Organizacja praktyk to dla firmy doskonała okazja do poznania przyszłych pracowników i przygotowania ich do pracy w zespole. Jedną z form jest praktyka absolwencka, która umożliwia uczestnikom zdobycie pierwszego doświadczenia zawodowego. Jej celem jest rozwój praktycznych umiejętności, uzupełniających wiedzę teoretyczną. Aby jednak proces ten przebiegł prawidłowo i zabezpieczał interesy obu stron, należy go zorganizować zgodnie z obowiązującymi przepisami, w szczególności Ustawą z dnia 17 lipca 2009 roku o praktykach absolwenckich.
Cel praktyki absolwenckiej
Praktyka ma na celu ułatwienie absolwentom uzyskiwania doświadczenia i nabywania umiejętności praktycznych niezbędnych do wykonywania pracy.
Wymagania wobec osób przyjmowanych na praktykę
Podmiot przyjmujący na praktykę, czyli osoba fizyczna, osoba prawna albo jednostka organizacyjna bez osobowości prawnej, może przyjąć na praktykę osobę przed 30. rokiem życia, która ukończyła co najmniej gimnazjum lub ośmioletnią szkołę podstawową. Dotyczy to również osób, które otrzymały świadectwo ukończenia szkoły za granicą, uznane za równorzędne świadectwu ukończenia polskiego gimnazjum lub ośmioletniej szkoły podstawowej zgodnie z art. 93 Ustawy z 7 września 1991 roku o systemie oświaty.
Odpłatna praktyka absolwencka – jakie świadczenie przysługuje?
Praktyka może odbywać się odpłatnie lub nieodpłatnie. Wysokość miesięcznego świadczenia pieniężnego nie może przekraczać dwukrotnej wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę.
Zakres stosowania przepisów prawa pracy
Do praktyki nie mają zastosowania przepisy prawa pracy, z wyjątkiem następujących przepisów Ustawy z 26 czerwca 1974 roku – Kodeks pracy (dalej: kp):
- art. 183a–183e (zakaz dyskryminacji i obowiązek równego traktowania),
- art. 129 § 1 (normy czasu pracy),
- art. 131 § 1 (maksymalny tygodniowy czas pracy),
- art. 132 § 1 i art. 133 § 1 (minimalne okresy odpoczynku dobowego i tygodniowego),
- art. 134 (obowiązkowe przerwy w pracy),
- art. 1517 (czas pracy w porze nocnej).
Praktyka absolwencka a umowa – co powinna zawierać?
Praktykę odbywa się na podstawie pisemnej umowy zawieranej pomiędzy praktykantem a podmiotem przyjmującym na praktykę. Powinna ona określać w szczególności:
- rodzaj pracy, w ramach której praktykant ma uzyskiwać doświadczenie i nabywać umiejętności praktyczne;
- okres odbywania praktyki;
- tygodniowy wymiar czasu pracy w ramach praktyki;
- wysokość świadczenia pieniężnego, jeżeli praktyka ma być odbywana odpłatnie.
Umowa o praktykę absolwencką nie może:
- dotyczyć pracy szczególnie niebezpiecznej w rozumieniu przepisów wydanych na podstawie art. 23715 kp,
- być zawarta na okres dłuższy niż 3 miesiące.
W przypadku niepełnoletniego praktykanta, który ukończył szkołę ponadpodstawową i spełnia obowiązek nauki przez uczęszczanie na praktykę, umowa może być zawarta na okres nie dłuższy niż do ukończenia przez niego 18. roku życia.
Kolejna umowa o praktykę
Zawarcie kolejnej umowy między praktykantem a tym samym podmiotem przyjmującym na praktykę jest możliwe tylko na 3 miesiące, a w przypadku praktykanta, który ukończył szkołę ponadpodstawową i spełnia obowiązek nauki przez uczęszczanie na praktykę:
- w wieku poniżej 18 lat – nie dłużej niż do uzyskania pełnoletności;
- w wieku powyżej 18 lat – na 3 miesiące.
Rozwiązanie umowy
Jeżeli praktyka odbywana jest:
- nieodpłatnie – umowa może być rozwiązana na piśmie w każdym momencie;
- odpłatnie – umowa może być rozwiązana na piśmie z zachowaniem siedmiodniowego terminu wypowiedzenia.
Bezpieczeństwo i higiena pracy
Podmiot przyjmujący na praktykę zapewnia praktykantowi, na obowiązujących pracowników zasadach określonych w odrębnych przepisach, bezpieczne i higieniczne warunki odbywania praktyki, w tym – w zależności od rodzaju świadczeń i zagrożeń z tym związanych – odpowiednie środki ochrony indywidualnej.
