Poradnik Przedsiębiorcy

Wykup samochodu osobowego z leasingu po zakończeniu umowy

Wybór konkretnej oferty leasingowej ma wpływ na wykup samochodu osobowego z leasingu. Firmy leasingowe oferują dwa rodzaje umów leasingowych – leasing operacyjny i kapitałowy (finansowy). Przy czym zdecydowaną większość umów leasingowych w Polsce stanowią umowy dotyczące pierwszego z nich. Jednak wielu przedsiębiorców zadaje sobie pytanie: czym różni się rozliczenie podatkowe wykupu samochodu z leasingu na cele prywatne i związane z działalnością? Sprawdźmy!

Leasing operacyjny i finansowy – podstawowe różnice

Obie formy leasingu różnią się sposobem zawierania umów. Dodatkowo wywołują różne konsekwencje podatkowe u obu stron umowy oraz inaczej traktują sprawę przechodzenia własności przedmiotu leasingu. W przypadku umowy leasingu finansowego własność przedmiotu automatycznie przechodzi na korzystającego po zakończeniu okresu trwania umowy, ponieważ stanowił on środek trwały korzystającego już w momencie podpisania umowy. W leasingu operacyjnym natomiast dotychczasowy korzystający może skorzystać z prawa do zakupu przedmiotu (np. samochodu) po zakończeniu podstawowego okresu umowy. Podatnicy mogą dokonać wykupu samochodu osobowego z leasingu na cele prywatne lub w ramach prowadzonej działalności.

Wykup samochodu osobowego z leasingu a umowa leasingu operacyjnego

Umowa leasingu operacyjnego to jedna z najpopularniejszych form zakupu samochodu osobowego przez firmy w Polsce. Jest to wygodne rozwiązanie, ponieważ pozwala na użytkowanie samochodu osobowego w ramach prowadzonej działalności, bez konieczności poniesienia wysokiego kosztu zakupu własnego samochodu. Firmy wychodzą na tym bardzo korzystnie, ponieważ wspomniana umowa daje możliwość wykupu przedmiotu leasingu po cenie niższej niż początkowa. Jakie konsekwencje powoduje decyzja o nabyciu samochodu po zakończeniu umowy leasingu operacyjnego? To zależy od tego, czy przedsiębiorca zdecyduje się na wykup samochodu osobowego z leasingu w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, czy też na cele prywatne.

Wykup samochodu osobowego z leasingu w ramach prowadzonej działalności gospodarczej

W związku z nabyciem samochodu z leasingu przedsiębiorca otrzymuje fakturę VAT dokumentującą sprzedaż. Należy przy tym zaznaczyć, że jest to czynność odrębna od fakturowania rat leasingowych, ponieważ leasing operacyjny na gruncie podatku od towarów i usług jest usługą, wykup samochodu osobowego z leasingu jest natomiast dostawą towaru. Wykupiony samochód osobowy z leasingu można wprowadzić do firmy jako środek trwały lub jednorazowo ująć w kosztach firmowych.

Rozliczenie wykupu samochodu o wartości powyżej 10 000 zł

W sytuacji gdy wartość początkowa z faktury dokumentującej wykup samochodu osobowego z leasingu przekracza kwotę 10 000 zł (netto w przypadku czynnych podatników VAT oraz brutto w przypadku podatników zwolnionych z VAT), podatnik ma obowiązek wprowadzenia pojazdu do ewidencji środków trwałych i dokonania amortyzacji na podstawie stworzonego planu amortyzacji.

Wówczas za wartość początkową należy przyjąć cenę nabycia, przez którą rozumie się kwotę należną zbywcy powiększoną o koszty związane z zakupem, naliczone do dnia przekazania środka trwałego do używania i pomniejszoną o podlegający odliczeniu VAT naliczony oraz skorygowaną o ewentualne różnice kursowe (art. 22g ust. 3 i 5 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Rozliczenie wykupu samochodu o wartości poniżej 10 000 zł

Natomiast, gdy wartość początkowa wykupionego samochodu nie przekracza 10 000 zł (netto w przypadku czynnych podatników VAT lub brutto w przypadku podatników korzystających ze zwolnienia z VAT), wówczas wydatki na jego nabycie przedsiębiorca może zaliczyć bezpośrednio do kosztów uzyskania przychodu w miesiącu oddania go do używania. W przypadku pojazdu o wartości poniżej 10 000 zł nie ma przeciwwskazań, aby został on wprowadzony do ewidencji środków trwałych i amortyzowany w czasie.

Wykup samochodu osobowego z leasingu a rozliczenie podatku VAT

Czynni podatnicy VAT mają prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego na podstawie faktury dokumentującej wykup samochodu osobowego z leasingu, pod warunkiem że będzie on wykorzystywany do działalności opodatkowanej. Sposób wykorzystania wykupionego samochodu będzie miał wpływ na wartość odliczonego podatku VAT. W przypadku samochodów osobowych przedsiębiorca ma prawo odliczenia wartości podatku VAT w dwóch wariantach:

  • 50% wartości podatku VAT – w przypadku wykorzystywania pojazdu w celach prywatnych i służbowych

Tego typu użytkowanie samochodu pozwala na odliczenie tylko połowy podatku VAT z faktury wykupu. Dodatkowo warto wiedzieć, że pozostała część podatku może zostać doliczona przez przedsiębiorcę do wartości początkowej samochodu podlegającej amortyzacji.

  • 100% wartości podatku VAT – w przypadku wykorzystania pojazdu wyłącznie w celach związanych z działalnością

Przedsiębiorcy którzy chcą skorzystać z prawa do odliczania 100% VAT od wydatków związanych z samochodem osobowym, muszą spełnić dodatkowe warunki, które stanowią dowód wykorzystywania pojazdu wyłącznie w celach firmowych.

Podatnikowi przysługuje prawo do odliczenia 100% VAT, jeżeli zostaną spełnione jednocześnie 4 warunki:
1. Pojazd wykorzystywany jest wyłącznie w celach związanych z działalnością,
2. Prowadzona jest kilometrówka dla celów VAT,
3. Pojazd został zgłoszony na druku VAT-26
4. Został stworzony regulamin użytkowania pojazdu w firmie.

Przykład 1.

Pani Anna prowadzi sklep spożywczy i jest czynnym podatnikiem VAT. Po zakończeniu umowy leasingu operacyjnego dokonała wykupu pojazdu na firmę, w związku z czym otrzymała fakturę VAT. Wartość zakupu na fakturze znacząco odbiega od wartości rynkowej samochodu. Pani Anna zdecydowała się wprowadzić pojazd do ewidencji środków trwałych. Czy w związku z tym powinna wycenić go według aktualnych cen rynkowych, czy za wartość początkową przyjąć kwotę z otrzymanej faktury?

Zgodnie z art. 22g ust. 1 pkt 1 ustawy o PIT w przypadku odpłatnego nabycia środków trwałych wycenia się je w cenie nabycia. W związku z tym w przypadku wykupu samochodu osobowego z leasingu, który został udokumentowany fakturą VAT, nie ma znaczenia aktualna wartość pojazdu na rynku. Pani Anna powinna wycenić pojazd w wartości z otrzymanej faktury powiększonej o ewentualne koszty poniesione przed wprowadzeniem samochodu do ewidencji (np. rejestracja pojazdu).

Wykup samochodu osobowego z leasingu do celów prywatnych

Jeżeli firma leasingowa przedstawi ofertę wykupu prywatnego, to nic nie stoi na przeszkodzie, aby samochód osobowy wykorzystywany wcześniej w ramach umowy leasingu operacyjnego w prowadzonej działalności gospodarczej wykupić w celu prywatnego użytkowania. W takiej sytuacji nie ma jednak możliwości skorzystania z prawa do odliczenia podatku VAT wynikającego z faktury. Nie zaliczymy również kosztów związanych z wykupem do kosztów uzyskania przychodu.

Zgodnie z art. 10 ust. 2 pkt 3 sprzedaż prywatnego samochodu przed upływem 6 miesięcy od nabycia nie powoduje powstania przychodu. Jednak należy pamiętać, że według interpretacji organów skarbowych (IBPBI/1/415-1252/11/ESZ; ITPB1/415-552/11/PSZ), jeżeli samochód wykupiony z leasingu był wcześniej użytkowany w działalności, a wydatki związane z jego użytkowaniem stanowiły koszt podatkowy działalności, to w przypadku sprzedaży takiego samochodu przed upływem 6 lat, osiągnięty przychód należy traktować jako przychód z prowadzonej działalności.

Jeżeli samochód wykupiony z leasingu do celów prywatnych przedsiębiorca zdecyduje się wykorzystywać również w prowadzonej działalności gospodarczej, powinien wówczas prowadzić ewidencję przebiegu pojazdu. Dzięki temu wydatki związane z użytkowaniem tego pojazdu, określone na zasadach tzw. kilometrówki, można zaliczyć do kosztów uzyskania przychodu.

Przykład 2.

Pani Anna jest czynnym podatnikiem VAT i prywatnie dokonała wykupu pojazdu z leasingu operacyjnego. Po trzech latach od wykupu chce ona sprzedać samochód, zawierając umowę kupna-sprzedaży. Czy przychód, który uzyska ze sprzedaży, będzie podlegał opodatkowaniu?

