Zakup z zagranicznym VAT a obowiązek wykazania WNT. Jak to rozliczyć?

Przedsiębiorcy coraz częściej nabywają towary, takie jak sprzęt komputerowy, od sprzedawców z innych krajów Unii Europejskiej. Zdarza się jednak, że unijny kontrahent omyłkowo wystawia fakturę z doliczonym lokalnym podatkiem VAT. Taka sytuacja rodzi pytania o prawidłowe rozliczenie transakcji i czy występuje obowiązek wykazania WNT. Jak w takim przypadku należy postąpić?

Czym jest wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów?

Jak mówi art. 9 Ustawy z dnia 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług (zwanej dalej ustawą o VAT), przez wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów rozumie się nabycie prawa do rozporządzania jak właściciel towarami, które w wyniku dokonanej dostawy są wysyłane lub transportowane na terytorium państwa członkowskiego inne niż terytorium państwa członkowskiego rozpoczęcia wysyłki lub transportu przez dokonującego dostawy, nabywcę towarów lub na ich rzecz.

Warunkiem wystąpienia wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów jest to, aby towar fizycznie został wysłany albo przetransportowany z jednego kraju UE (kraju rozpoczęcia wysyłki) do innego państwa UE niż właśnie kraj rozpoczęcia wysyłki.

Transport towaru w ramach WNT może być dokonany przez sprzedawcę albo przez firmę pośredniczącą dokonującą transportu tego towaru na rzecz sprzedawcy.

Transport towaru w ramach WNT może być też dokonywany przez nabywcę bądź przez firmę pośredniczącą dokonującą transportu tego towaru na rzecz nabywcy.

I to są fundamentalne kwestie dotyczące wystąpienia transakcji wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów.

Niemniej, aby zaistniała transakcja wewnąrzwspólnotowego nabycia towarów mogła być rozliczona według zasad dla niej właściwych, muszą być wypełnione przesłanki formalne.

Do tych przesłanek należą:

1. sprzedawca jest czynnym podatnikiem VAT (podatku od wartości dodanej), zarejestrowanym także jako podatnik VAT unijny;
2. nabywca jest czynnym podatnikiem VAT (podatku od wartości dodanej) albo osobą prawną niebędącą podatnikiem VAT (podatku od wartości dodanej), zarejestrowanym także jako podatnik VAT unijny

– a towary będące przedmiotem WNT mają służyć działalności gospodarczej podatnika (nabywcy i sprzedawcy).

Zakup komputera za granicą z doliczonym podatkiem od wartości dodanej

Wielu przedsiębiorców, ale i konsumentów dokonuje zakupu różnych towarów poza granicami Polski. Polscy podatnicy kupują m.in. w Niemczech, w Czechach czy na Słowacji. Niektórych zakupów dokonują na miejscu u sprzedawcy, innych za pośrednictwem zamówienia składanego przez internet bądź przez inny środek komunikacji.

Jeżeli nabycia towaru – komputera – dokonuje konsument z Polski, to sprzedawca mający siedzibę w innym państwie UE niż Polska wystawia mu paragon sprzedaży, rachunek lub fakturę dokumentujący daną transakcję.

Dokument sprzedaży zawiera doliczony podatek VAT (podatek od wartości dodanej) według stawki właściwej dla kraju UE siedziby sprzedawcy.

Warto zaznaczyć, że przedsiębiorca albo osoba fizyczna reprezentująca przedsiębiorcę może dokonać zakupu komputera także jako konsument. Po prostu przed jego zakupem informuje sprzedawcę, że zakup jest dokonany na cele prywatne, a nie biznesowe. 

W takiej sytuacji nabywca nie podaje sprzedawcy swojego NIP-u (jeżeli jednak go poda, to nabywca nie może ująć danego zakupu w kosztach uzyskania przychodów w swojej działalności ani nie ma prawa do odliczenia podatku VAT od tego nabycia z uwagi na charakter zakupu tego towaru).

Jeżeli jednak przedsiębiorca decyduje się na nabycie komputera na cele firmowe, a więc chce zrealizować wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów, wówczas musi pamiętać o kilku istotnych kwestiach.

