Reforma wprowadzająca emerytury bez podatku, która weszła w życie 1 stycznia 2022 roku, na stałe wpisała się w polski system podatkowy. Mimo upływu lat i zmieniającej się sytuacji gospodarczej, w 2026 roku zasady te nadal stanowią fundament finansowego bezpieczeństwa milionów seniorów. Jak w praktyce wyglądają rozliczenia z fiskusem po czterech latach od wprowadzenia zmian?
Czy emeryci płacą podatek - jak wyglądają emerytury bez podatku w 2026 roku?
Kluczem do zrozumienia mechanizmu „emerytury bez podatku” jest kwota wolna od podatku, która w 2026 roku utrzymuje się na poziomie 30 000 zł rocznie. W praktyce oznacza to, że każda osoba pobierająca świadczenie emerytalne lub rentowe do wysokości 2 500 zł brutto miesięcznie, nie oddaje państwu ani złotówki z tytułu podatku dochodowego (PIT).
Dla seniorów z wyższymi świadczeniami system jest równie łaskawy w porównaniu do lat ubiegłych – podatek w wysokości 12% naliczany jest wyłącznie od nadwyżki ponad wspomniane 2 500 zł. Dzięki takiemu rozwiązaniu, około 90% uprawnionych korzysta z niższych obciążeń, a aż 2/3 emerytów w ogóle nie odprowadza podatku PIT.
Składanie zeznania podatkowego przy emeryturze wolnej od podatku
Po wejściu w życie emerytury bez podatku świadczeniobiorcy seniorzy zwolnieni z podatku nie będą obowiązani składać zeznania podatkowego, ale mogą to uczynić.
Złożenie zeznania podatkowego będzie mogło nastąpić w sytuacji składania zeznania podatkowego wspólnie ze współmałżonkiem, który uzyskuje opodatkowane dochody, czyli dochody w takiej wysokości, które przewyższają kwotę wolną od podatku. Wspólne zeznanie podatkowe małżonków obniży wysokość należnego podatku.
Nawet przy braku podatku, seniorzy mogą wskazać wybraną organizację pożytku publicznego (OPP) za pomocą uproszczonego formularza PIT-OP.
Potrącenia od emerytury brutto - składka zdrowotna przy emeryturze wolnej od podatku
Warto wyjaśnić częste nieporozumienie: brak podatku dochodowego nie jest równoznaczny z otrzymaniem pełnej kwoty brutto. W 2026 roku od każdej emerytury i renty – niezależnie od jej wysokości – nadal odprowadzana jest składka na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 9%.
Emerytura brutto netto 2026 r.
Od 1 marca 2026 roku kwota najniższej emerytury (dla osób z odpowiednim stażem pracy) wynosi 1 978,49 zł brutto.
Dzięki temu, że kwota ta mieści się w limicie 2 500 zł miesięcznie, seniorzy pobierający takie świadczenie są całkowicie zwolnieni z podatku dochodowego. Jedynym potrąceniem jest składka zdrowotna (9%).
Emerytura brutto: 1 978,49 zł
Składka zdrowotna (9%): 178,06 zł
Podatek dochodowy (PIT): 0 zł
Wypłata „na rękę” (netto): 1 800,43 zł
Waloryzacja emerytur i trzynasta emerytura w 2026 roku
Podobnie jak w latach ubiegłych, seniorzy otrzymają w kwietniu dodatkowe świadczenie pieniężne. Trzynasta emerytura w 2026 roku wynosi 1 978,49 zł brutto, co odpowiada nowej stawce emerytury minimalnej.
Należy jednak podkreślić, że 13. emerytura nie jest zwolniona z podatku. Choć podstawowe miesięczne świadczenie wielu seniorów mieści się w limicie „bez podatku”, to w kwietniu – po zsumowaniu regularnej emerytury i „trzynastki” – łączny dochód niemal zawsze przekracza próg 2 500 zł.
W praktyce od 13. emerytury w 2026 roku potrącane są:
Składka zdrowotna (9%).
Zaliczka na podatek dochodowy (od kwoty przekraczającej miesięczny limit zwolnienia).
Przykład 1.
Pani Zofia otrzymuje podstawową emeryturę w wysokości 1 500 zł brutto. W kwietniu 2026 r. ZUS wypłaci jej dodatkowo „trzynastkę” w kwocie 1 978,49 zł brutto. Łączny przychód w tym miesiącu wyniesie 3 478,49 zł, co oznacza przekroczenie progu 2 500 zł wolnego od podatku. W rezultacie od kwietniowej wypłaty ZUS potrąci nie tylko 9% składki zdrowotnej, ale również zaliczkę na podatek dochodowy (PIT).
Czy zmiany są korzystne?
Wprawdzie emerytura nieprzekraczająca 2500 złotych jest wolna od podatku dochodowego, ale za to senior płaci pełną składkę zdrowotną, której nie odlicza od podatku.
Do końca 2021 roku emeryci niemal całą składkę zdrowotną mogli odliczyć od podatku dochodowego. Wraz z wejściem w życie Polskiego Ładu w 2022 roku zarówno oni, jak i inni podatnicy utracili tę możliwość, ale podwyższona została kwota wolna od podatku z około 8000 zł do 30 000 zł.
Na zmianach zyskali przede wszystkim emeryci, których roczna wartość emerytury znajduje się najbliżej kwoty wolnej od podatku, czyli 30 000 zł.
Emeryci otrzymujący niższe świadczenia płacili mniej podatku, a tym samym mniej zyskają na wyższej kwocie wolnej od podatku.
Zbieg świadczeń a emerytury wolne od podatku
W przypadku osób pobierających dwa różne świadczenia, np. emeryturę i rentę z tytułu choroby zawodowej, świadczenia są wolne od podatku pod warunkiem, że nie przekroczą łącznie kwoty 2500 zł brutto. Jeśli ten próg zostanie przekroczony, to podatek zostanie pobrany tylko od kwoty przekraczającej 2500 zł.
Przykład 2.
Pan Janusz po waloryzacji w marcu 2026 roku otrzymuje emeryturę w kwocie 1 632,15 zł brutto oraz 50% renty z tytułu choroby zawodowej w wysokości 758,16 zł brutto. Łącznie daje to kwotę 2 390,31 zł brutto. Ponieważ suma ta mieści się w limicie 2 500 zł, jego świadczenia są całkowicie wolne od podatku dochodowego. Pan Janusz zapłaci jedynie 9% składki zdrowotnej od całości świadczeń.
Przykład 3.
Pani Grażyna po waloryzacji w 2026 roku otrzymuje emeryturę w kwocie 1 895,40 zł brutto oraz 50% renty z tytułu choroby zawodowej w wysokości 842,40 zł brutto, co łącznie daje 2 737,80 zł brutto. W tej sytuacji świadczenia Pani Grażyny do kwoty 2 500 zł pozostają wolne od podatku. Jednak od pozostałej nadwyżki, czyli od kwoty 237,80 zł, ZUS pobierze zaliczkę na podatek dochodowy. Dodatkowo od pełnej kwoty brutto zostanie potrącona 9-procentowa składka zdrowotna.
Podsumowując, stwierdzić należy, że wprowadzone zmiany jedynie bez zagłębiania się w szczegóły wydają się korzystne dla seniorów, jednak w ostatecznym rozrachunku może okazać się, że bez możliwości odliczenia składki zdrowotnej w ich kieszeniach zmiany te nie są na tyle odczuwalne, jak było to zapowiadane przy ich wprowadzaniu w systemie podatkowym. Nawet jeśli seniorzy odczują wzrost środków w swoich portfelach w związku z prowadzeniem zmian, wszystko wskazuje na to, że środki te pochłoną stale rosnące wydatki, a to z uwagi na galopujący wzrost cen związany ze wzrostem inflacji, natomiast nic nie zapowiada tego, aby w najbliższym czasie miałoby się to zmienić, przeciwnie – już słyszymy o podwyżkach dóbr i usług.
