Działalność nierejestrowana a ulga dla młodych – czy można skorzystać ze zwolnienia?

Działalność nierejestrowana a ulga dla młodych to temat wywołujący wiele pytań i wątpliwości. Dlatego w niniejszym artykule zastanowimy się, czy osoba wykonująca działalność nierejestrowaną może korzystać z preferencji w postaci zwolnienia od podatku dochodowego, czyli tzw. ulgi dla młodych.

Działalność nierejestrowana a ulga dla młodych

Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 9 Ustawy z 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: ustawa o PIT) przychody osiągane przez osobę fizyczną mogą również pochodzić z tzw. innych źródeł.

Stosownie do art. 20 ust. 1ba ustawy o PIT: za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się również przychody osiągane z działalności, o której mowa w art. 5 ust. 1 Ustawy z 6 marca 2018 roku – Prawo przedsiębiorców (dalej: Prawo przedsiębiorców).

Zgodnie z art. 5 ust. 1 Prawa przedsiębiorców: nie stanowi działalności gospodarczej działalność wykonywana przez osobę fizyczną, której przychód należny z tej działalności nie przekracza w żadnym miesiącu 75% kwoty minimalnego wynagrodzenia, o którym mowa w Ustawie z 10 października 2002 roku o minimalnym wynagrodzeniu za pracę i która w okresie ostatnich 60 miesięcy nie wykonywała działalności gospodarczej.

Działalność określona w art. 5 ust. 1 Prawa przedsiębiorców stanowi tzw. działalność nierejestrowaną.

Zgodnie z Prawem przedsiębiorców działalność można uznać za nierejestrowaną, jeśli będzie wykonywana przez osobę fizyczną, której przychód należny z tej działalności nie przekroczy w żadnym miesiącu 75% kwoty minimalnego wynagrodzenia, o którym mowa w ustawie o minimalnym wynagrodzeniu za pracę. Drugim niezbędnym wymogiem jest to, aby ta osoba nie prowadziła działalności gospodarczej w ciągu ostatnich 60 miesięcy. 

Przy wykonywaniu wielu różnych czynności w ramach działalności nierejestrowanej o zachowaniu limitu 75% minimalnego wynagrodzenia decyduje suma wszystkich przychodów należnych z danego miesiąca. Do ustalenia, czy doszło do przekroczenia tego progu, bierze się więc pod uwagę łączny przychód z całej tej działalności, a nie kwoty za poszczególne działania.

Biorąc pod uwagę przychody z innych źródeł (do których zalicza się działalność nierejestrowana), należy wskazać, że ustawodawca nie wprowadził obowiązku poboru zaliczek na podatek. Od przychodów osiągniętych z tytułu działalności nierejestrowanej nie trzeba samodzielnie odprowadzać zaliczek na podatek w trakcie roku podatkowego. 

Osiągnięte w danym roku przychody oraz poniesione koszty uzyskania przychodów z tytułu prowadzenia działalności nierejestrowanej podatnik powinien wykazać w zeznaniu rocznym PIT-36 o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty), w specjalnie przeznaczonym do tego celu wierszu: „Działalność nierejestrowana, określona w art. 20 ust. 1ba ustawy” oraz opodatkować je według skali podatkowej (12% lub 32%). 

Ulga dla młodych na gruncie podatku PIT

Ulga dla młodych jest zwolnieniem podatkowym uregulowanym w art. 21 ust. 1 pkt 148 ustawy o PIT. Zgodnie z treścią tego przepisu wolne od podatku dochodowego są: przychody:

1. ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej, spółdzielczego stosunku pracy,
2. z umów zlecenia, o których mowa w art. 13 pkt 8,
3. z tytułu odbywania praktyki absolwenckiej, o której mowa w przepisach Ustawy z 17 lipca 2009 roku o praktykach absolwenckich,
4. z tytułu odbywania stażu uczniowskiego, o którym mowa w art. 121a Ustawy z 14 grudnia 2016 roku – Prawo oświatowe,
5. z zasiłku macierzyńskiego, o którym mowa w Ustawie z 25 czerwca 1999 roku o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa

– otrzymane przez podatnika do ukończenia 26. roku życia, do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym kwoty 85 528 zł.

Analiza treści powyższego zwolnienia podatkowego prowadzi do wniosku, że zwolnienie to nie ma charakteru jedynie podmiotowego, a podmiotowo-przedmiotowy:

• podmiotowy – jest adresowane do podatników podatku dochodowego, którzy nie ukończyli 26 roku życia,
• przedmiotowy – bo nie wszystkie przychody osiągnięte przez wskazanych metrykalnie podatników mogą korzystać z tego zwolnienia.

Zwolnienie dotyczy jedynie przychodów enumeratywnie wymienionych w art. 21 ust. 1 pkt 148 ustawy o PIT. Możliwość zastosowania tego zwolnienia ustawodawca uzależnił od łącznego spełnienia wszystkich przesłanek wskazanych w analizowanym przepisie (zarówno podmiotowych, jak i przedmiotowych). 

Ustawodawca stworzył zamkniętą listę źródeł przychodów, które podlegają zwolnieniu na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 148 ustawy o PIT. Oznacza to, że ulga ta nie przysługuje w przypadku żadnych innych źródeł, nawet jeśli są one bardzo zbliżone do tych wymienionych w przepisach.

Możliwość łączenia ulgi dla młodych z działalnością nierejestrowaną

Z przytoczonych przepisów wynika, że ulga dla młodych nie obejmuje przychodów z działalności nierejestrowanej. Niemniej jednak samo prowadzenie takiej działalności nie odbiera podatnikowi prawa do korzystania z tej ulgi w odniesieniu do innych, kwalifikujących się źródeł przychodów.

Przykładowo Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji z 4 listopada 2024 roku (nr 0113-KDIPT2-1.4011.599.2024.2.MAP) analizował przypadek osoby prowadzącej działalność nierejestrowaną, która jednocześnie świadczyła usługi na podstawie umowy zlecenia (art. 13 pkt 8 ustawy PIT – działalność wykonywana osobiście).

Z treści interpretacji wynika, że ustawa o PIT wprowadza wyraźny podział na poszczególne źródła przychodów i przypisane im sposoby opodatkowania. Działalność nierejestrowana oraz działalność wykonywana osobiście to dwa oddzielne źródła, co oznacza, że płynące z nich dochody są rozliczane na różnych zasadach. Warto dodać, że przepisy dopuszczają sytuację, w której podatnik w ciągu jednego roku uzyskuje przychody z kilku takich źródeł jednocześnie.

Jeśli umowy zlecenia będą zawierane poza działalnością nierejestrowaną, to uzyskany z nich przychód będzie objęty zwolnieniem z podatku dochodowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 148 w zw. z art. 13 pkt 8 ustawy o PIT. Zwolnienie to obowiązuje do limitu przychodów w wysokości 85 528 zł w skali roku podatkowego.

Podsumowując, w ciągu jednego roku podatnik może uzyskiwać przychody z wielu różnych źródeł wymienionych w art. 10 ust. 1 ustawy o PIT. Do każdego z tych źródeł mogą mieć zastosowanie odrębne przepisy, które określają możliwość i warunki skorzystania z konkretnych zwolnień podatkowych.