W przypadku, gdy podatnik prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą otrzymuje zaliczkę na poczet dostawy, pojawia się pytanie o moment ustalenia przychodu. W poniższym artykule odniesiemy się zarówno do sytuacji podatnika ustalającego przychód na zasadach ogólnych, jak i do przypadku, w którym przez przedsiębiorcę została wybrana metoda kasowa w PIT.
Zaliczki na poczet dostawy według zasad ogólnych
W myśl art. 14 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych za przychód z pozarolniczej działalności uważa się kwoty należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont. U podatników dokonujących sprzedaży towarów i usług opodatkowanych podatkiem od towarów i usług za przychód z tej sprzedaży uważa się przychód pomniejszony o należny podatek od towarów i usług.
Za przychód podatkowy w rozumieniu przepisów prawa podatkowego mogą zostać uznane tylko takie przysporzenia podatnika, które mają charakter definitywny, tj. w sposób bezzwrotny i trwały powiększają jego majątek. Ponadto przychody należne to wszelkiego rodzaju przychody, co do których przysługuje podatnikowi uprawnienie do ich dochodzenia, czyli takie, które wynikają z konkretnego stosunku prawnego.
Stosownie do art. 14 ust. 1c ustawy PIT za datę powstania przychodu, o którym mowa w ust. 1, uważa się, z zastrzeżeniem ust. 1e, 1h–1j i 1n–1p, dzień wydania rzeczy, zbycia prawa majątkowego lub wykonania usługi, albo częściowego wykonania usługi, nie później niż dzień:
- wystawienia faktury albo
- uregulowania należności.
Z tego przepisu wynika, że co do zasady przychód podatkowy powinien być rozpoznany przez podatnika w dacie najwcześniejszego ze zdarzeń wskazanych w tym przepisie.
W myśl ww. przepisu przychód podatkowy dla celów podatku dochodowego od osób fizycznych powstaje w dniu wydania rzeczy, zbycia prawa majątkowego lub wykonania usługi. Wyjątek od tej zasady stanowi:
- wystawienie faktury przed datą wydania towaru, zbycia prawa lub wykonania usługi albo częściowego wykonania usługi – datą powstania przychodu będzie w tym przypadku dzień wystawienia faktury;
- uregulowanie należności przed wydaniem towaru, zbyciem prawa lub wykonaniem usługi albo częściowym wykonaniem usługi – datą powstania przychodu będzie w tym przypadku dzień otrzymania należności.
Przytoczony powyżej przepis należy traktować jako generalną zasadę określającą moment powstania przychodów dla celów podatku dochodowego od osób fizycznych. Natomiast, zgodnie z art. 14 ust. 3 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych do przychodów, o których mowa w ust. 1 i 2, nie zalicza się pobranych wpłat lub zarachowanych należności na poczet dostaw towarów i usług, które zostaną wykonane w następnych okresach sprawozdawczych, a także otrzymanych lub zwróconych pożyczek (kredytów), w tym również uregulowanych w naturze, z wyjątkiem skapitalizowanych odsetek od tych pożyczek (kredytów).
W tym miejscu wyjaśnijmy też, że „przedpłata” oznacza określoną sumę pieniędzy stanowiącą część ceny towaru lub usługi, wypłaconą z góry w celu uzyskania gwarancji zakupu lub wykonania usługi w określonym terminie. Z kolei „zaliczka” to część pieniędzy wpłaconych lub wypłaconych na poczet czegoś.
O kwalifikacji otrzymanej zapłaty jako przychodu lub jako przedpłaty (zaliczki) decyduje jej charakter. Przysporzenie uważane za przychód podatkowy musi mieć charakter definitywny, podczas gdy przedpłata, zaliczka nie mają go ze względu na każdorazową możliwość ich zwrotu przed terminem wykonania usług, na których poczet zostały wpłacone. Fakt, że dana wpłata stanowi zaliczkę (przedpłatę) na poczet konkretnej dostawy, która zostanie wykonana w następnym okresie sprawozdawczym, musi zatem wynikać z postanowień zawartej umowy i powinien znaleźć odzwierciedlenie w treści dokumentacji.
Co do zasady kwoty otrzymanych zaliczek nie stanowią zatem przychodu dla celów podatku dochodowego. Jeżeli jednak otrzymana zapłata ma charakter definitywny i ostateczny, tj. z góry następuje zapłata za zakupiony towar lub wykonanie usługi, to zgodnie z powyższym przepisem, zapłata ta, jako związana z uregulowaniem należności przed wysłaniem towaru lub wykonaniem usługi, nie może być potraktowana jako nieuznana za przychody podatkowe, wpłata na poczet dostawy towarów czy usług, które dostarczone będą (wykonane) w okresie późniejszym.
Otrzymana zapłata (uregulowana należność) niemająca charakteru zaliczki (przedpłaty), podlegającej w późniejszym terminie rozliczeniu lub zwrotowi, stanowi bowiem już w momencie jej otrzymania lub utraty przez nią charakteru zaliczki – przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej.
Ponadto należy mieć także na uwadze art. 14 ust. 1j ustawy PIT, zgodnie z którym w przypadku pobrania wpłat na poczet dostaw towarów i usług, które zostaną wykonane w następnych okresach sprawozdawczych, podlegających zarejestrowaniu przy zastosowaniu kasy rejestrującej zgodnie z przepisami ustawy o podatku od towarów i usług, za datę powstania przychodu podatnik może uznać dzień pobrania wpłaty. W przypadku wyboru takiego sposobu ustalania daty powstania przychodu podatnik jest obowiązany stosować go przez cały rok podatkowy. Podatnik informuje o tym nim w zeznaniu podatkowym składanym za rok podatkowy, w którym stosował ten sposób.
W powyższym przepisie ustawodawca wprost odniósł się do czynności „podlegających zarejestrowaniu przy zastosowaniu kasy rejestrującej zgodnie z przepisami ustawy o podatku od towarów i usług”. W cytowanym fragmencie przepisu jest uwidoczniony zatem obligatoryjny charakter związany z czynnością rejestracji określonych zdarzeń przy zastosowaniu kasy rejestrującej.
Metoda kasowa w PIT
Podatnicy prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą, którzy spełniają warunki określone w art. 14c ust. 1 ustawy PIT, mogą wybrać kasową metodę ustalania przychodu z tego tytułu.
W przypadku wyboru metody kasowej rozliczania przychodów podatnik jest obowiązany stosować tę metodę przez cały rok podatkowy. Dokonany wybór metody kasowej rozliczania przychodów dotyczy również lat następnych, chyba że podatnik, w terminie do 20 lutego roku podatkowego, zawiadomi na piśmie właściwego naczelnika urzędu skarbowego o rezygnacji z metody kasowej rozliczania przychodów.
Zgodnie z art. 14c ust. 2 ustawy PIT w przypadku metody kasowej rozliczania przychodów za datę powstania przychodu uważa się dzień uregulowania należności, nie późniejszy niż dzień:
- upływu 2 lat, licząc od dnia wystawienia faktury, albo
- likwidacji działalności gospodarczej.
W myśl natomiast art. 14c ust. 3 ustawy PIT na potrzeby metody kasowej rozliczania przychodów przez uregulowanie należności rozumie się również:
- częściowe uregulowanie należności;
- wpłaty na poczet dostaw towarów i usług, które zostaną wykonane w następnych okresach sprawozdawczych.
Przykład 1.
Pani Milena prowadząca jednoosobową działalność gospodarczą 20 stycznia 2025 roku złożyła zawiadomienie o wyborze metody kasowej w PIT. 1 września otrzymała zaliczkę na poczet dostawy towarów, która ma mieć miejsce 3 stycznia 2026 roku. W którym okresie rozliczeniowym powstanie przychód z tytułu otrzymanej zaliczki?
W przypadku stosowania w PIT kasowej metody rozliczeń zaliczki otrzymywane na poczet dostawy powinny być rozliczane w przychodach podatkowych w dacie ich otrzymania. To oznacza, że pani Milena przychód powinna rozpoznać już 1 września 2025 roku. Gdyby stosowała zasady ogólne, to przychód podstawy powstałby dopiero 3 stycznia 2026 roku.
Podsumowując, wybór metody kasowej PIT oznacza, że każda otrzymana zaliczka na poczet przyszłej dostawy będzie traktowana jako przychód podatkowy w dacie jej otrzymania.
Polecamy:
