Najniższa emerytura 2026 - ile wynosi minimalna emerytura w Polsce?

System emerytalny w Polsce jest skomplikowany i regulowany przez normy sformułowane w wielu aktach prawnych. Dotychczasowe próby jego uproszczenia i integracji nie powiodły się lub były wycofywane. Emeryci jednak mają zagwarantowaną minimalną emeryturę. Ile wynosi najniższa emerytura 2026 roku i kto ma do niej prawo? Wyjaśniamy.

Ogólne zasady działania systemu emerytalnego obowiązującego obecnie w Polsce

Zasady funkcjonowania systemu emerytalnego oraz kwestie omawiane w niniejszym artykule określa ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (FUS).

Osoby urodzone przed 1949 rokiem otrzymują świadczenie emerytalne na starych zasadach (system zdefiniowanego świadczenia). Składki osób urodzonych po 31 grudnia 1948 roku są ewidencjonowane w dwóch systemach – na koncie indywidualnym i subkoncie prowadzonym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) oraz na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym (OFE) prowadzonym przez powszechne towarzystwo emerytalne (od 2014 r. uczestnictwo w OFE stało się dobrowolne).

Wartość środków na koncie ZUS podlega waloryzacji o określony wskaźnik ogłaszany przez Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS), natomiast wartość środków zgromadzonych na rachunku OFE zależy od wartości instrumentów finansowych, w które fundusz środki te zainwestował.

Obecnie obowiązujący w Polsce wiek emerytalny to 65 lat dla mężczyzn i 60 lat dla kobiet. Od 2013 r. wiek emerytalny był czasowo wydłużany do 67 lat dla obu płci, jednak od października 2017 roku przywrócono poprzednie progi (60 i 65 lat).

Publiczne zasady dotyczące wieku emerytalnego czy sposobu naliczania składek nie dotyczą w pełni niektórych grup zawodowych obsługiwanych przez branżowe systemy lub odrębne przepisy, m.in. służb mundurowych, górników, nauczycieli czy osób rozliczających się za pośrednictwem Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS). W tych grupach obowiązują odmienne zasady naliczania wysokości świadczeń oraz często niższy wiek emerytalny (sędziowie i prokuratorzy posiadają natomiast odrębny status stanu spoczynku z prawem do uposażenia).

W przypadku osób objętych nowym systemem emerytalnym (urodzonych po 31 grudnia 1948 r.) wysokość świadczenia nie zależy już od tzw. kwoty bazowej ani dawnej podstawy wymiaru. Emerytura ta jest wyliczana na podstawie zgromadzonych i zwaloryzowanych składek, kapitału początkowego oraz średniego dalszego trwania życia w momencie przejścia na emeryturę.

Ile wynosi najniższa emerytura 2026 roku?

Od 1 marca 2026 r. do końca lutego 2027 r. kwoty najniższych świadczeń wynoszą szacunkowo:

• Emerytura, renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy i renta rodzinna – 1 978,49 zł brutto;

• Renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy – 1 483,87 zł brutto;

• Renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w związku z wypadkiem lub chorobą zawodową i renta rodzinna wypadkowa – 2 374,19 zł brutto.

Komu przysługuje najniższa emerytura?

Prawo do podwyższenia wyliczonej emerytury do poziomu świadczenia minimalnego nie przysługuje automatycznie każdemu. Poza osiągnięciem wieku emerytalnego kluczowe jest spełnienie kryteriów stażowych lub posiadanie prawa do specyficznych świadczeń przyznawanych z urzędu.

Według ZUS-u emerytura z urzędu przysługuje osobom, które:

• pobierają rentę z tytułu niezdolności do pracy (w tym również rentę przyznaną w drodze wyjątku przez Prezesa ZUS),

• osiągnęły powszechny wiek emerytalny (60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn).

Emerytura z urzędu przyznawana jest niezależnie od długości stażu ubezpieczeniowego i nie wymaga składania wniosku. Należy jednak pamiętać, że jej podwyższenie do kwoty minimalnej zależy od posiadania odpowiedniego stażu lub wysokości wcześniej pobieranego świadczenia rentowego – ZUS gwarantuje, że nowa emerytura nie będzie niższa niż pobierana dotychczas renta.

Od 1 stycznia 2015 roku emerytura z urzędu wypłacana jest już wyłącznie na zasadach kapitałowych, gdyż dotyczy osób urodzonych po 31 grudnia 1948 roku. Zatem wyliczana jest przede wszystkim przez podzielenie zgromadzonej na koncie ubezpieczonego sumy składek na ubezpieczenie emerytalne z uwzględnieniem ich waloryzacji.

W normalnym trybie (wnioskowym) warunkiem koniecznym do otrzymania minimalnej emerytury jest wykazanie się odpowiednim stażem ubezpieczeniowym, który wynosi 20 lat dla kobiet oraz 25 lat dla mężczyzn. W przypadku gdy osoba odchodząca na emeryturę nie posiada wymaganego stażu pracy, ZUS nie podwyższy jej świadczenia do kwoty minimalnej. Osoba taka otrzyma jedynie świadczenie w wysokości wynikającej bezpośrednio z kapitału zgromadzonego na koncie emerytalnym.

Jeśli jednak ubezpieczony posiada wymagany staż (20 lub 25 lat), ale odprowadzone do ZUS skrócone składki nie wystarczyły do osiągnięcia progu minimalnego, państwo automatycznie dopłaca różnicę, podwyższając świadczenie do poziomu najniższej emerytury.

Sytuacja taka dotyczy m.in. pracowników otrzymujących minimalne wynagrodzenie, a także osób prowadzących działalność gospodarczą. Przedsiębiorcy często opłacają składki od minimalnej podstawy (wynoszącej 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego). Odprowadzane w ten sposób kwoty są zazwyczaj niewystarczające, aby wyliczona emerytura osiągnęła pułap minimalny. ZUS podwyższy ją jednak do poziomu emerytury najniższej, o ile przedsiębiorca udowodni wymagany staż pracy (20/25 lat).

Dotyczy to np. osób, które sporadycznie były zatrudnione na umowę o pracę, pracowały w szarej strefie lub wykonywały zadania na podstawie umów o dzieło, od których nie odprowadza się składek emerytalno-rentowych. Warto jednak pamiętać, że okresy pobierania zasiłków chorobowych oraz okresy opieki nad dziećmi (np. urlopy wychowawcze) są zaliczane do stażu emerytalnego jako okresy nieskładkowe lub składkowe opłacane przez budżet państwa, dzięki czemu pomagają w osiągnięciu niezbędnego progu 20 lub 25 lat stażu.

Mimo ustanowienia systemu gwarancji, wciąż wiele osób w Polsce otrzymuje emeryturę poniżej tej kwoty, ponieważ nie zgromadziły one wymaganych lat okresów składkowych i nieskładkowych.

Limit dorabiania na emeryturze

Emeryt lub rencista, który nie osiągnął jeszcze powszechnego wieku emerytalnego, może dodatkowo wykonywać pracę zarobkową. Musi jednak pamiętać o limicie przychodów, które zmieniają się co kwartał. Po przekroczeniu określonych progów świadczenie może być zmniejszone lub całkowicie zawieszone. Limity te są ściśle powiązane z wysokością przeciętnego wynagrodzenia. Emeryt lub rencista od marca 2026 roku może dodatkowo dorobić:

• Nie więcej niż 6 438,50 zł brutto miesięcznie (wartość szacowana na marzec 2026 r.) – po przekroczeniu tej kwoty pobierane świadczenie zostanie zmniejszone. Jest to tzw. pierwszy próg przychodu (70% przeciętnego wynagrodzenia). Jeżeli zarobki seniora nie przekraczają tej kwoty, emerytura bądź renta pozostanie w pełnej wysokości (wyjątek stanowi renta socjalna, która po przekroczeniu tego progu zostaje całkowicie zawieszona).

• Nie więcej niż 11 957,20 zł brutto miesięcznie (wartość szacowana na marzec 2026 r.) – po przekroczeniu tej kwoty pobierane świadczenie zostanie całkowicie zawieszone. Drugi próg przychodu wynosi 130% przeciętnego wynagrodzenia. Po jego przekroczeniu następuje zawieszenie wypłaty przez ZUS za dany miesiąc.

Limity te nie dotyczą osób, które osiągnęły powszechny wiek emerytalny (60 lat dla kobiet, 65 lat dla mężczyzn). Mogą one zarabiać bez żadnych przeszkód i ograniczeń kwotowych. Ci, którzy nie spełniają kryterium wieku, powinni natomiast regularnie monitorować poziom swoich dodatkowych zarobków, aby ich emerytura lub renta nie została zmniejszona lub zawieszona.