Obecnie korzystam ze zwolnienia z podatku VAT oraz prowadzę ewidencję w KPiR. Chciałabym jednak rozpocząć import towarów handlowych z Chin. W związku z tym, czy powinnam się zarejestrować jako podatnik VAT?

Co do zasady dokonując importu z krajów trzecich (spoza Unii Europejskiej) może Pani w dalszym ciągu korzystać ze zwolnienia. Jest tak za sprawą naliczania podatku VAT przez urząd celny, który wystawia dokument SAD (lub elektroniczny PZC). Zatem, nie jest Pani zobligowana do rozliczania podatku z transakcji dotyczących importu z Chin. Wówczas przy księgowaniu wydatku całą kwotę wraz z podatkiem ujmuje się w kosztach, ewidencjonując w kolumnie 10 KPiR - zakup towarów handlowych oraz materiałów podstawowych.

Prowadzę działalność w postaci sprzedaży mieszanej - w przeważającej większości uzyskuję przychody z usług zwolnionych z opodatkowana, jedynie znikomą część moich przychodów w ramach firmy stanowi sprzedaż książek, która podlega opodatkowaniu VAT-em. Dlatego też korzystam z proporcji i odliczam VAT od części zakupów. Chciałabym jednak zrezygnować z proporcji i nie odliczać podatku VAT w ogóle. Czy jest to możliwe? Czy w takim przypadku nieodliczony podatek VAT może stanowić mój koszt uzyskania przychodu?

W przypadku sprzedaży mieszanej rzeczywiście istnieje możliwość zrezygnowania z odliczania podatku VAT - tzn. uznania, iż proporcja wynosi 0%. Jednakże, aby można było skorzystać z takiej opcji, proporcja taka musi być w rzeczywistości mniejsza niż 2%. Natomiast, zgodnie z opiniami organów skarbowych, nawet jeśli istnieje możliwość przyjęcia proporcji 0%, to nie będzie możliwe zaliczenie do kosztów uzyskania przychodu wartości naliczonego podatku VAT. Zgodnie z przepisami, podatek VAT nie może stanowić kosztu, jeśli podatnik miał prawo do jego odliczenia, ale z niego zrezygnował.

Prowadzę jednoosobową działalność gospodarczą, w ramach której zajmuje się stronami internetowymi. Stanowisko mojej pracy znajduje się w mieszkaniu należącym do mnie, jednak żadnej z części nie dodałem do ewidencji środków trwałych, ponieważ pomieszczenie w dalszym ciągu służy celom mieszkalnym. Nie wliczam do kosztów firmowych żadnych wydatków związanych z eksploatacją mieszkania lub opłatami za media. Czy w takim przypadku nie grozi mi podwyższenie stawki podatku od nieruchomości?

Co do zasady przedsiębiorcy zobowiązani są opłacać wyższą stawkę podatku od nieruchomości za każdy metr kwadratowy powierzchni przeznaczonej na cele firmowe. Zatem, jeżeli nie wprowadził Pan części pomieszczenia do ewidencji środków trwałych oraz nie rozlicza Pan żadnych kosztów związanych z eksploatacją mieszkania, wówczas nie powinien Pan płacić wyższej stawki podatku od nieruchomości. Pomieszczenie, w którym Pan wykonuje działalność w dalszym ciągu jest pomieszczeniem przeznaczonym na cele mieszkalne. Jest jedynie udostępniane do wykonywania czynności związanych z przedmiotem prowadzonej firmy. Kolejnym argumentem jest niezaliczanie do kosztów przedsiębiorstwa opłat na mieszkanie. W sytuacji, gdyby nastąpiła zmiana sposobu użytkowania lokalu, wówczas należałoby się liczyć z wyższym podatkiem od nieruchomości.

Prowadzę jednoosobową działalność gospodarczą zajmującą się wykonywaniem usług budowlanych i budowlano-montażowych. W którym momencie powstaje obowiązek podatkowy dla celów VAT zgodnie z przepisami obowiązującymi w 2014 roku?

Zgodnie z nowym brzmieniem ustawy o podatku od towarów i usług od stycznia 2014 roku obowiązek podatkowy w przypadku świadczenia usług budowlanych lub budowlano-montażowych powstaje w momencie: wystawienia faktury - gdy nabywcą jest podatnik czyli np. inna firma, stowarzyszenie (art. 19a ust. 5 pkt. 3a), wykonania usługi - gdy nabywcą jest osoba fizyczna nieprowadząca działalności (art. 19a ust 1). Ponieważ w przypadku świadczenia usług na rzecz podatników zastosowanie mają zasady szczególne, dla których znaczenie ma moment wystawienia faktury należy również zauważyć, że przedsiębiorca świadczący usługę budowlaną ma na jej udokumentowanie 30 dni od dnia wykonania usługi. Jeżeli w terminie wskazanym przez ustawę wykonawca usługi nie wystawi faktury obowiązek podatkowy powstanie 30 dnia od daty jej wykonania, czyli w ostatnim dniu, w którym świadczący usługę był zobowiązany do wystawienia faktury.

Wystawiłam mojemu kontrahentowi fakturę korygującą w związku ze zwrotem towaru. Jednak nie otrzymałem od niego z powrotem podpisanej faktury, zatem nie posiadam jego akceptacji. Czy mogę w takiej sytuacji anulować fakturę korygującą? Czy też lepiej wysłać kontrahentowi duplikat?

Faktura, która trafiła do obiegu - tzn. została przekazana kontrahentowi - nie może zostać anulowana. Nie jest też właściwe w tym przypadku wystawienie duplikatu. Aby było możliwe skorygowanie podatku VAT należnego o kwotę wynikającą z faktury korygującej, konieczne jest uzyskanie potwierdzenia kontrahenta. Obecnie nie musi to być już podpis, natomiast w przepisach nie stwierdzono, jakie formy potwierdzenia są akceptowalne. Zatem, w takiej sytuacji można m.in. wysłać fakturę korygującą do kontrahenta listem polecanym za potwierdzeniem odbioru. Warto bowiem pamiętać, że nawet jeśli odbiorca nie potwierdzi odbioru faktury, ale dla potrzeb organów skarbowych podatnik będzie w stanie udowodnić, że zrobił wszystko, aby fakturę odbiorcy przekazać, to także będzie ona miała wartość księgową.

Czy mogę ująć w kosztach firmowych faktury związane z użytkowaniem samochodu osobowego, który został udostępniony na cele mojej działalności w oparciu o umowę użyczenia?

Wykorzystując w działalności samochód osobowy na podstawie umowy użyczenia, w celu rozliczenia kosztów eksploatacji konieczne jest prowadzenie tzw. kilometrówki. Ewidencja przebiegu pojazdu (EPP) pozwoli na ujęcie w kosztach wydatków związanych z eksploatacją takich pojazdów. W kolumnie 13 KPiR - pozostałe wydatki należy zewidencjować sumę poniesionych wydatków związanych z pojazdem, do limitu wynikającego z ewidencji przebiegu pojazdu. Przy czym limit ten ustala się poprzez przemnożenie liczby przejechanych kilometrów w celach firmowych przez odpowiednią stawkę uzależnioną od pojemności silnika pojazdu: do 900 cm3 - 0,5214 zł; od 900 cm3 - 0,8358 zł; Ewidencję tę może prowadzić Pani zarówno w formie papierowej, jak i elektronicznej, przy czym na koniec danego miesiąca powinna być potwierdzona podpisem przedsiębiorcy. Po za samą ewidencją powinien Pani dysponować także dokumentami potwierdzającymi dokonanie wydatku. Elementy jakie powinna zawierać EPP: nazwisko, imię i adres zamieszkania osoby używającej pojazdu, numer rejestracyjny pojazdu i pojemność silnika (od niej bowiem zależy obowiązująca stawka za 1km), opis trasy (skąd – dokąd), kolejny numer wpisu, datę i cel wyjazdu, liczbę faktycznie przejechanych kilometrów, stawkę za 1 km przebiegu, kwotę wynikającą z przemnożenia liczby faktycznie przejechanych kilometrów i stawki za 1 km przebiegu, podpis podatnika (pracodawcy) i jego dane.

Samochód firmowy w ostatnim czasie uległ zniszczeniu w wyniku wypadku. Pojazd podlegał, zarówno ubezpieczeniu OC, jak i AC. Jak rozliczyć koszty naprawy?

W sytuacji, gdy Pański samochód był objęty dobrowolnym ubezpieczeniem AC, wówczas cała kwota uzyskanego odszkodowania będzie stanowiła przychód, który co do zasady należy wykazać w kol. 8 KPiR - "Pozostałe przychody". Kolejny krok dotyczy ujmowania kosztów. Wydatki związane z naprawą samochodu będącego środkiem trwałym będą stanowiły koszt uzyskania przychodu, gdyż był on objęty dobrowolnym ubezpieczeniem AC. Wówczas nie ma żadnych ograniczeń dotyczących ujmowania kosztów napraw w KPiR. Co do zasady, należy zaksięgować je w kol. 13 KPiR - "Pozostałe wydatki". Jeżeli jest Pan czynnym podatnikiem VAT, to jest Pan zobowiązany do pokrycia podatku VAT wynikającego z faktur dokumentujących koszt naprawy. W związku z tym będzie przysługiwało prawo do odliczenia podatku.

Czy jako podatnik VAT zwolniony, ale niezarejestrowany na VAT-R jako podatnik VAT zwolniony mogę od stycznia 2014 roku wystawiać faktury przewidziane dla podatników VAT korzystających ze zwolnienia?

Tak. Przepisy zawarte w znowelizowanej Ustawie o VAT pozwalają na wystawianie faktur od stycznia 2014 roku również podatnikom VAT korzystającym ze zwolnienia. Co więcej art. 106b ust. 3 ustawy mówią o tym, że mogą mieć oni nawet taki obowiązek: "Na żądanie nabywcy towaru lub usługi podatnik jest obowiązany wystawić fakturę dokumentującą: sprzedaż zwolnioną na podstawie art. 43 ust. 1, art. 113 ust. 1 i 9 lub przepisów wydanych na podstawie art. 82 ust. 3 - jeżeli żądanie jej wystawienia zostało zgłoszone w terminie 3 miesięcy, licząc od końca miesiąca, w którym dostarczono towar lub wykonano usługę bądź otrzymano całość lub część zapłaty." Podczas wystawiania faktur przez podatnika zwolnionego z VAT należy pamiętać o obowiązku wskazania: przepisu ustawy albo aktu wydanego na podstawie ustawy, na podstawie którego podatnik stosuje zwolnienie od podatku, przepisu dyrektywy 2006/112/WE, który zwalnia od podatku taką dostawę towarów lub takie świadczenie usług, lub innej podstawy prawnej wskazującej na to, że dostawa towarów lub świadczenie usług korzysta ze zwolnienia.

W zeszłym roku zakupiłem samochód, który obecnie spełnia wskazane w ustawie o VAT parametry: liczba miejsc (siedzeń) łącznie z miejscem dla kierowcy wynosi 3 lub więcej, a dopuszczalna ładowność jest równa lub większa niż 500 kg. Czy w takim razie mogę odliczać VAT od paliwa?

Aby przysługiwało pełne odliczenie VAT od zakupu paliwa do samochodu poniżej 3,5 tony należy, oprócz fizycznego spełnienia warunków określonych ustawie o VAT, posiadać dodatkowo odpowiednie dokumenty. Parametry, takie jak dopuszczalna ładowność pojazdu oraz liczba miejsc (siedzeń) określona musi być w dokumentach wydanych zgodnie z przepisami prawa o ruchu drogowym i nie chodzi tu o badanie w stacji kontroli pojazdów, a o homologację (tzw. N1) . Dodatkowo należy mieć na uwadze, że przepisy o ruchu drogowym zostały zmienione w 2012 roku (weszły w życie w 2013 roku) co oznacza, że homologacja o której mowa powinna być zgodna bieżącymi przepisami. Pojazdy, które w dokumentach wydanych zgodnie z przepisami prawa o ruchu drogowym, nie mają określonej dopuszczalnej ładowności i/lub liczby miejsc, uznaje się za samochody osobowe i zgodnie z przepisami obowiązującymi do lutego 2014 roku nie jest możliwe odliczanie VAT od zakupu paliwa do nich. Należy jednak pamiętać, że kwestie odliczenia VAT zostaną w trakcie 2014 roku ponownie znowelizowane za sprawą wydanej przez Radę Europy zgody na derogację.

W poprzednim miesiącu zakończył się okres leasingu samochodu osobowego. Teraz otrzymałem fakturę na wykup pojazdu. Jak mam rozliczyć podatek VAT? Czy w dalszym ciągu obowiązuje wcześniejszy limit 6000 zł, jaki wyliczany był do faktur za raty leasingowe?

W przypadku otrzymania faktury wykupu pojazdu będzie to odrębna transakcja. Jeżeli pojazd będzie użytkowany w firmie powyżej 1 roku należy ująć go w ewidencji środków trwałych i poddać amortyzacji. Limit podatku VAT wylicza się odrębnie, 60% ale nie więcej niż 6000 zł. Pozostała nieodliczona część podatku zwiększy wartość początkową środka trwałego.

Zapisałam się na szkolenie w zakresie prowadzenia działalności. W związku z tym będę wyjeżdżać przez 8 weekendów do innego miasta. Czy koszty paliwa poniesione w związku z tymi wyjazdami mogą stanowić koszt? Dodam, że nie posiadam samochodu firmowego, a jedynie prywatny. Czy takie szkolenie może być traktowane jako koszt prowadzonej działalności?

Tak, zarówno wydatki związane z wyjazdem na szkolenie służące prowadzonej działalności, jak i wydatek na samo szkolenie będą kosztem podatkowym. Istnieje bowiem realny związek szkolenia z prowadzoną działalnością. Za uczestnictwo w szkoleniu powinna Pani uzyskać fakturę lub rachunek. Dokument będzie stanowił podstawę dokonania zapisów w podatkowej księdze przychodów i rozchodów w kolumnie 13 - pozostałe wydatki. Jeżeli chodzi natomiast o koszty przejazdów, to ponieważ dla celów działalności wykorzystuje Pani samochód prywatny wydatki na paliwo mogą stanowić koszt, ale wyłącznie w ramach limitu wynikającego z prowadzonej ewidencji przebiegu pojazdów (kilometrówki). W związku z tym, zobowiązana Pani będzie do prowadzenia zapisów dotyczących liczby przejechanych kilometrów dotyczących wyjazdów służbowych, a następnie na ich podstawie wyliczenia według ustalonej ustawowo stawki za 1 km limitu wydatków jakie mogą stanowić koszt. Koszty wynikające z kilometrówki księguje Pani na koniec danego miesiąca również w kolumnie 13 KPiR jako pozostałe wydatki.

Zamierzam otworzyć działalność związaną z zakupem i sprzedażą złota inwestycyjnego. Czy w takiej sytuacji muszę rejestrować się jako czynny podatnik VAT?

Dokonując tego typu transakcji, co do zasady może korzystać Pan ze zwolnienia z VAT jakie daje art. 122 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług: "Zwalnia się od podatku dostawę, wewnątrzwspólnotowe nabycie i import złota inwestycyjnego, w tym również złota inwestycyjnego reprezentowanego przez certyfikaty na złoto asygnowane lub nieasygnowane, lub złota, którym prowadzony jest obrót na rachunkach złota, oraz w szczególności pożyczki w złocie i operacje typu swap w złocie, z którymi wiąże się prawo własności lub roszczenie w odniesieniu do złota inwestycyjnego, a także transakcje dotyczące złota inwestycyjnego związane z kontraktami typu futures i forward, powodujące przeniesienie prawa własności lub roszczenia w odniesieniu do złota inwestycyjnego." Dokonując czynności określonych w wyżej przytoczonym artykule, co do zasady nie musi rejestrować się Pan jako czynny podatnik VAT.

Wraz z moim ojcem jesteśmy współwłaścicielami samochodu ciężarowego, który obecnie wykorzystywany jest w jego działalności gospodarczej. Niedawno założyłem własną firmę o podobnym profilu, zatem chciałbym także wykorzystywać dany pojazd na potrzeby przedsiębiorstwa wprowadzając go do środków trwałych.Czy samochód może być środkiem trwałym w dwóch różnych firmach? Jak w takiej sytuacji rozliczać koszty związane z m.in.: opłatami viaToll, paliwem, zwrotem kosztów naprawy? Jak będzie wyglądać kwestia ubezpieczenia samochodu, kto będzie miał prawo do zaliczenia tego wydatku do kosztów?

Obowiązujące przepisy prawa nie zabraniają, aby jeden środek trwały był wykorzystywany w kilku działalnościach jednocześnie. W związku z tym, że urządzenie viaBOX jest przypisane tylko do jednego pojazdu, faktura wystawiana jest na jeden podmiot gospodarczy, który został podany przy rejestracji w systemie viaTool. Zatem koszt dotyczący Pana działalności powinien być refakturowany przez Pańskiego ojca w wysokości określonej na podstawie historii przejechanych podróży lub wydruków z tachografów. Tak otrzymana refaktura będzie stanowić koszt związany z bieżącym użytkowaniem pojazdu. Koszt paliwa jest także związany z wydatkami poniesionymi na bieżące użytkowanie pojazdu, więc nie może być rozliczany proporcjonalnie na współwłaścicieli. Faktury za zakup paliwa na potrzeby Pana działalności mogą być zaliczone tylko do jej kosztów podatkowych. Koszty naprawy należy rozliczać proporcjonalnie do części posiadanych udziałów. Faktura za naprawę powinna zostać wystawiona na jeden podmiot gospodarczy, np. na działalność Pańskiego ojca, a następnie wydatek należy refakturować na Pana działalność w wysokości posiadanych udziałów środka trwałego. Umowa ubezpieczenia jest wystawiana na współwłaścicieli, zatem wartość składki, jaką może Pan zaliczyć do kosztów podatkowych będzie w wysokości odpowiadającej Pańskiemu udziałowi we własności pojazdu.

Chciałbym wystawić fakturę sprzedażową stosując 8% stawkę VAT za dokonanie montażu systemu alarmowego w budownictwie jednorodzinnym. Nie wiem jednak, czy w tym przypadku można zastosować obniżoną stawkę?

Montaż systemów alarmowych może być opodatkowany stawką 8% VAT, jeżeli usługa wykonywana jest w budynkach objętych społecznym programem mieszkaniowym. Przez budownictwo to rozumie się m.in. obiekty budownictwa mieszkaniowego (PKOB 11) lub ich części, z wyłączeniem lokali użytkowych. Przy czym należy pamiętać o granicach wyznaczonych przepisami. Do budownictwa mieszkaniowego nie zalicza się: budynków mieszkalnych jednorodzinnych, których powierzchnia użytkowa przekracza 300 m2, lokali mieszkalnych, których powierzchnia użytkowa przekracza 150 m2. Stawka podatku VAT zależy zatem od tego w jakim budynku usługa jest wykonywana.

Zawarłem umowę o dzieło, którego będę wykonawcą. Jednocześnie prowadzę działalność gospodarczą oraz jestem czynnym podatnikiem VAT. W jaki sposób powinienem udokumentować i zaksięgować taki przychód?

W tym przypadku najistotniejszą kwestią jest, czy dzieło jakie ma Pan wykonać, pokrywa się z zakresem prowadzonej przez Pana działalności gospodarczej. Jeśli tak, to występuje Pan w tym przypadku jako podmiot, prowadzący działalność gospodarczą, a wykonanie dzieła dokumentuje fakturą. Do przychodu należy doliczyć podatek VAT należny i ująć go w rejestrze sprzedaży VAT. Wartość netto z faktury należy zaksięgować w kolumnie 7 KPiR - "Sprzedaż towarów i usług". Jeśli natomiast dzieło, którego dotyczy umowa, nie jest związane z profilem Pańskiej działalności, to obowiązek sporządzenia rachunku co do zasady spoczywa po stronie zleceniodawcy. On też powinien rozliczyć w Pańskim imieniu podatek dochodowy i odprowadzić go do urzędu skarbowego, natomiast Panu przekazać PIT-11, który należy uwzględnić podczas sporządzania deklaracji rocznej.