Księgowanie zwrotu akcyzy od samochodu osobowego

Przepisy ustawy o podatku akcyzowym przewidują procedury zwrotu akcyzy zarówno w stosunku do wyrobów akcyzowych (art. 82), jak i do samochodów osobowych (art. 107). W poniższym artykule zastanowimy się, w jaki sposób powinno odbyć się księgowanie zwrotu akcyzy w przypadku samochodów osobowych.

Zwrot akcyzy od samochodów osobowych

Katalog czynności rodzących obowiązek podatkowy w przypadku samochodów osobowych został przez ustawodawcę określony w art. 100 ust. 1-2 ustawy. Dokonanie określonych w tych przepisach czynności powoduje powstanie obowiązku zapłaty akcyzy przez podatnika. Podkreślić w tym miejscu należy, że obowiązek podatkowy powstaje z mocy prawa – nie jest uzależniony od woli podatnika, ale od okoliczności, z którymi ustawodawca wiąże powstanie takiego obowiązku. 

Jak stanowi art. 107 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym, podmiot, który nabył prawo rozporządzania jak właściciel samochodem osobowym niezarejestrowanym wcześniej na terytorium kraju zgodnie z przepisami o ruchu drogowym, od którego akcyza została zapłacona na terytorium kraju, dokonujący dostawy wewnątrzwspólnotowej albo eksportu tego samochodu osobowego, lub jeżeli w jego imieniu ta dostawa albo eksport są realizowane, ma prawo do zwrotu akcyzy na wniosek złożony właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie roku od dnia dokonania dostawy wewnątrzwspólnotowej albo eksportu tego samochodu osobowego. 

Zatem w przypadku zapłaty podatku akcyzowego na terytorium kraju i wywozu samochodów osobowych w ramach m.in. dostawy wewnątrzwspólnotowej ustawodawca przewidział możliwość ubiegania się o zwrot podatku. Przy czym jak stanowi art. 107 ust. 1 ustawy, możliwość ubiegania się o zwrot dotyczy samochodów osobowych, które nie były zarejestrowane wcześniej na terytorium kraju zgodnie z przepisami o ruchu drogowym.

Jednocześnie wraz z 1 kwietnia 2025 roku w art. 107 ust. 1a ustawy ustawodawca rozszerzył możliwość uzyskania zwrotu akcyzy również o przypadki, w których podmiot dokonuje dostawy wewnątrzwspólnotowej lub eksportu samochodu osobowego zarejestrowanego czasowo na terytorium kraju w celu umożliwienia jego wywozu za granicę zgodnie z przepisami o ruchu drogowym lub zarejestrowanego profesjonalnie na terytorium kraju w celu wykonywania jazd testowych zgodnie z przepisami o ruchu drogowym, od którego akcyza została zapłacona na terytorium kraju.

Podkreślenia jednak wymaga, że jakiekolwiek zarejestrowanie samochodu osobowego przed dokonaniem rejestracji czasowej celem jego wywozu uniemożliwia uzyskanie zwrotu zapłaconego podatku akcyzowego od tego pojazdu.

Podmiot jest obowiązany mieć dokumenty potwierdzające dokonanie dostawy wewnątrzwspólnotowej albo eksportu, którymi są w szczególności dokumenty przewozowe, celne, faktura i specyfikacja dostawy oraz inne dokumenty handlowe związane z dostawą wewnątrzwspólnotową albo eksportem.

Do wniosku o zwrot załącza się dowód zapłaty akcyzy na terytorium kraju lub fakturę z wykazaną kwotą akcyzy oraz dokumenty potwierdzające dokonanie dostawy wewnątrzwspólnotowej albo eksportu, o których mowa w ust. 3.

Zgodnie z § 2 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 lutego 2009 roku w sprawie zwrotu akcyzy od samochodu osobowego warunkiem otrzymania zwrotu akcyzy w przypadku dostawy wewnątrzwspólnotowej albo eksportu samochodu osobowego realizowanego bez udziału przewoźnika lub spedytora, przy użyciu własnego środka transportu, jest złożenie przez podmiot, który dokonał dostawy wewnątrzwspólnotowej albo eksportu samochodu osobowego, pisemnego oświadczenia o terminie i sposobie wywozu oraz miejscu dostarczenia samochodu osobowego poza terytorium kraju.

Stosownie natomiast do § 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie zwrotu zwrot akcyzy jest dokonywany:

1. w kasie właściwego organu podatkowego, lub
2. przelewem na rachunek bankowy albo rachunek spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej podmiotu, wskazany we wniosku o zwrot akcyzy, o którym mowa w art. 107 ust. 1 ustawy

– w terminie 30 dni od dnia złożenia wniosku wraz z oświadczeniami, o których mowa w § 2 ust. 1, lub dokumentami wymienionymi w art. 107 ust. 3 ustawy.

W świetle powyższego prawo do otrzymania zwrotu akcyzy uwarunkowane jest spełnieniem łącznie wszystkich następujących przesłanek:

• podmiot występujący o zwrot nabywa prawo rozporządzania samochodem osobowym jak właściciel;
• dokonuje we własnym imieniu lub zleca we własnym imieniu dostawę wewnątrzwspólnotową (np. do podmiotu, od którego wynajął w kraju członkowskim przedmiotowy samochód osobowy), przy czym samochód ten nie był wcześniej zarejestrowany na terytorium kraju (lub był zarejestrowany czasowo) zgodnie z przepisami o ruchu drogowym;
• przedmiotem dostawy jest samochód, od którego akcyza została zapłacona na terytorium kraju;
• podmiot wystąpi z wnioskiem o zwrot akcyzy do właściwego naczelnika urzędu skarbowego w terminie roku od dnia dokonania dostawy wewnątrzwspólnotowej;
• podmiot załączy do wniosku o zwrot akcyzy wymagane dokumenty, tj. dowód zapłaty akcyzy lub fakturę z wykazaną kwotą akcyzy oraz dokumenty potwierdzające dokonanie dostawy wewnątrzwspólnotowej, którymi są w szczególności dokumenty przewozowe, celne, faktura i specyfikacja dostawy oraz inne dokumenty handlowe związane z dostawą.

Księgowanie zwrotu akcyzy w księgach rachunkowych

Jak wynika z art. 28 ust. 2 ustawy o rachunkowości, cena nabycia to cena zakupu składnika aktywów, obejmująca kwotę należną sprzedającemu, bez podlegających odliczeniu podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, a w przypadku importu powiększona o obciążenia o charakterze publicznoprawnym oraz powiększona o koszty bezpośrednio związane z zakupem i przystosowaniem składnika aktywów do stanu zdatnego do używania lub wprowadzenia do obrotu, łącznie z kosztami transportu, jak też załadunku, wyładunku, składowania lub wprowadzenia do obrotu, a obniżona o rabaty, opusty, inne podobne zmniejszenia i odzyski.

Jeżeli w momencie zakupu samochodu podatek akcyzowy zwiększył cenę nabycia, to w chwili sprzedaży wartość ta zostanie odniesiona w ciężar konta 73-1 „Wartość sprzedanych towarów w cenach zakupu (nabycia)”. W konsekwencji zwrot akcyzy otrzymany wskutek dokonania WDT czy też eksportu samochodu należy zewidencjonować po stronie Ma konta 73-1 „Wartość sprzedanych towarów w cenach zakupu (nabycia)”.

Księgowanie zwrotu akcyzy można ująć następującym zapisem:

• Wn konto 22 „Rozrachunki publicznoprawne” (w analityce: Kwota akcyzy do zwrotu od sprzedanych samochodów),
• Ma konto 65 „Pozostałe rozliczenia międzyokresowe”.

Następnie przyznaną kwotę zwrotu można zaksięgować:

• Wn konto 65 „Pozostałe rozliczenia międzyokresowe”,
• Ma konto 73-1 „Wartość sprzedanych towarów w cenach zakupu (nabycia)”.

Mając powyższe na uwadze, trzeba wskazać, że zdarzenie polegające na zwrocie kwoty akcyzy zapłaconej od zakupionego samochodu osobowego należy odnotować w księgach rachunkowych jednostki zgodnie z ww. zasadami.