Po sporządzeniu rocznego rozliczenia składki zdrowotnej za 2025 rok u podatników mogły powstać trzy sytuacje – niedopłata składki zdrowotnej, zerowe rozliczenie, czyli przedsiębiorcy wpłacili w trakcie roku dokładnie taką wartość składek, jaka wynika z rocznego rozliczenia, lub nadpłata składki zdrowotnej. Jeżeli powstała niedopłata, to postępowanie było proste – należało do 20 maja uregulować kwotę do ZUS-u. W sytuacji gdy z rocznego rozliczenia wyniknęła nadpłata składek, przedsiębiorca miał dwa wyjścia – mógł wnioskować o jej zwrot na rachunek bankowy lub zaliczyć ją na poczet przyszłych składek. Przed jakim problemem stoją obecnie przedsiębiorcy, którzy nie zawnioskowali o zwrot nadpłaty składki zdrowotnej na rachunek bankowy? Sprawdźmy!
Rozliczenie nadpłaty rocznej składki zdrowotnej
Jeżeli przedsiębiorca chciał uzyskać zwrot nadpłaconej składki zdrowotnej za 2025 rok, to należy w terminie do 1 czerwca 2026 roku złożyć wniosek RZS-R o zwrot na PUE ZUS. Warunkiem uzyskania zwrotu było to, aby płatnik nie posiadał zaległości w ZUS-ie i złożył wniosek w terminie. Jeżeli Zakład wykrył zaległości, to kwota nadpłaty w pierwszej kolejności została zaliczona na ich pokrycie, a pozostała jej wartość podlegała zwrotowi na rachunek bankowy przedsiębiorcy.
Płatnicy mogą również wyjść naprzeciw ZUS-owi i nie generować dodatkowych formalności, decydując się na niewnioskowanie o zwrot nadpłaty na rachunek bankowy. Tacy przedsiębiorcy mogą wybrać opcję zaliczenia nadpłaty na poczet przyszłych składek ZUS. Postępowanie to jest zasadne, w przypadku gdy kontynuują prowadzenie działalności, z tytułu której i tak są zobowiązani do comiesięcznego opłacania składki zdrowotnej.
W tym przypadku zastosowanie znajduje art. 81 ust. 2qa ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, zgodnie z którym:
„W przypadku niezłożenia wniosku w terminie, o którym mowa w ust. 2n, przy jednoczesnym braku zaległości z tytułu składek lub nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczeń społecznych, do zwrotu których został zobowiązany płatnik składek, kwota zwrotu podlega rozliczeniu na koncie płatnika składek do końca roku, w którym upływa termin na złożenie zeznania, o którym mowa w art. 45 ust. 1 Ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych. Do rozliczonej na koncie płatnika kwoty zwrotu stosuje się odpowiednio zasady określone w art. 24 Ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych”.
Z powyższego przepisu wynika, że niezłożenie wniosku o zwrot nadpłaty składki zdrowotnej przy jednoczesnym braku zaległości w ZUS-ie skutkuje rozliczeniem nadpłaty na poczet przyszłych składek ZUS, czyli składek wynikających z kolejnych po kwietniu okresów (miesięcy) rozliczeniowych. Takie stanowisko prezentował również ZUS w pytaniach i odpowiedziach z webinaru z 27 kwietnia 2023 roku dotyczących rocznej składki zdrowotnej.
Termin ten wynika z art. 81 2qa ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2056, z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem, jeśli płatnik:
- nie złoży wniosku o zwrot nadpłaty w określonym terminie, tj. do 1 czerwca 2026 i
- nie posiada zaległości z tytułu lub nienależnie pobranych świadczeń,
Oczywiści o ile KAS nie przekaże informacji o rozbieżnościach pomiędzy formą opodatkowania i wysokością przychodów lub dochodów wykazanych w dokumentach przekazywanych do ZUS-u a formą opodatkowania i wysokością przychodów lub dochodów wykazanych dla celów podatkowych.
W przypadku potwierdzenia rozbieżności w pierwszej kolejności ZUS przeprowadzi postępowania w tej sprawie i dopiero po jego zakończeniu rozliczy nadpłatę na składki z uwzględnieniem daty, która wynika z terminu przekazania rocznego rozliczenia.
Brak wniosku o zwrot nadpłaty składki zdrowotnej a pismo z ZUS o zaległościach
Warto mieć na uwadze, że o ile uregulowali składki miesięczne wynikające z ZUS DRA za kwiecień 2026, tak nie opłacali składek wynikających z ZUS DRA za maj 2026, bowiem przeznaczyli na ich pokrycie nadpłatę, jaka powstała z rocznego rozliczenia składki zdrowotnej. Z przepisów bowiem nie wynika, że zawarte w art. 81 ust. 2qa ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych „rozliczenie na koncie płatnika składek do końca roku” uniemożliwia takie działanie, jeżeli płatnik jest pewny, że nie powstanie rozbieżność między danymi przekazanymi do ZUS-u a tymi znajdującymi się w KAS. Rozliczenie to powinno nastąpić z „uwzględnieniem daty, która wynika z terminu przekazania rocznego rozliczenia”.
