Wielu konsumentów zastanawia się, czy możliwa jest skuteczna reklamacja po likwidacji działalności przez sprzedawcę. Wbrew pozorom, zamknięcie firmy nie powoduje wygaśnięcia zobowiązań powstałych w trakcie jej prowadzenia. Wyjaśniamy, jak w takiej sytuacji wygląda procedura reklamacyjna i jak długo konsumentowi przysługuje roszczenie.
Reklamacja po likwidacji działalności a towar niezgodny z umową
Towar jest zgodny z umową, jeżeli w szczególności odpowiada jego:
- opisowi, rodzajowi, ilości, jakości, kompletności i funkcjonalności, a w przypadku towarów z elementami cyfrowymi – również kompatybilności, interoperacyjności i dostępności aktualizacji;
- przydatności do szczególnego celu konsumenta, o którym powiadomił przedsiębiorcę najpóźniej w chwili zawarcia umowy i który przedsiębiorca zaakceptował.
Ponadto towar, aby został uznany za zgodny z umową, musi nadawać się do celów, do których zazwyczaj używa się danego rodzaju produktu, przy uwzględnieniu obowiązujących przepisów prawa, norm technicznych lub dobrych praktyk.
Towar powinien również występować w odpowiedniej ilości oraz posiadać cechy typowe dla produktów danego rodzaju, w tym trwałość i bezpieczeństwo, a w przypadku towarów z elementami cyfrowymi – także funkcjonalność i kompatybilność, których konsument może rozsądnie oczekiwać, biorąc pod uwagę charakter towaru oraz publiczne zapewnienia złożone przez przedsiębiorcę, jego poprzedników prawnych lub osoby działające w ich imieniu, w szczególności w reklamie lub na etykiecie. Nie dotyczy to sytuacji, gdy przedsiębiorca wykaże, że:
- nie wiedział o danym publicznym zapewnieniu i nie mógł o nim wiedzieć,
- przed zawarciem umowy publiczne zapewnienie zostało sprostowane z zachowaniem warunków i formy, w jakich je złożono, lub w sposób równoważny,
- publiczne zapewnienie nie miało wpływu na decyzję konsumenta o zawarciu umowy.
Aby mówić o zgodności towaru z umową, powinien on także zostać dostarczony z opakowaniem, akcesoriami i instrukcjami, których dostarczenia konsument może rozsądnie oczekiwać.
Przedsiębiorca ponosi odpowiedzialność za brak zgodności towaru z umową wynikający z niewłaściwego zamontowania towaru, jeżeli:
- zostało ono przeprowadzone przez przedsiębiorcę lub na jego odpowiedzialność;
- niewłaściwe zamontowanie przez konsumenta wynikało z błędów w instrukcji dostarczonej przez przedsiębiorcę lub osobę trzecią.
Kiedy przedsiębiorca nie ponosi odpowiedzialności za wadliwość towaru?
Przedsiębiorca nie ponosi odpowiedzialności za brak zgodności towaru z umową, jeżeli konsument, najpóźniej w chwili zawarcia umowy, został wyraźnie poinformowany, że konkretna cecha towaru odbiega od wymogów zgodności z umową oraz wyraźnie i odrębnie zaakceptował jej brak.
Odpowiedzialność przedsiębiorcy za brak zgodności towaru z umową
Przedsiębiorca ponosi odpowiedzialność za brak zgodności towaru z umową w chwili jego dostarczenia i ujawnienia tego w ciągu dwóch lat, chyba że termin przydatności towaru do użycia – określony przez przedsiębiorcę, jego poprzedników prawnych lub osoby działające w ich imieniu – jest dłuższy.
Przyjmuje się, że jeśli brak zgodności towaru z umową ujawni się w ciągu dwóch lat od jego dostarczenia, to istniał on już w chwili wydania towaru – chyba że zostanie wykazane inaczej albo domniemanie to jest nie do pogodzenia ze specyfiką towaru lub charakterem stwierdzonej niezgodności.
W przypadku towarów z elementami cyfrowymi przedsiębiorca odpowiada za brak zgodności z umową treści lub usługi cyfrowej dostarczanej w sposób ciągły, który wystąpił albo ujawnił się w okresie obowiązywania umowy. Okres ten nie może być krótszy niż dwa lata od chwili dostarczenia takiego towaru. Przyjmuje się, że brak zgodności treści lub usługi cyfrowej z umową powstał w tym czasie, jeżeli w tym okresie się ujawnił.
Następcy prawni ponoszą odpowiedzialność za wady prawne towarów sprzedanych przez ich poprzedników. Jeżeli zatem sklep likwiduje swoją działalność w związku np. z przejęciem przez inny podmiot – odpowiedzialność za roszczenia z tytułu reklamacji ponosić będzie podmiot przejmujący.
