Czynny podatnik VAT ma prawo korzystać z profitów, jakie należą się małemu podatnikowi VAT, takich jak stosowanie metody kasowej i kwartalne rozliczenie podatku, jeżeli spełni ustawowe warunki. Jednak może się zdarzyć, że w którymś roku podatkowym utraci to prawo. W takiej sytuacji należy zadać sobie pytanie: czy kiedykolwiek będzie możliwy powrót do statusu małego podatnika VAT?
Status małego podatnika VAT
Nawiązując do art. 2 pkt 25 Ustawy z dnia 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług (dalej: ustawa o VAT), małym podatnikiem VAT jest podatnik podatku od towarów i usług:
u którego wartość sprzedaży (wraz z kwotą VAT) nie przekroczyła w poprzednim roku podatkowym obliczonej w złotych kwoty limitu 2 mln euro,
prowadzący przedsiębiorstwo maklerskie, zarządzający funduszami inwestycyjnymi, zarządzający alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi, będący agentem, zleceniobiorcą lub inną osobą świadczącą usługi o podobnym charakterze, z wyjątkiem komisu – jeżeli kwota prowizji lub innych postaci wynagrodzenia za wykonane usługi (wraz z kwotą VAT) nie przekroczyła w poprzednim roku podatkowym wyrażonej w złotych kwoty odpowiadającej równowartości 45 tys. euro.
Przeliczenie limitu małego podatnika VAT – 2 mln euro – na złote podatnik dokonuje według średniego kursu euro ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski na pierwszy dzień roboczy października poprzedniego roku podatkowego, w zaokrągleniu do 1000 zł.
Mały podatnik VAT może skorzystać z kwartalnego rozliczenia podatku VAT (tylko deklaracje, ewidencje składa wciąż za miesiące rozliczeniowe) oraz metody kasowej. Co ważne, za okresy stosowania metody kasowej podatnik składa jedynie kwartalne deklaracje. Warto zauważyć, że podatnik nie ma obowiązku stosowania metody kasowej. Jest ona dobrowolna. Może zatem korzystać jedynie z kwartalnego rozliczania VAT.
W 2026 roku mały podatnik VAT to taki, u którego wartość sprzedaży (wraz z kwotą podatku VAT z tej sprzedaży) nie przekroczyła w poprzednim roku podatkowym (czyli 2025 roku) kwoty odpowiadającej równowartości 2 mln euro.
Przeliczenia limitu małego podatnika VAT podatnik dokonuje na podstawie średniego kursu ogłoszonego przez NBP dla waluty euro, który zawartego w tabeli nr 190/A/NBP/2025 z 1 października 2025 roku (pierwszy roboczy dzień października 2025 roku), który wyniósł 4,2586 zł.
Mały podatnik VAT w 2026 roku | |
Podatnik, u którego wartość sprzedaży (wraz z kwotą podatku VAT z tej sprzedaży) nie przekroczyła w 2025 roku (w poprzednim roku podatkowym) 8 517 000 zł | Podatnik prowadzący przedsiębiorstwo maklerskie, zarządzający funduszami inwestycyjnymi, zarządzający alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi, będący agentem, zleceniobiorcą lub inną osobą świadczącą usługi o podobnym charakterze, z wyjątkiem komisu, u którego kwota prowizji lub innych postaci wynagrodzenia za wykonane usługi (wraz z kwotą podatku VAT) nie przekroczyła w poprzednim roku podatkowym – w 2025 roku kwoty 192 000 zł |
Słowo o kwartalnym rozliczeniu podatku VAT
Czynny podatnik posiadający status małego podatnika VAT ma możliwość składania deklaracji kwartalnych JPK_V7K. Nie dotyczy to jednak części ewidencyjnej, którą wciąż należy przesyłać w cyklu miesięcznym. W systemie kwartalnym składa się jedynie część deklaracyjną oraz opłaca podatek za każdy kwartał kalendarzowy.
Zgodnie z art. 99 ust. 3 ustawy o VAT wybór kwartalnego rozliczenia VAT podatnik potwierdza poprzez złożenie do właściwego urzędu skarbowego aktualizacji formularza VAT-R najpóźniej 25. dnia drugiego miesiąca kwartału, za który po raz pierwszy będzie składana deklaracja JPK_V7K.
