Przedsiębiorcy prowadzący działalność produkcyjną często zastanawiają się, jak rozliczyć generowane odpady. Sprzedaż odpadów poprodukcyjnych wiąże się z określonymi obowiązkami podatkowymi. Jak zatem prawidłowo rozliczyć taką transakcję na gruncie podatku VAT oraz PIT, w szczególności przy opodatkowaniu ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych?
Sprzedaż odpadów poprodukcyjnych a stawka ryczałtu
W pierwszej kolejności wskażmy, że ustawa o zryczałtowanym podatku wskazuje na definicję pojęcia działalności wytwórczej. Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 4 tej ustawy jest to działalność, w wyniku której powstają nowe wyroby, w tym również sprzedaż wyrobów własnej produkcji, prowadzona przez podatnika.
Chociaż wskazana ustawa nie zawiera definicji pojęcia „wyroby”, to jednak przyjmuje się, że „wyrób” to „przedmiot stanowiący końcowy produkt pracy rzemieślnika lub wynik procesu produkcyjnego zakładu”. Natomiast określenie „wyrobić” (wyrabiać) znaczy m.in. tyle, co „produkować coś”. Można zatem uznać, że wyrobem jest coś, co zostało wytworzone bądź wyprodukowane.
O zakwalifikowaniu działalności gospodarczej do działalności wytwórczej decyduje więc przede wszystkim efekt tej działalności, tj. powstanie z zakupionych czy wytworzonych materiałów nowego wyrobu.
Wyrób ten ma być nowy, czyli niedawno zrobiony, nabyty lub właśnie powstały. Wytworzony wyrób powinien w sposób istotny różnić się od materiału, z którego powstał. Natomiast odpady możemy scharakteryzować jako materiały, które na skutek procesów technologicznych lub na skutek zniszczenia albo uszkodzenia utraciły całkowicie swą pierwotną wartość użytkową.
Powyższe rozważania mają istotne znaczenie w zakresie ustalenia stawki podatku. Przypomnijmy, że wysokość stawek ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych została określona w art. 12 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne i zależy od rodzaju faktycznie prowadzonej przez podatnika działalności gospodarczej.
W myśl art. 12 ust. 1 pkt 6 lit. a) tej ustawy ryczałt od przychodów ewidencjonowanych wynosi 5,5% przychodów z działalności wytwórczej, robót budowlanych lub w zakresie przewozów ładunków taborem samochodowym o ładowności powyżej 2 t.
Przykład 1.
Pan Igor prowadzi działalność gospodarczą opodatkowaną ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych w zakresie produkcji mebli. W toku procesu produkcyjnego powstają odpady w postaci drewnianych ścinek oraz wiór. Do mężczyzny zgłosił się kupiec chętny do nabycia odpadów poprodukcyjnych. Jaką stawkę podatku powinien zastosować pan Igor?
Zarówno w przypadku sprzedaży mebli, jak i wskazanych odpadów powstających w toku procesu produkcji kwota uzyskanego przychodu będzie podlegać opodatkowaniu według stawki 5,5%.
Sprzedaż odpadów poprodukcyjnych na gruncie podatku VAT
Przechodząc na grunt podatku VAT, należy wskazać, że zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
Natomiast art. 7 ust. 1 ustawy stanowi, że przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel. Przy czym przez towary, w myśl art. 2 pkt 6 ustawy, trzeba rozumieć rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii.
Zgodnie z definicją zawartą w ustawie istotą dostawy towarów jest przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel. W celu przedstawienia właściwego rozumienia pojęcia „przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel” należy zaznaczyć, że dotyczy ono tego rodzaju czynności, która daje otrzymującemu towar prawo do postępowania z nią jak właściciel. Trzeba przy tym podkreślić, że chodzi tutaj przede wszystkim o możliwość faktycznego dysponowania rzeczą, a nie rozporządzania nią w sensie prawnym. Istotą dostawy towarów nie jest bowiem przeniesienie prawa własności, zatem zwrotu „prawo do rozporządzania jak właściciel” nie można interpretować jako „prawa własności”, lecz jako własność ekonomiczną.