Przykład 1.
Jan Kowalski prowadził jednoosobową działalność gospodarczą polegającą na sprzedaży zabawek za pośrednictwem sklepu internetowego. Anna Nowak zakupiła towar w tym sklepie, jednak po roku okazało się, że jest on niezgodny z umową. Próbując złożyć reklamację, zorientowała się, że sklep został zlikwidowany, a Jan Kowalski zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej. Czy w takim wypadku klientka zachowuje uprawnienia z tytułu rękojmi?
Tak, Anna Nowak nadal może złożyć reklamację do Jana Kowalskiego, który jako sprzedawca pozostaje odpowiedzialny na zasadach wynikających z przepisów o rękojmi.
Roszczenia reklamacyjne – jakie przysługują konsumentowi?
Jeżeli towar jest niezgodny z umową, konsument może żądać jego naprawy lub wymiany. Przedsiębiorca może wymienić produkt, jeśli konsument żąda naprawy. Może też naprawić wadliwy artykuł, jeśli zażądano jego wymiany, a doprowadzenie go do zgodności z umową w sposób wybrany przez klienta jest niemożliwe albo wiązałoby się z nadmiernymi kosztami dla przedsiębiorcy.
Jeżeli naprawa i wymiana są niemożliwe lub wiązałyby się z nadmiernymi kosztami dla przedsiębiorcy, może on odmówić doprowadzenia towaru do zgodności z umową.
Przedsiębiorca jest zobowiązany dokonać naprawy lub wymiany w rozsądnym czasie od momentu, gdy konsument poinformował go o braku zgodności towaru z umową, oraz w sposób niepowodujący dla konsumenta nadmiernych niedogodności, z uwzględnieniem specyfiki towaru i celu jego zakupu.
Wszelkie koszty związane z naprawą lub wymianą – w szczególności koszty przesyłki, transportu, robocizny i materiałów – ponosi przedsiębiorca.
Jeżeli towar został zamontowany przed ujawnieniem się braku zgodności z umową, przedsiębiorca musi go zdemontować oraz ponownie zamontować po dokonaniu naprawy lub wymiany, albo do zlecenia wykonania tych czynności na własny koszt.
Konsument nie ponosi żadnych opłat za zwykłe korzystanie z towaru, który następnie został wymieniony.
Jeżeli towar jest niezgodny z umową, konsument może złożyć oświadczenie o obniżeniu ceny albo odstąpieniu od umowy, jeśli:
- przedsiębiorca odmówił lub nie doprowadził towaru do zgodności z umową;
- brak zgodności towaru z umową utrzymuje się mimo podjętych przez przedsiębiorcę prób doprowadzenia towaru do zgodności z umową;
- brak zgodności towaru z umową jest na tyle istotny, że uzasadnia obniżenie ceny albo odstąpienie od umowy bez uprzedniego skorzystania ze środków ochrony;
- z oświadczenia przedsiębiorcy lub okoliczności jednoznacznie wynika, że nie doprowadzi on towaru do zgodności z umową w rozsądnym czasie lub bez nadmiernych niedogodności dla konsumenta.
Obniżona cena powinna pozostawać w takiej proporcji do ceny uzgodnionej w umowie, w jakiej wartość towaru niezgodnego z umową pozostaje do wartości towaru zgodnego z umową. Przedsiębiorca jest zobowiązany zwrócić konsumentowi należne kwoty wynikające z obniżenia ceny niezwłocznie, jednak nie później niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania oświadczenia konsumenta.
Konsument nie może odstąpić od umowy, jeżeli brak zgodności towaru z umową ma charakter nieistotny.
Jeżeli brak zgodności z umową dotyczy jedynie części towarów dostarczonych na podstawie umowy, konsument może odstąpić od niej tylko w odniesieniu do tych produktów. Może również odstąpić od umowy w zakresie pozostałych nabytych towarów, w tym również niezgodnymi z umową, jeżeli nie można rozsądnie oczekiwać, aby zatrzymał wyłącznie towary zgodne z umową.
W przypadku odstąpienia od umowy konsument niezwłocznie zwraca towar przedsiębiorcy i na jego koszt. Przedsiębiorca jest z kolei zobowiązany zwrócić konsumentowi cenę niezwłocznie, jednak nie później niż w terminie 14 dni od momentu otrzymania towaru lub dowodu jego odesłania.
Zwrot ceny następuje przy użyciu tego samego sposobu płatności, jakiego użył konsument, chyba że konsument wyraźnie zgodzi się na inną formę zwrotu, która nie wiąże się dla niego z żadnymi dodatkowymi kosztami.
