Rabat a PIT przyznany osobie prywatnej za większe zamówienie

Przepisy ustawy o PIT przewidują odrębną kategorię przychodów, jakim jest przychód z tytułu nieodpłatnych świadczeń. W kontekście tego pojęcia warto zastanowić się nad kwestią rabat a PIT. Czy w sytuacji, gdy konsument otrzymuje od sprzedawcy rabat za większe zamówienie, można mówić o wystąpieniu przychodu z tego tytułu, oraz czy w związku z tym po stronie sprzedawcy powstają obowiązki płatnika.

Przychód z nieodpłatnych świadczeń w podatku PIT

Na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy o PIT przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9 i 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, art. 19, art. 25b i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Zgodnie z art. 11 ust. 2a ww. ustawy wartość pieniężną innych nieodpłatnych świadczeń ustala się:

1. jeżeli przedmiotem świadczenia są usługi wchodzące w zakres działalności gospodarczej dokonującego świadczenia – według cen stosowanych wobec innych odbiorców;
2. jeżeli przedmiotem świadczeń są usługi zakupione – według cen zakupu;
3. jeżeli przedmiotem świadczeń jest udostępnienie lokalu lub budynku – według równowartości czynszu, jaki przysługiwałby w razie zawarcia umowy najmu tego lokalu lub budynku;
4. w pozostałych przypadkach – na podstawie cen rynkowych stosowanych przy świadczeniu usług lub udostępnianiu rzeczy lub praw tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca udostępnienia.

Pojęcie „wartości rynkowej” nie jest pojęciem ustandaryzowanym. Identyczny produkt, prawo czy też świadczenie mogą mieć różną wartość rynkową, która uzależniona będzie od szeregu czynników, takich jak czas, miejsce czy skala transakcji.

W rzeczywistości gospodarczej możliwe są sytuacje, w których ustalona odpłatność nie będzie odzwierciedlała wartości rynkowej rzeczy, prawa lub świadczenia, będzie jednakże wynikiem okoliczności uzasadniających wskazanie innej wartości niż wartość rynkowa.

Jeżeli świadczenia są częściowo odpłatne, przychodem podatnika jest różnica pomiędzy wartością tych świadczeń, ustaloną według zasad określonych w ust. 2 lub 2a, a odpłatnością ponoszoną przez podatnika (art. 11 ust. 2b ww. ustawy). Przy ustalaniu, czy dane świadczenie nieodpłatne stanowi przychód podatkowy, konieczne jest wystąpienie po stronie określonego podmiotu przysporzenia, czy to w postaci nabycia wymiernej korzyści majątkowej, czy wymiernego zaoszczędzenia wydatku.

Przychód z nieodpłatnych świadczeń na gruncie podatku PIT jest kwalifikowany do tzw. innych źródeł zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy o PIT. Podlega on opodatkowaniu według skali podatkowej na etapie składania zeznania rocznego PIT. 

Warto też dodać, że zgodnie z art. 42a ust. 1 ustawy o PIT osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, osoby prawne i ich jednostki organizacyjne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, które dokonują wypłaty należności lub świadczeń, o których mowa w art. 20 ust. 1, z wyjątkiem dochodów (przychodów) wymienionych w art. 21, art. 52, art. 52a i art. 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku, od których nie są obowiązane pobierać zaliczki na podatek lub zryczałtowanego podatku dochodowego, są obowiązane sporządzić informację według ustalonego wzoru PIT-11 o wysokości przychodów i przesłać ją podatnikowi oraz urzędowi skarbowemu, przy którego pomocy naczelnik urzędu skarbowego właściwy według miejsca zamieszkania podatnika wykonuje swoje zadania.

Rabat a PIT skierowany do nieograniczonej liczby odbiorców nie stanowi przychodu

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych nie definiuje pojęcia bonifikaty, rabatu. Zgodnie ze znaczeniem językowym rabat stanowi zniżkę ceny dóbr lub usług, przyznawaną przez sprzedającego (wykonawcę usługi) po dokonaniu transakcji. W praktyce udzielenie bonifikaty polega więc na obniżeniu ceny zakupu towarów lub usług.

Ceną – zgodnie z definicją zawartą w art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o informowaniu o cenach towarów i usług – jest wartość wyrażona w jednostkach pieniężnych, którą kupujący jest obowiązany zapłacić przedsiębiorcy za towar lub usługę; w cenie uwzględnia się podatek od towarów i usług oraz podatek akcyzowy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów sprzedaż towaru (usługi) podlega obciążeniu podatkiem od towarów i usług oraz podatkiem akcyzowym. 

Skoro cena towarów ulega zmniejszeniu, nabywca za tę samą kwotę nabywa większą ilość towaru. W rezultacie zapłacona kwota dla nabywcy stanowi rzeczywistą cenę zakupu wszystkich towarów, w tym także tych wydanych jako rabat, a udzielony rabat nie stanowi dla konsumenta przychodu.

Jak wskazał Dyrektor KIS w interpretacji z 25 lipca 2017 roku (nr 0113-KDIPT2-3.4011.148.2017.1.RR), skutkiem uzyskania rabatu jest obniżenie ceny zakupu towarów lub usług. W przypadku gdy rabat na sprzedawane towary czy usługi dotyczy wyłącznie określonej grupy podmiotów, np. pracowników, podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Odmienna sytuacja ma miejsce wówczas, gdy krąg podmiotów uprawnionych do rabatu nie jest ograniczony wyłącznie do określonej grupy osób. W konsekwencji korzystanie na jednakowych warunkach z akcji rabatowych przez wszystkich konsumentów jest neutralne podatkowo.

Podobnie też wypowiedział się ten sam organ w interpretacji indywidualnej z 11 sierpnia 2017 roku (nr 0114-KDIP3-3.4011.217.2017.1.MS1), gdzie możemy przeczytać, że: „Co do zasady wartość udzielonych uprawnionym rabatów będzie stanowić nieodpłatne świadczenie po stronie Klientów. Jednakże należy zauważyć, że opisane we wniosku zdarzenie przyszłe nie ogranicza kręgu uprawnionych do rabatu. Zatem krąg uprawnionych do rabatów będzie potencjalnie nieograniczony.

W konsekwencji stwierdzić należy, że w omawianej sprawie po stronie uprawnionych – Klientów Kontrahenta, nie powstanie przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych z tytułu uzyskania rabatu. Korzystanie z rabatu przez Klientów Kontrahenta Spółki będzie neutralne podatkowo dla wszystkich uprawnionych”.

Również NSA w wyroku z 2 lutego 2016 roku (II FSK 3469/13) podał, że świadczenie nieodpłatne, stanowiące przychód podatkowy, nie może być dostępne dla wszystkich. Charakter nieodpłatnego świadczenia powoduje, że powinno ono mieć charakter wyjątkowy, dostępny tylko dla określonego kręgu podmiotów. Jeśli bowiem dane świadczenie jest powszechnie dostępne dla wszystkich, możliwe do uzyskania, to tym samym nie reprezentuje ono żadnej wartości rynkowej. Każdy może w równym stopniu z niego skorzystać, co często jest elementem gry lub strategii rynkowej danego podmiotu gospodarczego.

W konsekwencji w ocenie NSA korzystanie na jednakowych warunkach z rabatów przy zakupie towarów lub usług przez nieograniczone grono osób nie powoduje powstania przychodu z tytułu świadczeń częściowo odpłatnych w rozumieniu art. 11 ust. 2b ustawy o PIT.

Podsumowując, w sytuacji, gdy osoba prywatna otrzymuje od sprzedawcy rabat za złożenie dużego zamówienia – przy czym taki rabat jest adresowany do potencjalnie nieograniczonej liczby kupujących – po stronie konsumenta nie powstaje przychód z nieodpłatnych świadczeń, a po stronie sprzedawcy nie ma obowiązku sporządzenia informacji PIT-11 z tego tytułu.