Zgodnie z art. 87 ust. 1 ustawy o VAT w przypadku gdy kwota podatku naliczonego jest w okresie rozliczeniowym wyższa od kwoty podatku należnego, podatnik ma prawo do obniżenia o tę różnicę kwoty podatku należnego za następne okresy lub do zwrotu różnicy na rachunek bankowy. Zgodnie z aktualnie obowiązującymi przepisami standardowy termin zwrotu wynosi 40 dni. Jednocześnie organ podatkowy może ten termin wydłużyć, a przedłużenie zwrotu VAT wiąże się z wydaniem postanowienia, na które przysługuje podatnikowi zażalenie. W poniższym artykule przyjrzymy się bliżej kwestii złożenia takiego zażalenia i obrony swoich praw.
Weryfikacja zwrotu VAT przez organy podatkowe
Jak stanowi art. 87 ust. 2 ustawy o VAT, zwrot różnicy podatku następuje w terminie 40 dni od dnia złożenia rozliczenia przez podatnika na jego rachunek bankowy. Jeżeli zasadność zwrotu wymaga dodatkowego zweryfikowania, naczelnik urzędu skarbowego może przedłużyć ten termin do czasu zakończenia weryfikacji rozliczenia podatnika dokonywanej w ramach czynności sprawdzających, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej lub postępowania podatkowego.
Zgodnie z art. 87 ust. 2b ustawy o VAT weryfikacja zasadności zwrotu różnicy podatku może obejmować sprawdzenie rozliczenia podatnika, rozliczeń innych podmiotów biorących udział w obrocie towarami lub usługami, będącymi przedmiotem rozliczenia podatnika, oraz sprawdzenie zgodności tych rozliczeń z faktycznym przebiegiem transakcji.
W dalszej kolejności zauważmy, że zgodnie z art. 274b § 1 Ordynacji podatkowej, jeżeli przeprowadzenie czynności sprawdzających zasadność zwrotu podatku wymaga przedłużenia terminu zwrotu podatku wynikającego z odrębnych przepisów, organ podatkowy może postanowić o przedłużeniu tego terminu do czasu zakończenia czynności sprawdzających. Na postanowienie, o którym mowa w § 1, służy zażalenie (art. 274b § 2 Ordynacji podatkowej).
Przepis art. 274b § 1 Ordynacji nie stanowi samodzielnej podstawy do przedłużenia terminu zwrotu podatku. Przepis ten odsyła bowiem do odrębnych przepisów przewidujących przedłużenie terminu zwrotu. To z tych odrębnych przepisów wynikać musi możliwość przedłużenia terminu zwrotu podatku. Takim przepisem, mającym charakter materialnoprawny, jest właśnie art. 87 ust. 2 zdanie drugie ustawy o VAT.
Organy podatkowe, wykazując przesłanki zastosowania art. 87 ust. 2 ustawy o VAT, powinny nie tylko wskazać na potrzebę zbadania określonych okoliczności (określając, jakie czynności w tym celu zostaną lub zostały podjęte), ale także powinny w szczególności wykazać, co wzbudziło ich wątpliwość (np. wskazać na istniejące rozbieżności czy nieścisłości lub braki w materiale dowodowym) i wytłumaczyć, dlaczego uznały, że istnieje potrzeba dalszej weryfikacji.
NSA w wyroku z 11 grudnia 2025 roku (I FSK 78/23) wskazał, że kluczowe znaczenie przy ocenie zgodności z prawem postanowienia przedłużającego zwrot różnicy podatku ma jego uzasadnienie, w którym organ podatkowy powinien wykazać, na jakich przesłankach opiera konieczność dodatkowego zweryfikowania zasadności zwrotu tej różnicy. Organ podatkowy zobowiązany jest każdorazowo przedstawić istniejące wątpliwości powodujące konieczność dalszej weryfikacji rozliczenia za dany okres. Nie chodzi przy tym o udowodnienie braku podstaw do zwrotu, ale o konieczność zbadania wątpliwości dotyczących jego zasadności.
W konsekwencji postanowienie o przedłużeniu zwrotu VAT-u może zaś zostać wydane, gdy spełnione są łącznie 3 przesłanki:
- termin do dokonania zwrotu jeszcze nie upłynął;
- weryfikacja rozliczenia podatnika odbywa się w toku czynności sprawdzających, kontroli podatkowej, postępowania podatkowego bądź w toku postępowania kontrolnego;
- stwierdzenie przez organ, że „zasadność zwrotu wymaga dodatkowego zweryfikowania” opiera się na co najmniej uprawdopodobnionych przesłankach.
Przedłużenie zwrotu VAT oraz zażalenie - postanowienie
Zgodnie z art. 216 § 2 Ordynacji podatkowej postanowienia dotyczą poszczególnych kwestii wynikających w toku postępowania podatkowego, lecz nie rozstrzygają o istocie sprawy, chyba że przepisy niniejszej ustawy stanowią inaczej. W myśl zaś art. 217 Ordynacji postanowienie zawiera:
- oznaczenie organu podatkowego;
- datę jego wydania;
- oznaczenie strony albo innych osób biorących udział w postępowaniu;
- powołanie podstawy prawnej;
- rozstrzygnięcie;
- pouczenie, czy i w jakim trybie służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego;
- podpis osoby upoważnionej, z podaniem jej imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego.
Postanowienie zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne, jeżeli służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego oraz gdy wydane zostało na skutek zażalenia na postanowienie.
W postanowieniu o przedłużeniu terminu zwrotu podatku, wydawanym, czy to w przypadku prowadzenia czynności sprawdzających, czy też w przypadku przekształcenia czynności sprawdzających w inny, przewidziany prawnie tryb procedowania organ ma obowiązek wskazać powody, dla których zasadność zwrotu wymagała dodatkowej weryfikacji. Powodem takim mogą być wątpliwości dotyczące faktycznego przebiegu transakcji, z której podatnik wywodzi prawo do odliczenia.
Postanowienie, na mocy którego organ podatkowy dokonuje przedłużenia terminu zwrotu podatku od towarów i usług, powinno wskazywać przewidywany, najbardziej prawdopodobny termin zakończenia czynności związanych z tym zwrotem. Zamieszczenie w postanowieniu o przedłużeniu terminu zwrotu podatku od towarów i usług terminu, do jakiego to przedłużenie następuje, ma bowiem znaczenie gwarancyjne dla podatnika.
Następnie zwróćmy uwagę, że w myśl art. 236 Ordynacji podatkowej na wydane w toku postępowania postanowienie służy zażalenie, gdy ustawa tak stanowi. Co do zasady zażalenie wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia stronie.
W tym jednak miejscu trzeba zwrócić uwagę na szczególne regulacje obowiązujące na gruncie ustawy o VAT. Otóż zgodnie z art. 87 ust. 6j ustawy o VAT, jeżeli postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu nie zostaną podjęte albo odebrane w terminie 4 dni od dnia:
- rozpoczęcia przechowywania pisma w placówce pocztowej,
- złożenia pisma w urzędzie gminy (miasta),
- wpłynięcia tego postanowienia albo tej decyzji na adres do doręczeń elektronicznych,
- umieszczenia tego postanowienia albo tej decyzji na koncie w e-Urzędzie Skarbowym
– doręczenie uważa się za dokonane z upływem terminu tych 4 dni.
Natomiast w myśl art. 87 ust. 6m ustawy o VAT w przypadkach, o których mowa w ust. 6j-6l:
- zażalenie na postanowienie o przedłużeniu terminu wnosi się w terminie 17 dni,
- odwołanie od decyzji o odmowie dokonania zwrotu różnicy podatku wnosi się w terminie 24 dni
– od dnia, w którym doręczenie uważa się za dokonane zgodnie z ust. 6j.
Reasumując powyższe, należy stwierdzić, że w aktualnym stanie prawnym organy podatkowe nadal mają uprawnienie do weryfikacji zasadności zwrotu podatku VAT, co wiąże się z przedłużeniem terminu zwrotu w formie postanowienia. Podatnicy mają prawo złożyć zażalenie na takie postanowienie, przy czym w świetle znowelizowanych przepisów ustawy o VAT obowiązują nowe terminy na złożenie zażalenia.
Polecamy:
