Poradnik Przedsiębiorcy

Nieuczciwe praktyki rynkowe - kiedy do nich dochodzi?

Dobrem chronionym jest wolna konkurencja. Stanowi formę rywalizacji o korzyści ekonomiczne. Czynności są nakierowane na bycie lepszym niż rywale z tej samej branży i pozyskanie jak największej liczby klientów. Reguluje to ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Rynek właściwy jest rynkiem towarów odpowiednich ze względu na przeznaczenie, właściwości i na konkretnym obszarze, preferencje konsumentów, warunki konkurencji. Czasami jednak dochodzi do nieuczciwej konkurencji? Kiedy mają miejsce nieuczciwe praktyki rynkowe?

Porozumienia ograniczające konkurencję

Porozumienia ograniczające konkurencję to umowy zawierane między przedsiębiorcami.

Porozumienie może przybrać postać:

  • ustalanie cen (np. te same, niskie ceny)

  • kontrolowanie produkcji (np. jej ograniczenie)

  • podział rynku (np. jeden przedsiębiorca przejmuje rynek województwa dolnośląskiego inny wielkopolskiego)

  • stosowanie niejednolitych warunków umów z osobami trzecimi

  • zadanie spełnienia świadczenia przed  zawarciem umowy

  • ograniczenie lub wyeliminowanie przedsiębiorców z rynku

  • zmowy przetargowej.

Porozumienia ograniczające konkurencję są zakazane na mocy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Naruszanie przepisów wszczyna postępowanie antymonopolowe.

Porozumienia ograniczające konkurencję, niedozwolone postanowienia wzorców umów czy praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów są prawnie zakazane.

Uwaga!

Porozumieniami ograniczającymi konkurencję nie będzie działanie konkurentów, gdy:

  • ich udział w rynku wynosi  po 5%, a jeśli nie są konkurentami to 10%

  • przyczyniają się do postępu technologicznego/gospodarczego

  • zapewniają korzyści dla nabywcy

  • nie nakładają ograniczeń na innych przedsiębiorców.

Porozumienia są w całości lub w części nieważne. Udowodnienie stanu faktycznego leży w kompetencji przedsiębiorcy.

Nadużywanie pozycji dominującej

Pozycja dominująca oznacza taki status przedsiębiorcy na rynku, że ma on pozycję niezagrożoną konkurencją innych podmiotów. Sytuacja ta uniemożliwia funkcjonowanie nowej konkurencji na rynku.

W przypadku gdy udział przedsiębiorcy w rynku właściwym przekracza 40%, można powiedzieć, że ma pozycję dominującą. Nie jest zabronione posiadanie takiej pozycji, a jej nadużywanie.

Zakazane jest w prawie polskim nadużywanie pozycji dominującej przez jednego lub kilku przedsiębiorców.

Nadużywanie pozycji dominującej może przybrać postać:

  • bezpośredniego narzucania cen (np. rażąco niska cena -  tzw. cena dumpingowa)

  • dowolne narzucanie odległych terminów płatności

  • ograniczenie produktu

  • stosowanie niejednolitych warunków umów z osobami trzecimi

  • zadanie spełnienia świadczenia przed  zawarciem umowy

  • przeciwdziałanie kształtowania warunków do rozwoju konkurencji

  • czerpanie korzyści z nieuzasadnionych warunków

  • podział rynku.

Ważne!

Widząc bardzo niską cenę produktu, należy mieć na uwadzę, że jest to cena dumpingowa, często niepokrywająca nawet kosztów produkcji. Ustalenie takiej ceny w eksporcie ma na celu wyłącznie przyciągnięcie klienta i opanowanie rynku. Taka praktyka stanowi przejaw nieuczciwej konkurencji.

Informacje wprowadzające w błąd jako nieuczciwe praktyki rynkowe

Jeżeli przedsiębiorca powoduje, że potencjalny konsument podejmuje decyzję o zakupie, której w normalnych okolicznościach by nie podjął, można uznać, że doszło do działania wprowadzającego w błąd.

Wprowadzeniem w błąd może być:

  • przekazywanie nieprawdziwych informacji

  • fałszywe informacje co do samego produktu (jego istnienie,dostępność, rodzaj, cechy)

  • nieprzestrzeganie kodeksu dobrych praktyk

  • uchylanie się od obowiązków nakładanych przez ustawy.

Praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów

Umowy konsumenckie to umowy zobowiązaniowe, gdzie po jednej stronie jest przedsiębiorca, a po drugiej konsument. Konsumentem jest osoba, która nabywa daną rzecz od przedsiębiorcy na cele niezwiązane z działalnością gospodarczą.

Zakazane sa praktyki godzące w zbiorowe interesy konsumentów. Bezprawne działanie przedsiębiorcy to m.in godzenie w interesy konsumentów. Ochrona zbiorowych interesów konsumentów nie wyłącza możliwości ochrony wynikającej z innych ustaw, np. dotyczących przeciwdziałania nieuczciwym praktykom rynkowym czy zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.