Obowiązek wykazania WNT a zakup komputera za granicą

Polski przedsiębiorca, który chce w ogóle dokonywać zakupu w krajach UE, powinien pamiętać, aby jeszcze przed zakupem dokonać rejestracji jako podatnik unijny (VAT-UE), tzn. rejestracji na cele kupowania towarów od sprzedawców z siedzibą poza Polską albo kupowania towarów i usług od sprzedawców z siedzibą poza Polską.

Powyższy aspekt dotyczy nabywców, którzy są zarówno czynnymi podatnikami VAT, jak i podatnikami zwolnionymi z VAT, ponieważ przedsiębiorca-nabywca będący podatnikiem zwolnionym z VAT także ma możliwość wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów. U podatnika zwolnionego z VAT podmiotowo (ze względu na nieprzekroczenie wartości sprzedaży 200 000 zł) jest jednak jeden wyjątek.

Podatnik podmiotowo zwolniony z VAT, u którego w danym roku wartość zakupu towarów od kontrahentów mających siedzibę poza Polską (klasyfikowanych jako WNT) przekroczyła limit 50 000 zł – ma obowiązek rejestracji do realizowania transakcji WNT. Ponadto jest zobligowany do wykazywania WNT w:

1. deklaracji VAT-8,
2. informacji podsumowującej VAT-UE

– za miesiąc dokonania WNT w terminie do 25. dnia miesiąca następnego po miesiącu dokonania WNT.

Co więcej, deklaracje VAT-8 ma obowiązek składać co miesiąc, nawet jeżeli nie dokonał WNT.

Zakup komputera za granicą z doliczonym podatkiem od wartości dodanej a obowiązek wykazania WNT

Jak już powiedziano, przeznaczeniem nabycia towarów w ramach WNT przez polskich przedsiębiorców-nabywców może być prowadzona przez nich działalność gospodarcza.

W praktyce zdarzają się przypadki, kiedy pomimo nabycia komputera na (polską) firmę unijny sprzedawca omyłkowo dolicza podatek VAT (podatek od wartości dodanej) według tamtejszej właściwej stawki dla danego towaru.

Co w takim wypadku?

Oczywiście można poprosić sprzedawcę, aby wystawił fakturę korygującą.

Jednakże nie każdy unijny sprzedawca wystawi fakturę korygującą. Jak powinien w takiej sytuacji postąpić polski przedsiębiorca-nabywca?

Polski przedsiębiorca-nabywca będący czynnym podatnikiem VAT i zarejestrowanym na cele transakcji unijnych VAT-UE ma obowiązek wykazać zakup tego komputera:

1. w ewidencji (i deklaracji) JPK_V7X sprzedaży i zakupu za okres dokonania WNT,
2. w informacji podsumowującej VAT-UE za okres dokonania WNT.

Jako podstawę VAT dla WNT polski nabywca przyjmuje kwotę brutto wynikającą z otrzymanej od unijnego sprzedawcy faktury, czyli kwotę wraz z błędnie doliczonym podatkiem VAT (podatkiem od wartości dodanej).

Czynny podatnik VAT ma jednocześnie prawo do odliczenia podatku VAT należnego, który wykazał w ewidencji sprzedaży JPK_V7X, jeżeli nabyte towary przeznaczył do sprzedaży opodatkowanej VAT.

Natomiast, gdy polski przedsiębiorca-nabywca jest podatnikiem zwolnionym z VAT i zarejestrowanym na cele transakcji unijnych VAT-UE, ma obowiązek wykazać taki zakup:

1. w deklaracji VAT-8 za okres dokonania WNT,
2. w informacji podsumowującej VAT-UE za okres dokonania WNT.

Jako podstawę opodatkowania VAT dla podatku VAT wyłącznie należnego dla WNT polski nabywca, tak samo jak powyżej, przyjmuje kwotę brutto wynikającą z otrzymanej od unijnego sprzedawcy faktury, a więc kwotę wraz z omyłkowo doliczonym podatkiem VAT (podatkiem od wartości dodanej).

Powyższe kwestie odnoszą się do okoliczności, kiedy sprzedawca był zarejestrowany jako czynny podatnik VAT oraz unijny podatnik VAT-UE. Jednak co, gdy nie można zidentyfikować sprzedawcy jako unijnego podatnika VAT-UE, co ma miejsce coraz częściej? Zarówno ten problem, jak i jego rozwiązanie będzie przedmiotem odrębnej publikacji.