Zaświadczenie po zakończeniu praktyki
Podmiot przyjmujący na praktykę, na wniosek praktykanta, jest obowiązany wystawić na piśmie zaświadczenie o rodzaju wykonywanej pracy i umiejętnościach nabytych w czasie odbywania praktyki. W przypadku niepełnoletniego praktykanta, który ukończył szkołę ponadpodstawową i spełnia obowiązek nauki przez uczęszczanie na praktykę, podmiot przyjmujący wystawia na piśmie zaświadczenie o rodzaju wykonywanej pracy i nabytych umiejętnościach z uwzględnieniem informacji o liczbie godzin praktyki zrealizowanej w poszczególnych miesiącach.
Dofinansowanie kosztów praktyki
Pracodawca, jeśli podpisze umowę z niepełnoletnim praktykantem, który ukończył szkołę ponadpodstawową i spełnia obowiązek nauki przez uczęszczanie na praktykę, może ubiegać się o dofinansowanie kosztów praktyki w wysokości 250 zł za każdy pełny miesiąc, jeżeli została ona zrealizowana w wymiarze co najmniej 120 godzin miesięcznie. Dofinansowanie to przyznaje wójt (burmistrz, prezydent miasta) właściwy ze względu na miejsce zamieszkania praktykanta, w drodze decyzji. Jest ono wypłacane ze środków Funduszu Pracy.
Dofinansowanie jest przyznawane na wniosek pracodawcy złożony w terminie 3 miesięcy od dnia ukończenia praktyki przez praktykanta. Do wniosku należy dołączyć:
- kopię umowy;
- kopię zaświadczenia o odbyciu praktyki.
Jakość praktyk
Aby zapewnić odpowiednią jakość praktyk, można oprzeć się m.in. na publikacji Polskie Ramy Jakości Staży i Praktyk autorstwa Polskiego Stowarzyszenia Zarządzania Kadrami. Dokument ten omawia następujące obszary tematyczne, w ramach których sformułowano następujące postulaty (zalecenia), które – w przekonaniu autorów tego opracowania – warto wdrożyć:
Przygotowanie do realizacji programu i rekrutacja
Program praktyki lub stażu dostępny jest w formie spisanego dokumentu.
Miejsce pracy praktykanta lub stażysty jest odpowiednio przygotowane.
Program jest transparentnie komunikowany zdefiniowanej grupie odbiorców.
Proces rekrutacji do programu jest przeprowadzany rzetelnie.
Proces adaptacji praktykanta lub stażysty funkcjonuje w formie spisanego dokumentu.
Umowa
Między zaangażowanymi w program stronami zostaje zawarta pisemna umowa.
Walor edukacyjny
Program ma zdefiniowane cele edukacyjne.
Program ma zdefiniowane treści edukacyjne.
Program ma zdefiniowany zakres obowiązków.
Opieka i mentoring
Opiekunowie lub mentorzy przyszłych praktykantów lub stażystów wyznaczani są na etapie przygotowań do realizacji programu.
Każdy przyjęty praktykant lub stażysta ma przydzielonego opiekuna lub mentora.
Opiekun lub mentor wprowadza praktykanta lub stażystę w zakres obowiązków oraz zasady i procedury obowiązujące w organizacji.
Opiekun lub mentor monitoruje realizację przydzielonego w programie zakresu obowiązków oraz celów edukacyjnych.
Opiekun lub mentor udziela informacji zwrotnej praktykantowi lub stażyście na temat osiąganych wyników i stopnia realizacji zadań.
Czas trwania, wynagrodzenie i opieka socjalna
Program praktyki lub stażu ma jasno określony czas trwania i nie trwa krócej niż 1 miesiąc i nie dłużej niż 24 miesiące.
Program trwający 1 miesiąc może być płatny lub bezpłatny.
Program trwający dłużej niż 1 miesiąc jest obligatoryjnie płatny.
Ogólne ubezpieczenie zdrowotne oraz ubezpieczenie od następstw nieszczęśliwych wypadków są zapewnione praktykantowi lub stażyście podczas trwania programu.
Ocena programu
Po ukończeniu programu praktykant lub stażysta otrzymuje pisemne potwierdzenie jego realizacji opisane językiem efektów uczenia się.
Pracodawca umożliwia praktykantowi lub stażyście ocenę programu praktyki lub stażu w formie pisemnej.
Organizowanie przez firmę praktyk absolwenckich może być dla niej korzystne, ponieważ pozwala poznać i ocenić potencjalnych przyszłych pracowników w praktycznym działaniu. Dzięki temu przedsiębiorstwo ma możliwość wyszkolenia osób zgodnie ze swoimi potrzebami i standardami pracy. Dodatkowo buduje pozytywny wizerunek firmy jako atrakcyjnego pracodawcy, co sprzyja utrzymywaniu wykwalifikowanej kadry.