Biorąc powyższe pod uwagę, należy wskazać, że odpad poprodukcyjny – nawet mający znikomą wartość – wciąż spełnia kryterium do uznania go za towar w rozumieniu art. 2 pkt 6 ustawy o VAT. To powoduje, że w przypadku jego zbycia czynny podatnik VAT dokonuje czynności odpłatnej dostawy towarów, która podlega opodatkowaniu VAT.
Przykład 2.
Pan Igor, będący czynnym podatnikiem podatku VAT, prowadzi działalność gospodarczą w zakresie produkcji mebli. W toku procesu produkcyjnego powstają odpady w postaci drewnianych ścinek oraz wiór. Do mężczyzny zgłosił się kupiec chętny do nabycia odpadów poprodukcyjnych. Jaką stawkę podatku VAT powinien zastosować pan Igor?
Odpady poprodukcyjne stanowią towar w rozumieniu ustawy o VAT, co oznacza, że ich zbycie będzie podlegać opodatkowaniu VAT jako odpłatna dostawa towarów. Zgodnie z Wiążącą Informacją Stawkową Dyrektora KIS z 14 grudnia 2021 roku (nr 0115-KDST1-3.440.144.2021.2.BK) odpady z drewna podlegają opodatkowaniu podstawową stawką VAT wynoszącą 23%.
Co ciekawe, również nieodpłatne przekazanie odpadów może podlegać opodatkowaniu VAT. Przypomnijmy, że zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy o VAT nieodpłatne przekazanie towarów podlega opodatkowaniu, jeżeli:
- dokonującym nieodpłatnego przekazania jest podatnik podatku od towarów i usług;
- przekazane przez podatnika towary należą do jego przedsiębiorstwa;
- przedmiotem nieodpłatnego przekazania jest towar, w stosunku do którego podatnikowi przysługiwało w całości lub w części prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z tytułu jego nabycia, importu lub wytworzenia.
Warunkiem opodatkowania nieodpłatnego przekazania towarów jest to, aby podatnikowi przysługiwało prawo do odliczenia podatku przy nabyciu tych towarów, ich imporcie lub wytworzeniu.
Jak wskazał Dyrektor KIS w interpretacji z dnia 19 września 2025 roku (nr 0113-KDIPT1-3.4012.744.2025.2.ALN), czynność polegająca na przekazaniu obornika końskiego, którego głównym składnikiem jest ściółka trocinowa z drzew iglastych, zainteresowanym odbiorcom stanowi w istocie dostawę towarów zdefiniowaną w art. 7 ust. 1 ustawy. Obornik koński, którego głównym składnikiem jest ściółka trocinowa z drzew iglastych, jest odpadem w rozumieniu przepisów ustawy o odpadach, spełnia definicję towaru, a czynność ich przekazania, czyli darowizna – jako że prowadzi do przeniesienia prawa do rozporządzania towarem jak właściciel – stanowi dostawę towarów, o której mowa w ww. przepisie.
Przekazanie obornika końskiego, którego głównym składnikiem jest ściółka trocinowa z drzew iglastych, zainteresowanym odbiorcom następuje bez wynagrodzenia ani pieniężnego, ani innego niż pieniężne (darowizna), a tym samym jest to w istocie nieodpłatna dostawa towarów uregulowana w art. 7 ust. 2 ustawy. Jest to zatem czynność, która dla celów opodatkowania została zrównana z dostawą odpłatną.
Mając zatem powyższe na uwadze, należy wskazać, że czynność sprzedaży odpadów poprodukcyjnych generuje obowiązek rozliczenia zarówno w ramach podatku dochodowego od osób fizycznych, jak i w przypadku podatku od towarów i usług.
Polecamy:
