KSEF wszedł już w życie. Niektórzy podatnicy nie będą jednak podlegali temu obowiązkowi. Jednym z nich jest podatnik, dla którego stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej znajduje się poza terytorium RP. Innym jest podatnik, który posiada stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce, ale placówka ta nie uczestniczy w dostawie towarów lub świadczeniu usług. Co dokładnie oznacza brak takiej struktury na terytorium kraju i dlaczego prawidłowe określenie tego statusu jest tak ważne?
Czym jest stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej?
Nawiązując do art. 11 Rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) nr 282/2011 z dnia 15 marca 2011 roku ustanawiającego środki wykonawcze do dyrektywy 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (przekształcenie), stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej oznacza dowolne miejsce – inne niż miejsce siedziby działalności gospodarczej podatnika, które charakteryzuje się wystarczającą stałością oraz odpowiednią strukturą w zakresie zaplecza personalnego i technicznego, by umożliwić mu odbiór i wykorzystywanie usług świadczonych do własnych potrzeb tego stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej (odnosi się do miejsca świadczenia usług).
Stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej oznacza dowolne miejsce – inne niż miejsce siedziby działalności gospodarczej podatnika, które charakteryzuje się wystarczającą stałością oraz odpowiednią strukturą w zakresie zaplecza personalnego i technicznego, by umożliwić mu świadczenie usług, które wykonuje (odnosi się do pozostałych przypadków).
Przesłanki wystąpienia stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej
W orzecznictwie TSUE wykrystalizowały się przesłanki wskazujące na wystąpienie lub nie stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej. Mowa tu np. o wyrokach TSUE o sygn.:
- C-547/18 Dong Yang Electronics z 7 maja 2020 roku,
- C-533/22 – SC Adient Ltd & Co. Kg v. z 13 czerwca 2024 roku,
- C-333/20 Berlin Chemie A. Menarini SRL z 7 kwietnia 2022 roku,
- C-232/22 Cabot Plastics Belgium z 29 czerwca 2023 roku.
TSUE objaśnia, że aby można było mówić o istnieniu stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej, muszą wystąpić poniższe przesłanki:
- dysponowanie zapleczem technicznym i osobowym – podatnik posiada w tym stałym miejscu np. maszyny, urządzenia, systemy techniczne, informatyczne, inne ruchomości lub nieruchomości, pracowników, zleceniobiorców, czyli infrastrukturę techniczną i osobową właściwą dla danego rodzaju prowadzonej działalności (także na mocy różnego rodzaju umów leasingu, najmu, dzierżawy), a miejsce to jest bezpośrednio powiązane i zależne od podatnika mającego siedzibę działalności poza Polską (stałe miejsce prowadzenia działalności nie ma miejsca, jeżeli infrastruktura techniczna i osobowa nie jest wykorzystywana w ważnych dla podatnika zagranicznego procesach związanych z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą, a jedynie przy jej pomocy są prowadzone czynności o charakterze pomocniczym);
- stałość i sprawczość funkcjonowania zaplecza technicznego i osobowego – zaplecze techniczne i osobowe (można by rzec – organizm techniczny i osobowy) musi w sposób stały funkcjonować w danym miejscu, tzn. w sposób ciągły (nie sporadyczny, nie sezonowy) korzystać i zarządzać dostępną i zależną od działalności podatnika infrastrukturą techniczną i osobową. Co więcej, zaplecze techniczne i osobowe (wykorzystywane także na mocy różnych umów) funkcjonujące w danym miejscu musi mieć możliwość podejmowania decyzji dotyczących zwykłego zarządu zarówno dla celów funkcjonowania tego stałego miejsca, jak i dla celów realizacji sprzedaży;
- zaplecze techniczne i osobowe – to, co się na niego składa, zależy od profilu danej działalności gospodarczej (inna infrastruktura osobowa, techniczna wystąpi np. w firmie handlującej towarami, a inna w firmie świadczącej usługi). Typowymi przykładami zaplecza jest np. pomieszczenie biurowe, pomieszczenie do przechowywania towarów, pomieszczenie, w którym będą wykonywane usługi, zaplecze techniczne umożliwiające łączność i dostęp do internetu, telefonii komórkowej, innych kanałów komunikacyjnych, np. do satelity itd. Wiele firm potrzebuje np. pomieszczenia na serwery, sprzęt komputerowy, inny sprzęt itd.
W tym miejscu powstaje bardzo ważne pytanie – dlaczego tak ważne jest zrozumienie pojęcia stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej?
Obowiązek wystawiania faktur ustrukturyzowanych za pomocą KSEF
Podatnicy są obowiązani wystawiać faktury ustrukturyzowane przy użyciu Krajowego Systemu e-Faktur. Natomiast w myśl art. 106ga ust. 2 ustawy o VAT powyższy obowiązek (stosowania KSEF w Polsce) nie dotyczy m.in.:
- podatnika niemającego siedziby działalności gospodarczej ani stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium RP;
- podatnika niemającego siedziby działalności gospodarczej na terytorium RP, który ma stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium RP, przy czym to stałe miejsce prowadzenia działalności nie uczestniczy w dostawie towarów lub świadczeniu usług, dla których wystawiono fakturę.
Pierwsze zwolnienie z obowiązku stosowania KSEF w Polsce dotyczy podatnika, który nie ma w Polsce:
- siedziby działalności gospodarczej, oraz
- stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej.
Tutaj sytuacja jest jasna i klarowna w kontekście ustalenia posiadania w Polsce siedziby działalności albo stałego miejsca prowadzenia działalności.
Drugie zwolnienie z obowiązku stosowania KSEF w Polsce dotyczy podatnika, który:
- nie ma w Polsce siedziby działalności gospodarczej, oraz
- ma w Polsce stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej, niemniej to stałe miejsce prowadzenia działalności nie uczestniczy w dostawie towarów lub świadczeniu usług, dla których wystawiono fakturę.
Powstaje w tym miejscu pytanie, kiedy stałe miejsce prowadzenia działalności nie uczestniczy w dostawie towarów lub świadczeniu usług, dla których wystawiono fakturę?
W przypadku gdy zasoby stałego miejsca prowadzenia działalności wykorzystuje się jedynie do zadań administracyjnych, takich jak księgowość, fakturowanie i odzyskiwanie należności, uznaje się, że nie są one wykorzystywane do celów realizacji dostawy towarów lub świadczenia usług.
W przypadku gdy podatnik wystawia jednak fakturę, posługując się numerem identyfikacyjnym VAT nadanym mu przez państwo członkowskie, w którym ma stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej, miejsce to uznaje się za uczestniczące w realizacji tej dostawy towarów lub świadczenia usług w tym państwie członkowskim, o ile nie udowodniono, że jest inaczej.
Obowiązek udostępnienia faktur ustrukturyzowanych za pomocą KSEF
Nawiązując do art. 106gb ust. 4 ustawy o VAT, w przypadku gdy:
- nabywcą jest podmiot niemający siedziby działalności gospodarczej ani stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium kraju, lub
- nabywcą jest podmiot niemający siedziby działalności gospodarczej na terytorium kraju, który ma stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium kraju, przy czym to stałe miejsce prowadzenia działalności nie uczestniczy w nabyciu towaru lub usługi, dla którego wystawiono fakturę, lub
- nabywcą jest podatnik korzystający ze zwolnienia z VAT w ramach procedury SME, który nie ma siedziby działalności w Polsce
– sprzedawca ma obowiązek udostępnić nabywcy fakturę ustrukturyzowaną w sposób z nim uzgodniony.
Zatem polski sprzedawca, zanim wystawi fakturę, będzie musiał zweryfikować, czy odbiorca ma w Polsce stałe miejsce prowadzenia działalności, czy tego miejsca nie ma. Ponadto, gdy odbiorca będzie jednak miał stałe miejsce prowadzenia działalności, ale siedzibę działalności poza Polską, wówczas polski sprzedawca będzie musiał jeszcze zweryfikować, czy to stałe miejsce prowadzenia działalności nabywcy uczestniczy, czy nie uczestnicy w nabyciu towarów lub usług.
Niemniej sprzedawca nie ma obowiązku w tym wypadku uciekania się do skomplikowanych dochodzeń w tym zakresie, a posłużenia się prostymi praktykami weryfikacji stanu faktycznego panującego u nabywcy.
Polecamy:
