Niejednokrotnie zdarza się, że środek trwały, w tym samochód, nie jest przez pewien czas wykorzystywany w firmie. Przedsiębiorcy mają wówczas liczne wątpliwości, czy amortyzacja samochodu w działalności może być kontynuowana i czy nadal wolno im ujmować odpisy w kosztach uzyskania przychodów.
Samochód będący środkiem trwałym do 10 tys. zł i powyżej
Kupując samochód do działalności gospodarczej, przedsiębiorca musi zwrócić uwagę na jego wartość.
Jeżeli wynosi ona powyżej 10 tys. zł, wówczas pojazd należy obligatoryjnie wprowadzić do ewidencji środków trwałych. Wyjątkiem od reguły jest nabycie auta jako towaru handlowego oraz jako środka trwałego, ale z przeznaczeniem do dalszej odsprzedaży w ciągu 12 miesięcy od dnia nabycia.
W przeciwnym razie takie auto przedsiębiorca wprowadza do ewidencji środków trwałych, ustala wartość początkową i odpisy amortyzacyjne, które następnie ujmie w kosztach uzyskania przychodów zgodnie z art. 22h Ustawy z 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: ustawa o PIT).
Z kolei, gdy przedsiębiorca nabędzie samochód będący tzw. niskocennym środkiem trwałym, czyli do wartości 10 tys. zł, wówczas może:
- wprowadzić go do ewidencji środków trwałych i dokonywać amortyzacji w czasie,
- wprowadzić go do ewidencji środków trwałych i zamortyzować jednorazowo,
- nie wprowadzać do ewidencji środków trwałych i ująć bezpośrednio w kosztach uzyskania przychodu w miesiącu nabycia.
Według art. 22a ust. 1 ustawy o PIT za środki trwałe (podlegające amortyzacji) uważa się składniki majątku:
- stanowiące własność lub współwłasność podatnika,
- nabyte lub wytworzone we własnym zakresie,
- kompletne i zdatne do użytku w dniu przyjęcia do używania,
- o przewidywanym okresie używania dłuższym niż rok,
- wykorzystywane przez podatnika na potrzeby związane z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą albo oddane do używania na podstawie umowy najmu, dzierżawy lub umowy leasingu.
Warto podkreślić, iż przedsiębiorca wprowadza do ewidencji środków trwałych również środki trwałe, które nie podlegają amortyzacji.
Czy możliwa jest amortyzacja samochodu w działalności, gdy pojazd jest czasowo nieużytkowany?
Nabywając samochód jako środek trwały, przedsiębiorca – jak już wyżej wskazano – ma obowiązek wprowadzić go do ewidencji środków trwałych (poza ww. wyjątkami).
Amortyzację rozpoczyna po wprowadzeniu środka trwałego do ewidencji. Warunkiem rozpoczęcia amortyzacji jest to, aby był kompletny, zdatny do użytku i przeznaczony na potrzeby działalności gospodarczej.
Samo późniejsze ograniczenie korzystania z maszyny lub samochodu nie zawsze oznacza obowiązek przerwania amortyzacji.
Należy zadać sobie podstawowe pytanie – co w ogóle oznacza amortyzacja (odpisy amortyzacyjne)? Amortyzacja to stopniowe zużywanie się składnika majątku będącego środkiem trwałym w działalności przedsiębiorcy na skutek jego użytkowania.
Mowa tu zatem o użytkowaniu samochodu, które podatkowo można ująć w kosztach firmy w postaci odpisów amortyzacyjnych.
Innymi słowy, odpisy amortyzacyjne to ustawowa możliwość ujęcia wartości środka trwałego w kosztach firmy w sposób stopniowy na skutek jego użytkowania w działalności (w związku z brakiem możliwości jednorazowego ujęcia wartości w kosztach firmy albo rezygnacji z tego ujęcia przez przedsiębiorcę).
Zaprzestanie amortyzacji środków trwałych
Zgodnie z art. 22h ust. 1 pkt 1 ustawy o PIT przedsiębiorca ma obowiązek zaprzestania dokonywania amortyzacji środków trwałych (odpisów amortyzacyjnych) w kosztach firmy z przyczyny:
- zrównania sumy odpisów amortyzacyjnych z ich wartością początkową od miesiąca następnego po miesiącu zrównania,
- postawienia działalności w stan likwidacji od miesiąca następnego po miesiącu jej likwidacji,
- zbycia od miesiąca następnego po miesiącu zbycia,
- stwierdzenia ich niedoboru od miesiąca następnego po miesiącu stwierdzenia niedoboru.
To jednak nie wszystko.
Obowiązek zaprzestania amortyzacji środka trwałego wystąpi także od miesiąca następnego po miesiącu jego wycofania z działalności, a także od miesiąca następnego po miesiącu zmiany kwalifikacji środka trwałego, np. na towar handlowy.
Amortyzacja samochodu w działalności a wpis w ewidencji środków trwałych
W powyższych przepisach nie występuje zdarzenie polegające na nieużytkowaniu środka trwałego, wskutek którego przedsiębiorca byłby zobowiązany do zaprzestania lub wstrzymania jego amortyzacji.
Przepisy nie wymagają, aby środek trwały był wykorzystywany każdego dnia. Jeżeli pozostaje majątkiem firmy i nadal ma służyć działalności gospodarczej, odpisy amortyzacyjne, co do zasady, mogą być kontynuowane.
Patrząc na stanowiska organów podatkowych – stoją one na stanowisku, że czasowe nieużytkowanie środka trwałego w działalności nie jest powodem do zaprzestania jego amortyzacji.
Przyczyn czasowego nieużywania środka trwałego w działalności może być bardzo wiele, np.:
- okresowy brak produkcji lub sezonowy przestój,
- sezonowość działalności,
- zmiana profilu działalności,
- segmentacja rynku,
- dobór dostawców, odbiorców,
- sezon urlopowy,
- wymagana naprawa środka trwałego,
- modernizacja środka trwałego.
Powyższe potwierdza m.in. stanowisko Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej zawarte w interpretacji indywidualnej z 26 stycznia 2024 roku (sygn. 0111-KDIB1-1.4010.744.2023.1.SG), w której to objaśniono, że:
Przejściowe zaprzestanie użytkowania danych środków trwałych nie jest natomiast przesłanką uzasadniającą zaprzestanie dokonywania odpisów amortyzacyjnych. Okresowe zaprzestanie wykorzystywania danego środka trwałego w przypadku dalszego prowadzenia działalności gospodarczej, w której środek ten był wykorzystywany, nie powoduje utraty prawa do dokonywania odpisów amortyzacyjnych od tego środka trwałego. Ponadto, z ww. regulacji nie wynika również, że tego typu odpisy amortyzacyjne nie stanowią dla podatnika kosztu uzyskania przychodów. W związku z powyższym, ze względu na fakt, że w przypadku przejściowego nieużytkowania środków trwałych wchodzących w skład Instalacji do produkcji […], działalność Spółki jest w dalszym ciągu prowadzona w zakresie przetwórstw […] nabytego od zewnętrznych dostawców (w niezmienionym rodzajowo zakresie) i Spółka planuje ponowne wykorzystane danych środków trwałych (zaprzestanie użytkowania jest jedynie tymczasowe), odpisy amortyzacyjne za okres, w którym dane środki trwałe były przejściowo nieużytkowane, są w dalszym ciągu naliczane i stanowią dla Spółki koszt uzyskania przychodów.
Należy bowiem zauważyć, że czasowe nieużywanie poszczególnych środków trwałych wchodzących w skład Instalacji wyłącznie z przyczyny nadmiernych i nieopłacalnych kosztów w zakresie produkcji […] (a nie z powodu przeznaczenia ich do innych celów, np. kwalifikacji, jako towar handlowy w celu sprzedaży) nie powoduje konieczności zmniejszenia dokonywanych odpisów amortyzacyjnych. Zatem, jeśli zamiarem Państwa jest ciągłość produkcji, a czasowe wyłączenie jest spowodowane czynnikami niezależnymi od Państwa, to mają Państwo prawo do realizacji odpisów amortyzacyjnych. Czasowego braku wykorzystywania Instalacji do produkcji […] z przyczyn ekonomicznych nie należy utożsamiać z sezonowym, czy czasowym brakiem przydatności środka trwałego do produkcji.
Podobne stanowisko Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej zawarto w interpretacji indywidualnej z 25 sierpnia 2025 roku (sygn. 0115-KDIT3.4011.607.2025.2.AD), w której to wskazano, że:
Z kolei, z treści art. art. 22c pkt 5 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wynika, że czasowe nieużywanie środka trwałego nie powoduje konieczności zaprzestania dokonywania odpisów amortyzacyjnych. Amortyzację należałoby przerwać, gdyby środek trwały nie był używany na skutek zawieszenia albo zaprzestania wykonywania działalności gospodarczej, w której był używany, co nie ma miejsca w Państwa sytuacji.
Zatem, jeśli Państwa zamiarem jest ciągłość najmu, a brak najemcy jest spowodowany czynnikami niezależnymi od Państwa, to mają Państwo prawo do realizacji odpisów amortyzacyjnych za okres, w którym brak jest najemcy.
Tak więc w zaprezentowanej sytuacji mają Państwo prawo do dalszej amortyzacji budynku przeznaczonego na wynajem w okresie braku najemcy, pod warunkiem że nie zrezygnowali Państwo z najmu tego budynku i czynią starania dla pozyskania najemcy.
Przykład 1.
Przedsiębiorca kupił obrabiarkę za 240 tys. zł. Maszyna została przyjęta do ewidencji środków trwałych w styczniu 2026 roku, a od lutego 2026 roku rozpoczęto ujmowanie odpisów amortyzacyjnych w kosztach firmy. Miesięczny odpis amortyzacyjny wyniósł 4 tys. zł.
Niemniej produkcja rozpoczęła się dopiero w październiku 2026 roku, ponieważ trwał montaż całej linii technologicznej.
W tej sytuacji sama zwłoka w rozpoczęciu produkcji nie oznacza automatycznie utraty prawa do amortyzacji. Maszyna pozostaje składnikiem majątku firmy i jest przeznaczona do prowadzenia działalności.
Przykład 2.
Przedsiębiorca prowadzi działalność polegającą na odśnieżaniu dróg i wyrównywaniu stoków narciarskich. W styczniu 2026 roku nabył specjalistyczny pług o wartości 140 tys. zł, a od lutego 2026 roku rozpoczął ujmowanie odpisów amortyzacyjnych w kosztach firmy. Miesięczny odpis amortyzacyjny wyniósł 2 tys. zł.
Od kwietnia do września 2026 roku pług stoi w garażu i nie wykonuje żadnych prac.
To normalna cecha tej działalności. Brak wykorzystania poza sezonem nie oznacza, że środek trwały przestał służyć firmie. Przedsiębiorca także w tym okresie kontynuuje ujmowanie odpisów amortyzacyjnych w kosztach działalności.
Inaczej wygląda sytuacja, gdy środek trwały przestanie być całkowicie wykorzystywany. W takim przypadku możliwość rozliczania odpisów może zostać utracona z uwagi na całkowite zaprzestanie jego używania w działalności gospodarczej. Przykładowo, jeżeli auto nie jest używane od ponad roku i nie ma planów jego ponownego wykorzystania, wówczas przedsiębiorca musi zdecydować, czy zostanie ono wycofane z działalności, zlikwidowane, czy sprzedane, całkowite zaprzestanie używania w działalności może bowiem wiązać się z brakiem możliwości ujęcia amortyzacji w kosztach firmy.
Jeżeli jednak przedsiębiorca chce rozpocząć używanie środka trwałego, który przez pewien czas nie będzie użytkowany, wówczas, jeżeli ma ku temu uzasadnienie, takie jak wcześniej wymieniono, to może nie przerywać amortyzacji i ją kontynuować nawet w okresie nieużywania środka trwałego w działalności.
