Zeznanie roczne PIT-38: jak rozliczyć zyski kapitałowe?

Wielkimi krokami zbliża się termin złożenia zeznań rocznych. Część podatników będzie musiała wypełnić zeznanie roczne PIT-38. Kogo ono dotyczy? Kiedy powinno być złożone? Jakie kategorie przychodów obejmuje? Jak je wypełnić? Na te i wiele innych pytań odpowiedziano w niniejszej publikacji.

Kto składa zeznanie roczne PIT-38 

W zeznaniu rocznym PIT-38 składanym za 2025 rok (wersja zeznania – 18) podatnicy wykazują wysokość osiągniętego dochodu albo poniesionej straty z kapitałów opodatkowanych na zasadach określonych w art. 30b Ustawy z 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: ustawa o PIT).

Zeznanie roczne PIT-38 w 2026 roku składają podatnicy będący osobami fizycznymi, którzy w poprzednim roku podatkowym, tj. 2025, osiągnęli przychody z tytułu:

• odpłatnego zbycia papierów wartościowych,
• odpłatnego zbycia pożyczonych papierów wartościowych (sprzedaż krótka),
• odpłatnego zbycia pochodnych instrumentów finansowych,
• odpłatnego zbycia udziałów (akcji) w spółkach lub udziałów w spółdzielni,
• objęcia udziałów (akcji) w spółkach albo wkładów w spółdzielniach w zamian za wkład niepieniężny,
• realizacji praw wynikających z papierów wartościowych lub z pochodnych instrumentów finansowych,
• umorzenia, odkupienia, wykupienia albo unicestwienia w inny sposób tytułów uczestnictwa w funduszach kapitałowych,

Zeznanie roczne PIT-38 w 2026 roku jest właściwe także dla osób fizycznych, które osiągnęły w poprzednim roku podatkowym, tj. 2025, przychody lub poniosły koszty uzyskania przychodów z tytułu odpłatnego zbycia walut wirtualnych.

Katalog przychodów objętych zeznaniem rocznym PIT-38 dotyczy zarówno osoby fizycznej nieprowadzącej, jak i prowadzącej działalność gospodarczą.

Termin złożenia zeznania rocznego PIT-38

Zeznanie roczne PIT-38 za 2025 rok podatnicy składają od 15 lutego 2026 roku (możliwe jest wcześniejsze złożenie, lecz urząd jako datę przyjęcia i tak zastosuje 15 lutego) do 30 kwietnia 2026 roku.

Jeżeli podatnik spóźni się ze złożeniem zeznania PIT-38, to zanim będzie mógł wypełnić ten zaległy obowiązek, musi przedłożyć we właściwym urzędzie skarbowym tzw. czynny żal, a więc oświadczenie o popełnieniu czynu zabronionego wraz z przedstawieniem okoliczności uzasadniających to spóźnienie.

Zeznanie roczne PIT-38 można złożyć w formie:

• elektronicznej – za pośrednictwem stron internetowych bądź odpowiednich aplikacji, takich jak aplikacja e-Deklaracje Ministerstwa Finansów lub usługa Twój e-PIT;
• papierowej – bezpośrednio w urzędzie skarbowym, centrum obsługi lub pocztą (w tym przypadku za datę złożenia zeznania nadanego w placówce Poczty Polskiej urząd przyjmuje datę stempla pocztowego),

Elektroniczne, skuteczne złożenie zeznania rocznego PIT-38 oznacza otrzymanie zaraz po złożeniu urzędowego poświadczenia odbioru (UPO) o kodzie 200.

Warto zaznaczyć, iż urząd skarbowy automatycznie uzupełni PIT-38 na podstawie informacji o przychodach przekazanych przez płatników. Niemniej w przypadku tego zeznania należy każdorazowo sprawdzić jego zawartość, często zdarza się bowiem, iż trzeba je uzupełnić o brakujące dane i ulgi.

Informacja PIT-8C a zeznanie roczne PIT-38

Zeznanie roczne PIT-38 służy do wykazywania przychodów wskazanych w informacji PIT-8C w części C i D, a także tych uzyskanych za granicą.

 Wartości przychodów i kosztów ich uzyskania, dochodów lub strat na podstawie informacji PIT-8C wymienione w części D przenosi się do zeznania rocznego PIT-38 – do części C, do wiersza 1. Przychody wykazane w części D informacji PIT-8C.

Jak uzupełnić zeznanie roczne PIT-38

PIT-38 z jednej strony służy do zeznań o najmniej skomplikowanej strukturze, z drugiej jednak dotyczy przychodów należących do nieco bardziej złożonych kategorii.

W pozycji 1 podatnik uzupełnia swój identyfikator podatkowy NIP (firma, podatnik VAT, osoba fizyczna stosująca kasę rejestrującą). 

Numer PESEL (osoba fizyczna nieprowadząca działalności) podatnik uzupełnia, jeśli:

• nie prowadził działalności gospodarczej,
• nie był zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów i usług,
• nie był płatnikiem (zarówno składek na ubezpieczenia społeczne/ubezpieczenie zdrowotne, jak i podatku, np. z tytułu zatrudnienia pracownika).

W pozycji 4. podatnik uzupełnia rok, w którym uzyskał wspomniane rodzaje przychodów.

W części A. Miejsce i cel składania zeznania podatnik wykazuje w pozycji:

• 5 – urząd skarbowy, do którego zeznanie roczne jest adresowane: 
• w przypadku podatników mieszkających w Polsce – do urzędu skarbowego właściwego ze względu na miejsce zamieszkania; 
• w przypadku podatników mieszkających poza granicami kraju – do urzędu skarbowego właściwego w sprawach opodatkowania osób zagranicznych, w którym podatnik dokonuje rozliczeń;
• 6 – cel złożenia zeznania: 
• złożenie zeznania (pole 1); 
• korekta zeznania (pole 2);
• 7 – rodzaj korekty (składanej samodzielnie albo na podstawie decyzji organu podatkowego w toku trwania postępowania podatkowego lub zaraz po nim).

W części B. Dane identyfikacyjne i aktualny adres zamieszkania podatnik wpisuje swoje dane, tj. imię i nazwisko, datę urodzenia oraz podaje miejsce zamieszkania.

W części C. Dochody / straty – art. 30b ust. 1 ustawy – w punkcie 1 oraz 2 podatnik wykazuje kwoty przychodów i koszty uzyskania przychodów, dochodów lub strat dotyczących przychodów uzyskanych w Polsce i za granicą na podstawie otrzymanej informacji PIT-8C i innych posiadanych dokumentów.

Ponadto w części C w punkcie 3 podatnik wykazuje dochody uzyskane z odpłatnego zbycia akcji objętych lub nabytych przez niego lub jego spadkodawcę w wyniku pierwszej oferty publicznej, jeżeli:

• odpłatne zbycie tych akcji nastąpiło po upływie trzech lat od dnia, w którym zostały one dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym albo wprowadzone do alternatywnego systemu obrotu, oraz
• podatnik albo spadkodawca podatnika, którzy objęli lub nabyli te akcje, nie byli podmiotami powiązanymi ze spółką w ciągu dwóch lat poprzedzających dzień objęcia lub nabycia tych akcji odpowiednio przez podatnika albo spadkodawcę podatnika.

W części D. Obliczenie zobowiązania podatkowego – art. 30b ust. 1 ustawy podatnik ujmuje w pozycji:

• 30 – stratę z lat ubiegłych, jeśli podlega ona odliczeniu i jest z tego samego źródła; kwota nie może być wyższa od kwoty w pozycji 28;
• 31 – podstawę obliczenia podatku (zaokrągloną do pełnych złotych); jest ona wynikiem odjęcia kwoty z pozycji 28 od kwoty z pozycji 30;
• 32 – stawkę podatku 19% lub ewentualnie inną (w przypadku dochodów zwolnionych z opodatkowania),
• 33 – podatek od dochodów, o których mowa w art. 30b ustawy (pozycja 32). Wynik z przemnożenia kwoty z pozycji 29 ze stawką wskazaną w pozycji 30;
• 34 – podatek zapłacony za granicą, o którym mowa w art. 30b ust. 5a i 5b ustawy (przeliczony na złote);
• 35 – podatek należny (zaokrąglony do pełnych złotych); jest to wynik odjęcia od kwoty z pozycji 33 kwoty z pozycji 34 – jeżeli wynik jest liczbą ujemną, należy wpisać 0.

W części E. Dochód / koszty – art. 30b ust. 1a ustawy podatnik uzupełnia informację o przychodach oraz kosztach:

• poniesionych w roku podatkowym,
• poniesionych latach ubiegłych i niepotrąconych w poprzednim roku podatkowym,
• niepotrąconych w roku podatkowym

– w związku z odpłatnym zbyciem walut wirtualnych.

W części F. Obliczenie zobowiązania podatkowego – art. 30b ust. 1a ustawy podatnik wpisuje w pozycji:

• 41 – podstawę obliczenia podatku: kwotę z pozycji 39;
• 42 – stawkę podatku,
• 43 – kwotę podatku (wynik z przemnożenia kwoty z pozycji 41 ze stawką wskazaną w pozycji 42),
• 44 – kwotę podatku zapłaconego za granicą, o którym mowa w art. 30b ust. 5e i 5f ustawy (w przeliczeniu na złote);
• 45 – kwotę podatku należnego (zaokrąglonego do pełnych złotych). Różnica pomiędzy kwotą z pozycji 43 a kwotą z pozycji 44. Jeżeli wynik jest liczbą ujemną, wówczas podatnik wpisuje 0.

W części G. Podatek do zapłaty / nadpłata podatnik dokonuje obliczenia kwoty do zapłaty, którą ma obowiązek zapłacić w terminie określonym na złożenie zeznania rocznego za poprzedni rok podatkowy, tj. do 30 kwietnia 2026 roku za 2025 rok. Podatnik wpisuje w pozycji:

• 46 – kwotę zryczałtowanego podatku dochodowego niepobranego przez płatnika, z wyjątkiem podatku wykazanego w pozycji 47 oraz 48, a także w części H (po zaokrągleniu do pełnych złotych),
• 47 – kwotę zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów (dochodów) z art. 30a ust. 1 pkt 1–5 ustawy o PIT, uzyskanych poza granicami RP,
• 48 – kwotę podatku zapłaconego za granicą – art. 30a ust. 9 ustawy o PIT (w przeliczeniu na złote),
• 49 – różnicę pomiędzy zryczałtowanym podatkiem a podatkiem zapłaconym za granicą (po zaokrągleniu do pełnych złotych),
• 50 – sumę zaliczek przekazanych płatnikowi (spółce nieruchomościowej) za rok podatkowy,
• 51 – po dokonaniu obliczeń ostateczną kwotę podatku do zapłaty,
• 52 – po dokonaniu obliczeń ostateczną kwotę nadpłaty podatku, jeżeli wystąpi.

W części H. Zryczałtowany podatek dochodowy, o którym mowa w art. 44 ust. 1b ustawy – podatnik ujmuje w pozycji od 53 do 64 (za poszczególne miesiące poprzedniego roku podatkowego) kwoty zryczałtowanego podatku dochodowego, przy czym wiersz ten dotyczy osób fizycznych niemających miejsca zamieszkania na terytorium RP, które uzyskują przychody w Polsce (wymienionych w art. 29 ustawy o PIT), bez pośrednictwa płatnika.

W części I. Dochody (przychody) wykazywane na podstawie art. 45 ust. 3c ustawy w pozycji 65 podatnik (polski rezydent podatkowy) wpisuje kwotę dochodów (przychodów) z odsetek i dyskonta od papierów wartościowych, z dywidend i innych przychodów z tytułu udziału w zyskach osób prawnych lub z tytułu udziału w funduszach kapitałowych, od których podatek został pobrany przez płatnika zgodnie z art. 30a ust. 2a ustawy.

W części J. Wniosek o przekazanie 1,5% podatku należnego na rzecz organizacji pożytku publicznego (OPP) w pozycjach 66, 67 oraz 68 podatnik wskazuje, na jaką organizację chce przekazać 1,5% podatku, uzupełniając jej numer KRS. Może wskazać dodatkowe informacje dotyczące przekazywanego 1,5%, tj. cel szczegółowy bądź może wyrazić zgodę na przekazanie swojego imienia i nazwiska organizacji otrzymującej 1,5%.

W części K. Dane kontaktowe podatnik może wpisać dobrowolnie swój numer telefonu albo adres e-mail, który to ułatwi kontakt pomiędzy nim a urzędem skarbowym, gdyby zaistniała kwestia dotycząca wyjaśnienia.

W części L. Informacje o załącznikach podatnik wpisuje liczbę dołączonych do zeznania załączników PIT/ZG. PIT/ZG stanowi informację o wysokości dochodów/przychodów z zagranicy i zapłaconym podatku w roku podatkowym.

W części M. Rachunek osobisty właściwy do zwrotu nadpłaty podatnik wpisuje dane o rachunku bankowym innym niż związanym z prowadzoną działalnością gospodarczą, którego jest właścicielem lub współwłaścicielem i na który ma nastąpić zwrot nadpłaconego podatku. Jeżeli rachunek podany w poprzednim zeznaniu PIT-38 jest aktualny, wówczas nie trzeba nic w tej części wpisywać.

W części N. Karta dużej rodziny (KDR) podatnik wskazuje, czy posiada ważną kartę KDR.

W części O. Podpis podatnika / osoby reprezentującej podatnika podpis składa sam podatnik albo jego pełnomocnik, którego dodatkowo trzeba podać imię i nazwisko.