnej i jej jednostki organizacyjnej oraz jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej;
- właściciela (posiadacza) nieruchomości, w której lokale są wynajmowane, lub działającego w jego imieniu zarządcy albo administratora – jeżeli podatnik wykonuje te usługi wyłącznie dla potrzeb związanych z tą nieruchomością;
- przedsiębiorstwa w spadku
– z wyjątkiem przychodów uzyskanych na podstawie umów zawieranych w ramach prowadzonej przez podatnika pozarolniczej działalności gospodarczej oraz przychodów uzyskanych na podstawie umów o zarządzanie przedsiębiorstwem, kontraktów menedżerskich lub umów o podobnym charakterze, w tym przychody z tego rodzaju umów zawieranych w ramach prowadzonej przez podatnika pozarolniczej działalności gospodarczej.
Podstawę obliczenia podatku stanowi dochód ustalony zgodnie z określonymi przepisami ustawy o PIT, po odliczeniu kwot składek na ubezpieczenia społeczne określonych w Ustawie z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych — potrąconych w roku podatkowym przez płatnika ze środków podatnika.
Należy jednocześnie podkreślić, że ww. odliczenie nie dotyczy składek, których podstawę wymiaru stanowi dochód (przychód) zwolniony od podatku na podstawie ustawy o PIT, oraz składek, których podstawę wymiaru stanowi dochód, od którego na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Obowiązki płatników w stosunku do zleceniobiorców i pracowników dotyczące poboru zaliczek podatkowych
Jak stanowi art. 32 ust. 1 ustawy o PIT, zakłady pracy będące osobami fizycznymi, osobami prawnymi oraz jednostkami organizacyjnymi nieposiadającymi osobowości prawnej są obowiązane jako płatnicy obliczać i pobierać w ciągu roku zaliczki na podatek dochodowy od osób, które uzyskują od tych zakładów przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, z pracy nakładczej lub ze spółdzielczego stosunku pracy, z zasiłków pieniężnych z ubezpieczenia społecznego wypłacanych przez zakłady pracy lub z tytułu udziału w nadwyżce bilansowej wypłacanej w spółdzielniach pracy.
W odniesieniu do poboru zaliczek podatkowych z tytułu zleceń stosuje się art. 41 ust. 1 ustawy o PIT. Oznacza to, że osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, osoby prawne i ich jednostki organizacyjne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, które dokonują świadczeń z tytułu działalności wykonywanej na podstawie umowy zlecenia — są obowiązane jako płatnicy pobierać zaliczki na podatek dochodowy pomniejszone o potrącone przez płatnika w danym miesiącu składki na ubezpieczenia społeczne.
Jak wykazać nadpłacone składki i zwrot składek emerytalno-rentowych w PIT-11?
Może się zdarzyć, że dojdzie do nadpłacenia składek ZUS w zakresie składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. W zależności od zaistniałego przypadku powyższy fakt należy odpowiednio uwzględnić w formularzu PIT-11, czyli w informacji o przychodach z innych źródeł oraz o dochodach i pobranych zaliczkach na podatek dochodowy, którą płatnik przekazuje podatnikowi w celu sporządzenia zeznania podatkowego.
Przykład 1.
Przedsiębiorstwo zatrudnia zleceniobiorcę. Z tego tytułu firma jako płatnik pobiera zaliczki na PIT pomniejszone o potrącone w danym miesiącu składki na ubezpieczenia społeczne. W ramach rozliczeń doszło do nadpłaty składek na ubezpieczenia emerytalno-rentowe w części finansowanej przez zleceniobiorcę. W następstwie powyższego zdarzenia ZUS dokonał zwrotu nadpłaconych składek na ubezpieczenia społeczne. Zarówno nadpłata składek, jak i ich zwrot miały miejsce tego samego roku podatkowego. Jak w takich warunkach powinno się postąpić podczas sporządzania dla zleceniobiorcy informacji PIT-11?
W przypadku zwrotu nadpłaconych składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (finansowanych ze środków zleceniobiorcy-podatnika) przekazaną przez ZUS kwotę należy potraktować jako przychód z działalności wykonywanej osobiście w ramach umowy zlecenia.
Przykład 2.
Podatnik otrzymał w danym miesiącu zwrot nadpłaconych należności składkowych na ubezpieczenia rentowe i emerytalne finansowanych z własnych środków. Podmiot zatrudniający (płatnik) powinien zatem zsumować kwotę wynikającą z powyższego zwrotu z przychodami uzyskanymi przez podatnika w miesiącu dokonania zwrotu przez ZUS. Następnie od tak ustalonego przychodu należy obliczyć zaliczkę na PIT.
Dokonanie przez ZUS zwrotu nadpłaconych składek na ubezpieczenie emerytalno-rentowe trzeba odpowiednio uwzględnić w treści formularza PIT-11.
Przykład 3.
ZUS dokonał zwrotu nadpłaconych składek na ubezpieczenia społeczne (emerytalno-rentowe) na rzecz zleceniobiorcy, uprzednio opłaconych ze środków podatnika. Nadpłata składek oraz ich zwrot nastąpiły w tym samym roku podatkowym. Zleceniodawca (płatnik) powinien uwzględnić te fakty w informacji PIT-11. Oznacza to, że w pozycji 58 części E ww. formularza należy wykazać łączną kwotę przychodów z tytułu zlecenia wraz z kwotą zwróconych podatnikowi nadpłaconych składek. Z kolei w części E omawianego dokumentu (w pozycji 61) wskazuje się kwotę pobranych zaliczek PIT.
Wymaga podkreślenia, że w formularzu PIT-11 należy także zawrzeć informację o składkach na ubezpieczenia społeczne pobranych ze środków podatnika, w tym obejmujących kwotę nadpłaty.
Warto dodać, że w części E, w pozycji 95 formularza PIT-11 nie wykazuje się składek, których podstawę wymiaru stanowi dochód (przychód) zwolniony od podatku na podstawie ustawy, oraz składek, których podstawę wymiaru stanowi dochód, od którego na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku, a w przypadku składek zagranicznych, których podstawę wymiaru stanowi dochód (przychód) zwolniony od podatku na podstawie umów o unikaniu podwójnego opodatkowania.
Jak należy wykazać zwrot składek emerytalno-rentowych w PIT-11? Podsumowanie
Podstawę obliczenia podatku stanowi dochód ustalony zgodnie z określonymi przepisami ustawy o PIT, po odliczeniu kwot składek na ubezpieczenia społeczne. Jeżeli w danym roku podatkowym doszło do nadpłaty składek na ubezpieczenia emerytalno-rentowe w części finansowanej przez podatnika, a następnie ZUS dokonał zwrotu tej nadpłaty, należy to uwzględnić w treści formularza PIT-11. W wymienionym formularzu powinna być również zawarta informacja o składkach na ubezpieczenia społeczne pobranych ze środków podatnika, w tym obejmujących kwotę nadpłaty.