Co do zasady, jeżeli samochód przed wykupem był wykorzystywany w działalności i wydatki związane z jego użytkowaniem stanowiły koszt podatkowy, sprzedaż samochodu przed upływem sześciu lat od wykupu będzie jednoznaczna z osiągnięciem przychodu z działalności, a tym samym będzie podlegała opodatkowaniu.

Wykup samochodu osobowego z leasingu na cele związane z działalnością – księgowanie w systemie wFirma.pl

Fakturę za wykup samochodu osobowego z leasingu należy zaksięgować w systemie wFirma.pl poprzez zakładkę WYDATKI » KSIĘGOWANIE » DODAJ » FAKTURA VAT » ZAKUP SAMOCHODU OSOBOWEGO. W oknie dodawania nowego wydatku należy uzupełnić wymagane pola. Jeżeli przed wprowadzeniem pojazdu do ewidencji podatnik poniósł dodatkowe koszty, np. rejestracji pojazdu, należy wprowadzić je w polu WARTOŚĆ POCZĄTKOWA+.

Wykup samochodu osobowego z leasingu - wprowadzenie

W kolejnym oknie należy wybrać przeznaczenie pojazdu, od którego uzależnione jest prawo do odliczania VAT od wydatków związanych z zakupem paliwa i bieżącym użytkowaniem samochodu.

Wykup samochodu osobowego z leasingu - przeznaczenie pojazdu

Po wybraniu opcji POJAZD WYKORZYSTYWANY WYŁĄCZNIE W DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ pojawi się kolejne okno, w którym należy wprowadzić stan licznika. Jest to konieczne, dzięki temu możliwe będzie bowiem prowadzenie kilometrówki VAT w systemie.

Wykup samochodu osobowego z leasingu - stan licznika

Tak zaksięgowany wydatek zostanie ujęty w kolumnie 13 KPiR w postaci comiesięcznych odpisów amortyzacyjnych oraz w rejestrze zakupów VAT (w przypadku czynnych podatników VAT). Dodatkowo pojazd zostanie ujęty w ewidencji środków trwałych, w związku z czym system automatycznie wygeneruje dokument OT, który należy wydrukować, korzystając z zakładki EWIDENCJE » ŚRODKI TRWAŁE, gdzie po kliknięciu w nazwę środka trwałego należy przejść do pod zakładki DOKUMENTY MAJĄTKOWE. Wydrukowany OT należy przechowywać w dokumentacji firmowej wraz z kopią dokumentów potwierdzających wartość początkową środka trwałego.

Wykup samochodu osobowego z leasingu na cele prywatne i wykorzystywanie go w działalności – księgowanie w systemie wFirma.pl

Samochód wykupiony z leasingu na cele prywatne może być wykorzystywany w działalności gospodarczej. Aby możliwe było rozliczenie kosztów związanych z używaniem prywatnego pojazdu w celach służbowych, konieczne jest prowadzenie kilometrówki PIT.

W pierwszej kolejności należy wprowadzić pojazd do systemu (nie do ewidencji środków trwałych) poprzez zakładkę WYDATKI » KILOMETRÓWKA » POJAZDY » DODAJ POJAZD. Po uzupełnieniu wymaganych pól należy pamiętać, by okienko POJAZD FIRMOWY zostało odznaczone.

Wykup samochodu osobowego z leasingu - kilometrówka

Po wybraniu opcji POJAZD WYKORZYSTYWANY WYŁĄCZNIE W DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ pojawi się kolejne okno, w którym należy wprowadzić stan licznika. Jest to konieczne, dzięki temu możliwe będzie bowiem prowadzenie kilometrówki VAT w systemie.

Wykup samochodu osobowego z leasingu - dodawanie stanu licznika

Wydatki związane z samochodem należy księgować poprzez zakładkę WYDATKI » KSIĘGOWANIE » DODAJ » FAKTURA VAT/ FAKTURA (bez VAT) » ZAKUP PALIWA DO POJAZDU / INNE WYDATKI ZWIĄZANE Z BIEŻĄCYM UŻYTKOWANIEM POJAZDU. Zostaną one ujęte w rejestrze zakupów VAT zgodnie z przysługującym prawem do odliczenia VAT (dla czynnych podatników VAT) oraz w postaci zbiorczego wpisu na koniec miesiąca w kolumnie 13 KPiR – Pozostałe wydatki do wysokości limitu kilometrówki.Schemat prowadzenia w systemie ewidencji przebiegu pojazdu został omówiony w artykułach Kilometrówka KPiR oraz Kilometrówka VAT.