Utrata bliskiej osoby to czas ogromnych emocji i formalności, które często schodzą na dalszy plan. Wśród wielu spraw do załatwienia jedną z kluczowych jest rozliczenie kosztów pochówku. Aby częściowo pokryć te wydatki, warto złożyć wniosek o zasiłek pogrzebowy, stanowiący jednorazowe świadczenie pieniężne dla rodziny lub innych podmiotów. Należy jednak pamiętać, że prawo do jego otrzymania oraz czas na załatwienie formalności nie są bezterminowe.
Zasiłek pogrzebowy – zasady jego przyznawania
Zasiłek pogrzebowy przysługuje osobie, która pokryła koszty pogrzebu i ma potwierdzające to dokumenty.
- ceremonię pogrzebową,
- dekoracje pogrzebowe,
- poczęstunek dla żałobników,
- postawienie nagrobku.
Nie należy utożsamiać pogrzebu wyłącznie z aktem złożenia ciała albo szczątków do grobu, ale z przeprowadzeniem zwyczajowo przyjętych w danej kulturze obrzędów związanych ze śmiercią i pożegnaniem osoby zmarłej.
W art. 77 ust. 1 Ustawy z 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych określono, kiedy przysługuje zasiłek pogrzebowy. Ma to miejsce w przypadku śmierci:
- ubezpieczonego;
- osoby pobierającej emeryturę lub rentę;
- osoby, która w dniu śmierci nie miała ustalonego prawa do emerytury lub renty, ale spełniała warunki do jej uzyskania i pobierania;
- członka rodziny ubezpieczonego albo osoby pobierającej emeryturę lub rentę;
- ubezpieczonego po ustaniu ubezpieczenia, jeżeli śmierć nastąpiła w okresie pobierania zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego.
- cywilnej niewidomej ofiary działań wojennych pobierającej świadczenia pieniężne,
- osoby, która pobierała świadczenie przedemerytalne lub zasiłek przedemerytalny, w tym członka rodziny takiej osoby, jeśli członek rodziny spełnia warunki do uzyskania renty rodzinnej,
- osoby, która pobierała rentę socjalną,
- osoby, która zmarła wskutek wypadku lub choroby zawodowej, powstałych w szczególnych okolicznościach,
- osoby, która pobierała rentę z tytułu wypadku lub choroby zawodowej, powstałych w szczególnych okolicznościach, w tym członka rodziny takiej osoby,
- osoby, która miała ustalone prawo do nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, w tym członka rodziny takiej osoby,
- osoby, która miała ustalone prawo do emerytury pomostowej, w tym członka rodziny takiej osoby.
Uprawnieni do otrzymania zasiłku pogrzebowego
Wśród podmiotów uprawnionych do uzyskania zasiłku pogrzebowego wymienić należy:
- członków rodziny,
- pracodawcę,
- dom pomocy społecznej,
- gminę,
- powiat,
- osobę prawną kościoła lub związku wyznaniowego,
- osobę obcą zmarłemu.
Na potrzeby ustalenia prawa do zasiłku pogrzebowego za członka rodziny można uznać:
- małżonka,
- rodziców,
- ojczyma,
- macochę,
- osobę przysposabiającą,
- dzieci własne,
- dzieci drugiego małżonka,
- dzieci przysposobione,
- dzieci przyjęte na wychowanie w ramach rodziny zastępczej,
- inne dzieci przyjęte na wychowanie i utrzymanie przed osiągnięciem pełnoletności,
- rodzeństwo,
- dziadków,
- wnuki,
- osoby, nad którymi została ustanowiona opieka prawna.
Wysokość zasiłku pogrzebowego w 2026 roku
Aktualnie wysokość zasiłku maksymalnie wynosi 7000 zł. Kwota ta różni się w zależności od tego, kto ubiega się o zasiłek pogrzebowy.
Członek rodziny zmarłego otrzyma zasiłek pogrzebowy w wysokości 7000 zł i to niezależnie od kwoty poniesionych kosztów pogrzebu.
Inne podmioty, które mogą się o niego ubiegać, otrzymają zasiłek pogrzebowy w wysokości poniesionych kosztów, niewięcej jednak niż 7000 zł.
W przypadku poniesienia kosztów pogrzebu przez więcej niż jeden podmiot zasiłek pogrzebowy jest dzielony między nich proporcjonalnie do poniesionych kosztów pogrzebu.
Przedawnienie roszczenia o wypłatę zasiłku pogrzebowego
Roszczenie o wypłatę zasiłku przedawnia się w ciągu 12 miesięcy od dnia śmierci osoby, po której zasiłek przysługuje.
- późniejszego odnalezienia zwłok,
- późniejszego zidentyfikowania osoby zmarłej,
- z innych przyczyn całkowicie niezależnych od osoby uprawnionej
– prawo do zasiłku pogrzebowego wygasa po upływie 12 miesięcy od dnia pogrzebu.
Przykład 1.
Pan Stanisław pokrył koszty pogrzebu kuzyna, który zmarł w styczniu 2025 roku. Dopiero w kwietniu 2026 roku dowiedział się, że mógł ubiegać się o zwrot kosztów z ZUS. Czy pan Stanisław otrzyma zasiłek pogrzebowy w tym wypadku? Ponieważ minęło 15 miesięcy od śmierci kuzyna pana Stanisława, roszczenie się przedawniło. Niewiedza o przysługującym świadczeniu nie wpływa na przedawnienie.
Przykład 2.
Pani Maria była w głębokiej żałobie i nie miała siły zajmować się formalnościami po śmierci męża przez ponad rok. Gdy po 16 miesiącach od śmierci męża złożyła wniosek o to świadczenie, ZUS odmówił jej wypłaty. Czy takie postępowanie jest prawidłowe? Subiektywny stan emocjonalny kobiety nie przerywa biegu przedawnienia, więc nie otrzyma zasiłku pogrzebowego.
Przykład 3.
Pan Krzysztof zaginął w styczniu 2023 roku. Jego ciało zostało odnalezione dopiero w lutym 2026 roku. Rodzina zorganizowała pogrzeb 9 marca 2026 roku. Czy bliscy pana Krzysztofa mogą domagać się zasiłku pogrzebowego, a jeśli tak – jak liczyć termin do przedawnienia roszczenia? W tej sytuacji bliscy będą mogli liczyć na zasiłek po udokumentowaniu sytuacji odnalezienia zwłok długo po śmierci pana Krzysztofa. W tej sytuacji termin 12 miesięcy na złożenie wniosku liczy się od 9 marca 2026 roku.
Dokumentami potwierdzającym okoliczności lub przyczyny niewystąpienia o zasiłek ciągu 12 miesięcy od śmierci osoby z powodu późniejszego odnalezienia zwłok lub zidentyfikowania osoby zmarłej albo z innych przyczyn całkowicie niezależnych od osoby uprawnionej są:
- zaświadczenie policji lub prokuratury,
- odpis zupełny aktu zgonu
- inny dokument urzędowy potwierdzający zaistnienie okoliczności lub przyczyn uniemożliwiających wcześniejsze zgłoszenie wniosku.
Przykład 4.
Pan Jacek zaginął w lipcu 2004 roku. Jego zwłoki zostały odnalezione po wielu latach dopiero w marcu 2026 roku. Córka zorganizowała jego pogrzeb 21 marca 2026 roku. Czy może domagać się zasiłku pogrzebowego? Ma ona prawo do zasiłku pogrzebowego w wysokości 7000 zł. Musi jednak pamiętać, aby przedłożyć stosowne dokumenty z organów ścigania potwierdzające znalezienie zwłok pana Jacka po tak długim czasie. Wniosek o zasiłek pogrzebowy musi złożyć w tym wypadku w ciągu roku od daty pogrzebu, inaczej bowiem świadczenie jej przepadnie.
Wniosek o zasiłek pogrzebowy i wymagane dokumenty
Wniosek o wypłatę zasiłku składa się na formularzu Z-12, który zawiera następujące informacje:
- dane zmarłego,
- dane wnioskodawcy,
- informację o tym, czy zmarły pobierał świadczenia z ZUS,
- informację czy wnioskodawca pobiera świadczenia z ZUS,
- sposób wypłaty zasiłku,
- oświadczenia o poniesieniu kosztów pogrzebu,
- ewentualne upoważnienie zakładu pogrzebowego do otrzymania zasiłku,
- data i podpis.
Jeżeli pogrzeb organizowany był na koszt państwa, organizacji politycznej lub społecznej ZUS wymaga przedstawienia zaświadczenia właściwego organu administracji publicznej lub organizacji o pokryciu kosztów pogrzebu oraz przedłożenia rachunków za wydatki poniesione przez wnioskującego o zasiłek.
- osobiście w placówce,
- przez pełnomocnika,
- pocztą,
- elektronicznie przez PUE/eZUS,
- za pośrednictwem zakładu pogrzebowego.
Do złożenia wniosku i odbioru zasiłku pogrzebowego w całości albo części może zostać upoważniony zakład pogrzebowy, który organizował pogrzeb.
Wniosek o zasiłek pogrzebowy - podsumowanie
Podsumowując, kluczem do skutecznego uzyskania zasiłku pogrzebowego jest terminowość. Choć standardowy rok na złożenie dokumentów wydaje się długi, warto dopełnić formalności jak najszybciej po pochówku, aby uniknąć ryzyka wygaśnięcia roszczenia. Wyjątki od tej zasady, takie jak późne odnalezienie zwłok czy problemy z identyfikacją zmarłego, są ściśle określone i wymagają solidnego udokumentowania.
