Otrzymywanie dwóch odrębnych emerytur – z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) i Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS) – jest możliwe, jednak prawo to nie przysługuje każdemu. Kluczowym czynnikiem decydującym o możliwości łączenia tych świadczeń jest data urodzenia oraz spełnianie przesłanek emerytalnych w obu systemach. Dowiedz się kiedy przysługuje podwójna emerytura z ZUS i KRUS.
Osoby urodzone po 31 grudnia 1948 roku to główna grupa uprawniona do pobierania dwóch emerytur jednocześnie. W ich przypadku systemy ZUS i KRUS działają niezależnie.
Emerytura rolnicza
W art. 19 ust 1 Ustawy z 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników zawarte są regulacje dotyczące przesłanek emerytury z KRUS.
- osiągnął wiek emerytalny, który w przypadku kobiety wynosi 60 lat, a w przypadku mężczyzny 65 lat;
- podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu przez okres co najmniej 25 lat.
Wcześniejsza emerytura rolnicza przysługuje także ubezpieczonemu rolnikowi, który spełnia łącznie następujące warunki:
- osiągnął wiek 55 lat, jeśli jest kobietą, albo 60 lat, jeśli jest mężczyzną;
- podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu przez co najmniej 30 lat;
- zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej.
Do okresów ubezpieczenia wymaganych w przypadku osób podlegających ubezpieczeniu w KRUS wymaganych zalicza się okresy:
- podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników indywidualnych i członków ich rodzin w latach 1983–1990;
- prowadzenia gospodarstwa rolnego lub pracy w gospodarstwie rolnym, po ukończeniu 16. roku życia, przed 1 stycznia 1983 roku;
- od których zależy prawo do emerytury zgodnie z przepisami emerytalnymi, z zastrzeżeniem, że nie dotyczy to osób urodzonych po 31 grudnia 1948 roku.
Okresów tych nie zalicza się do okresów ubezpieczenia, jeżeli zostały one wliczone do okresów, od których zależy prawo do emerytury lub renty na podstawie odrębnych przepisów.
Emerytura powszechna
Jeśli chodzi o emerytury w ramach powszechnego systemu ubezpieczeń, to należy wiedzieć, że zasady ich otrzymania uzależnione są od daty urodzenia ubezpieczonego. Osoby urodzone przed 1 stycznia 1949 roku otrzymują emeryturę na tzw. starych zasadach. Muszą one spełnić następujące warunki:
osiągnąć wiek emerytalny, który wynosi dla kobiet 60 lat, a dla mężczyzn 65 lat;
mieć określony okres ubezpieczenia, który dla kobiet wynosi 20 lat, a dla mężczyzn 25 lat.
Osoby te otrzymują świadczenie będące sumą części socjalnej oraz części stażowej. W tym przypadku wysokość świadczenia emerytalnego uzależniona jest od następujących czynników:
podstawy wymiaru emerytury;
stażu ubezpieczenia;
kwoty bazowej, od której obliczana jest tzw. część socjalna emerytury.
Osoby urodzone po 31 grudnia 1948 roku otrzymują emeryturę na tzw. nowych zasadach. Muszą one jednak spełnić następujące warunki:
osiągnąć wiek emerytalny, który wynosi dla kobiet 60 lat, a dla mężczyzn 65 lat;
mieć opłacone składki na ubezpieczenia społeczne lub emerytalne i rentowe przynajmniej za 1 dzień.
Długość okresu ubezpieczenia nie ma znaczenia dla przyznania emerytury na podstawie nowych zasad, w przeciwieństwie do emerytury na starych zasadach.
Do obliczenia wysokości emerytury na nowych zasadach sumowaniu podlegają:
zwaloryzowane składki na ubezpieczenie emerytalne zapisane na indywidualnym koncie do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje emerytura;
zwaloryzowany kapitał początkowy ustalony za okresy ubezpieczenia przed 1 stycznia 1999 roku;
zwaloryzowane kwoty zapisane na subkoncie w ZUS, w tym przeniesione z otwartego funduszu emerytalnego.
Wyliczona w ten sposób kwota jest dzielona przez współczynnik średniego dalszego trwania życia wyrażonego w miesiącach jako przewidywane trwanie życia ustalone wspólnie dla mężczyzn i kobiet. Wskaźnik ten ogłasza prezes Głównego Urzędu Statystycznego.
W art. 87 Ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przewidziano podwyższenie świadczenia do kwoty emerytury minimalnej dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 roku.
Podwyższenie kwoty emerytury do wysokości minimalnej emerytury
Jeżeli przysługująca ubezpieczonemu emerytura jest niższa niż kwota najniższej emerytury, wówczas podwyższa się to świadczenie w taki sposób, aby wysokość świadczenia emerytalnego nie była niższa od kwoty najniższej emerytury, o ile ubezpieczony:
mężczyzna – osiągnął wiek emerytalny (65 lat), a jego okres składkowy i nieskładkowy wynosi co najmniej 25 lat,
kobieta – osiągnęła wiek emerytalny (60 lat), a jej okres składkowy i nieskładkowy wynosi co najmniej 20 lat.
Zwiększenie rolnicze
Dodatkowo wysokość ustalonej emerytury zostanie zwiększona za okresy opłacania składek na Fundusz Emerytalny Rolników, Fundusz Ubezpieczenia Społecznego Rolników i ubezpieczenie emerytalno-rentowe, chyba że ubezpieczony ma ustalone prawo do emerytury na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników.
Wniosek o emeryturę z ZUS
Otrzymanie emerytury ZUS wymaga złożenia wniosku na formularzu EMP. Wniosek dostępny jest w Internecie i każdej placówce ZUS. Do wniosku trzeba dołączyć formularz ERP-6 zawierający informację o okresach składkowych i nieskładkowych.
Dokumenty, jakie mogą być konieczne przy ustalaniu emerytury z ZUS, to:
formularz unijny E 207 PL „Informacje dotyczące przebiegu ubezpieczenia osoby ubezpieczonej” – obowiązek jego złożenia obejmuje osoby, które mają okresy ubezpieczenia w Polsce i w innych państwach członkowskich UE/EFTA albo Wielkiej Brytanii,
zaświadczenia pracodawców (świadectwa pracy) lub innego właściwego organu potwierdzające okresy składkowe i nieskładkowe w Polsce,
zaświadczenia pracodawców (świadectwa pracy) potwierdzające wykonywanie pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze,
dokumenty potwierdzające okresy ubezpieczenia za granicą w państwach, z którymi Polska zawarła umowy dwustronne o zabezpieczeniu społecznym, lub w państwach członkowskich UE/EFTA, w Wielkiej Brytanii,
zaświadczenie pracodawcy (płatnika składek) o zatrudnieniu i wysokości wynagrodzenia, które stanowiło podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne lub na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w Polsce,
legitymacja ubezpieczeniowa zawierająca wpisy dotyczące okresów zatrudnienia i wysokości zarobków,
odpis aktu urodzenia dziecka albo oświadczenie na potrzeby pozyskania aktu stanu cywilnego na formularzu EASC,
zaświadczenie szkoły wyższej potwierdzające okres nauki i programowy tok jej trwania,
książeczka wojskowa lub zaświadczenie z wojskowej komendy uzupełnień o okresie czynnej służby wojskowej.
Wniosek o emeryturę z KRUS
W przypadku ubiegania się o emeryturę z KRUS konieczne jest złożenie wniosku o emeryturę rolniczą/rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy oraz kwestionariusza dotyczącego okresów podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników oraz okresów podlegających zaliczeniu do tego ubezpieczenia.
Dokumenty wymagane do złożenia na potrzeby ustalenia prawa do emerytury rolniczej oraz jej wysokości to w szczególności:
potwierdzające okresy podlegania innym niż rolnicze ubezpieczeniom społecznym, np. zaświadczenia z ZUS, świadectwa pracy;
dokumenty potwierdzające ubezpieczenie za granicą w państwach, z którymi Polskę łączą dwustronne umowy międzynarodowe w dziedzinie ubezpieczeń społecznych lub w państwach członkowskich UE/EFTA;
formularz unijny „Informacje dotyczące przebiegu ubezpieczenia osoby ubezpieczonej” (formularz E 207 PL) – obowiązek jego złożenia obejmuje osoby posiadające okresy ubezpieczenia w Polsce i w innych państwach członkowskich UE/EFTA;
dokumenty, które potwierdzają zakończenie działalności rolniczej/działu specjalnego produkcji rolnej.
Prawo do dwóch świadczeń tj. do świadczenia emerytalnego z ZUS i KRUS
Ubezpieczony otrzyma dwa świadczenia, jeśli w każdym systemie, tj. w systemie ubezpieczenia w ZUS i systemie ubezpieczenia KRUS, spełni ustawowe przesłanki otrzymania emerytury i urodził się po 1 stycznia 1949 roku.
Przykład 1.
Pan Jan, urodzony w styczniu 1961 roku, przez 20 lat pracował w fabryce na pełen etat, gdzie odprowadzano składki od jego wynagrodzenia do ZUS, a następnie przez 26 lat prowadził gospodarstwo rolne i opłacał składki rolnicze. W którym systemie otrzyma emeryturę? Pan Jan będzie mógł pobierać emeryturę z ZUS i KRUS jednocześnie.
Przykład 2.
Pan Jarosław, urodzony w styczniu 1947 roku, przez 20 lat pracował w fabryce na pełen etat, gdzie odprowadzano składki od jego wynagrodzenia do ZUS, a następnie przez 26 lat prowadził gospodarstwo rolne i opłacał składki rolnicze. W którym systemie otrzyma emeryturę? Pan Jarosław będzie uprawniony pobierać emeryturę w jednym, wybranym systemie.
Przykład 3.
Pan Jan, urodzony w styczniu 1961 roku, przez 20 lat pracował w fabryce na pełen etat, gdzie odprowadzano składki od jego wynagrodzenia do ZUS, a następnie przez 20 lat prowadził gospodarstwo rolne i opłacał składki rolnicze. Co z jego emeryturą w tej sytuacji? Pan Jan otrzyma jedynie emeryturę z ZUS powiększoną o tzw. zwiększenie rolne. ZUS niejako „przejmie” jego lata pracy w rolnictwie i doliczy je do świadczenia głównego.
Podsumowanie - podwójna emerytura z ZUS i KRUS
Podsumowując, możliwość jednoczesnego pobierania emerytury z ZUS i KRUS zależy przede wszystkim od daty urodzenia. Można pobierać dwa świadczenia jednocześnie, o ile spełnia się odrębne warunki dla każdego z nich. Przy czym dotyczy to tylko osób urodzonych po styczniu 1949 roku. Jeśli uprawniony do świadczeń spełnia w obu systemach warunki do nich, to ZUS wypłaca swoją część, a KRUS swoją. Świadczenia te nie są ze sobą łączone ani zawieszane. Osoby urodzone przed 1 stycznia 1949 roku mogą pobierać świadczenie tylko w jednym systemie.