Terminy składania kwartalnych deklaracji VAT w 2026 roku | |
Kwartał kalendarzowy 2026 roku | Termin składania kwartalnych deklaracji JPK_V7K i zapłaty podatku VAT |
1 kwartał 2026 roku | 27 kwietnia 2026 roku |
2 kwartał 2026 roku | 27 lipca 2026 roku |
3 kwartał 2026 roku | 26 października 2026 roku |
4 kwartał 2026 roku | 25 stycznia 2027 roku |
Kwartalne rozliczenie podatku VAT nie dotyczy informacji podsumowującej VAT-UE, która stanowi odrębną informację składaną wyłącznie za okresy miesięczne, w których miała miejsce wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów, wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów, świadczenie usług dla kontrahentów z UE.
Słowo o metodzie kasowej VAT
Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy o VAT mały podatnik VAT może wybrać metodę kasową polegającą na tym, że obowiązek opodatkowania podatkiem VAT w odniesieniu do dokonywanych przez niego dostaw towarów i świadczenia usług powstaje z dniem otrzymania całości lub części zapłaty:
w przypadku dokonania dostawy towarów lub świadczenia usług na rzecz podatnika zarejestrowanego jako czynny podatnik VAT,
niepóźniej niż 180. dnia, licząc od wydania towaru lub wykonania usługi – w przypadku dokonania dostawy towarów lub świadczenia usług na rzecz podmiotu innego niż zarejestrowany czynny podatnik VAT.
Aby mały podatnik VAT mógł skorzystać z metody kasowej, musi najpierw złożyć aktualizację formularza VAT-R po uprzednim zawiadomieniu na piśmie naczelnika urzędu skarbowego w terminie do końca miesiąca poprzedzającego okres, w którym będzie stosował tę metodę (otrzymanie zapłaty w części powoduje powstanie obowiązku podatkowego w VAT w tej części).
Za okresy stosowania metody kasowej VAT podatnik składa kwartalne deklaracje. Jest jednak jeden wyjątek.
Mały podatnik VAT traci prawo do rozliczania podatku metodą kasową, począwszy od rozliczenia za miesiąc następujący po kwartale, w którym przekroczył kwotę limitu małego podatnika VAT, tj. 2 mln euro.
Co więcej, mały podatnik VAT może zrezygnować z metody kasowej, niewcześniej jednak niż po upływie 12 miesięcy, w trakcie których rozliczał się tą metodą, po uprzednim zawiadomieniu na piśmie naczelnika urzędu skarbowego, w terminie do końca kwartału, w którym stosował tę metodę.
Utrata statusu małego podatnika VAT
Na kwestię utraty statusu małego podatnika VAT należy patrzeć na gruncie dwóch płaszczyzn odrębnie, tzn. poprzez utratę zarówno statusu małego podatnika VAT, jak i wynikających z tego profitów. Co to oznacza w praktyce?
Podatnik, u którego wartość sprzedaży (wraz z kwotą podatku VAT) przekroczyła w poprzednim roku podatkowym kwotę limitu odpowiadającą równowartości 2 mln euro, traci status małego podatnika VAT od 1 stycznia nowego roku podatkowego. Niemniej profity wynikające ze statusu małego podatnika VAT (metoda kasowa VAT, kwartalne rozliczenie VAT) podatnik traci już w dniu przekroczenia wspomnianego limitu.
W praktyce oznacza to tyle, że zgodnie z art. 21 ust. 4 ustawy o VAT mały podatnik VAT traci prawo do rozliczania podatku VAT metodą kasową, począwszy od rozliczenia za miesiąc następujący po kwartale, w którym przekroczył kwotę 2 mln euro.
Natomiast zgodnie z art. 99 ust. 5 ustawy o VAT mały podatnik VAT traci prawo do składania deklaracji kwartalnych VAT i ma obowiązek składania deklaracji podatkowych VAT za okresy miesięczne, począwszy od rozliczenia za pierwszy miesiąc kwartału:
w którym przekroczono kwotę limitu 2 mln euro – jeżeli przekroczenie tej kwoty nastąpiło w pierwszym lub drugim miesiącu kwartału, (jeżeli przekroczenie kwoty nastąpiło w drugim miesiącu kwartału, deklaracja za pierwszy miesiąc kwartału jest składana w terminie do 25. dnia miesiąca następującego po drugim miesiącu kwartału),
następującego po kwartale, w którym przekroczono kwotę limitu 2 mln euro – jeżeli przekroczenie tej kwoty nastąpiło w trzecim miesiącu kwartału.
Przykład 1.
Czynny podatnik VAT rozlicza się kwartalnie. W kwietniu 2026 roku przekroczył limit uprawniający do korzystania ze statusu małego podatnika VAT, tj. 2 mln euro.
Przekroczenie limitu małego podatnika VAT nastąpiło w pierwszym miesiącu II kwartału 2026 roku (w kwietniu), co powoduje, że pierwszą miesięczną deklarację JPK_V7M podatnik będzie musiał złożyć już za kwiecień 2026 roku, do 25 maja 2026 roku.
Przykład 2.
Podatnik rozliczający się kwartalnie przekroczył limit małego podatnika VAT w maju 2026 roku. Kiedy po raz pierwszy powinien złożyć miesięczną deklarację JPK_V7M?
Przekroczenie limitu małego podatnika VAT nastąpiło w drugim miesiącu II kwartału 2026 roku. W związku z tym miesięczną deklarację JPK_V7M za:
- kwiecień 2026 roku podatnik powinien złożyć do 25 czerwca 2026 roku,
- maj 2026 roku podatnik powinien złożyć do 25 czerwca 2026 roku.
Przykład 3.
Czynny podatnik VAT rozlicza się kwartalnie. W czerwcu 2026 roku przekroczył limit uprawniający do korzystania ze statusu małego podatnika VAT, tj. 2 mln euro.
Przekroczenie limitu małego podatnika VAT nastąpiło w trzecim miesiącu II kwartału 2026 roku, co sprawia, że pierwszą miesięczną deklarację JPK_V7M podatnik będzie musiał złożyć za lipiec 2026 roku, do 25 sierpnia 2026 roku.
[alert-info]Podatnik, który utraci status małego podatnika VAT, musi pamiętać o złożeniu do właściwego urzędu skarbowego aktualizacji formularza VAT-R w ciągu 7 dni (od dnia wystąpienia – art. 96 ust. 12 ustawy o VAT) od zmiany, a więc od utraty tego statusu. Powodem obowiązku aktualizacji VAT-R jest to, że wraz z utratą statusu małego podatnika VAT traci on prawo do stosowania:
metody kasowej VAT,
kwartalnych deklaracji VAT.
Powrót do statusu małego podatnika VAT
Wielu przedsiębiorców zadaje sobie pytanie – czy po utracie prawa do statusu małego podatnika VAT lub rezygnacji z tego prawa można ponownie z tego statusu skorzystać? Jak najbardziej tak.
Powrót do statusu małego podatnika VAT będzie możliwy, ale dopiero od początku kolejnego roku podatkowego, po roku utraty statusu. To jednak nie wszystko.
Istotne jest, aby w roku, w którym u przedsiębiorcy nieposiadającego prawa do statusu małego podatnika VAT wartość sprzedaży brutto (wraz z kwotą podatku VAT) nie przekroczyła kwoty limitu 2 mln euro.
Limity małego podatnika VAT w 2026 roku oraz w 2025 roku | |
2026 | 2025 |
Wartość sprzedaży wraz z VAT za 2025 roku niewiększa niż 8 517 000 zł | Wartość sprzedaży wraz z VAT za 2024 roku niewiększa niż 8 569 000 zł |
Jeżeli wartość sprzedaży brutto nie przekroczy limitu 2 mln euro, wówczas przedsiębiorca będzie mógł ponownie od kolejnego roku (od 1 stycznia) skorzystać ze statusu małego podatnika VAT, czyli powrócić do:
kwartalnego rozliczania podatku VAT,
metody kasowej w podatku VAT.
Przykład 4.
Czynny podatnik VAT utracił 31 października 2025 roku status małego podatnika VAT. Przez cały 2026 roku jego wartość sprzedaży wraz z kwotą VAT była niższa niż 2 mln euro.
W takiej sytuacji od 1 stycznia 2027 roku przedsiębiorca będzie mógł ponownie skorzystać ze statusu małego podatnika VAT, a zatem będzie mógł zarówno składać kwartalne deklaracje VAT, jak i ponownie stosować metodę kasową do rozliczania tego podatku.
W odniesieniu do powyższego przykładu należałoby jeszcze uzupełnić jedną, bardzo ważną kwestię, o której podatnicy często zapominają. Aby ponownie skorzystać z metody kasowej VAT i kwartalnego rozliczania VAT od 1 stycznia 2027, roku należy zachować termin obowiązkowego złożenia zgłoszenia VAT-R.
Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy o VAT podatnik może wybrać metodę kasową VAT po uprzednim zawiadomieniu na piśmie naczelnika urzędu skarbowego w terminie do końca miesiąca poprzedzającego okres, w którym będzie stosował tę metodę.
Patrząc na powyższy przykład, obowiązek złożenia VAT-R w przypadku ponownego zgłoszenia stosowania kwartalnego VAT i metody kasowej od 1 stycznia 2027 roku przypada niepóżniej niż do końca grudnia 2026 roku.
Polecamy:
