Nakaz wykonania nakierowanych działań weterynaryjnych na określonym obszarze jest jednym ze środków zwalczania chorób zakaźnych. Jak w praktyce wygląda odstrzał sanitarny a zwolnienie od pracy? Osobom wykonującym wspomniane zadanie przysługuje z tego tytułu usprawiedliwiona nieobecność oraz zachowanie prawa do wynagrodzenia.
Rola Polskiego Związku Łowieckiego
Polski Związek Łowiecki (PZŁ) wykonuje odstrzał sanitarny zwierząt dzikich wtedy, gdy nakaz wykonania tego odstrzału został wprowadzony:
- rozporządzeniem – aktem prawa miejscowego wydanym przez powiatowego lekarza weterynarii;
- rozporządzeniem – aktem prawa miejscowego wydanym przez wojewodę, na wniosek wojewódzkiego lekarza weterynarii;
- rozporządzeniem ministra właściwego do spraw rolnictwa
– na obszarach objętych formami ochrony przyrody (parki narodowe, rezerwaty przyrody, parki krajobrazowe, obszary chronionego krajobrazu, obszary Natura 2000 itp.) lub w otulinach (strefach ochronnych graniczących z formą ochrony przyrody), w rozumieniu Ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody.
PZŁ, na wniosek powiatowego lekarza weterynarii wyznacza poszczególnym dzierżawcom lub zarządcom obwodów łowieckich do wykonania odstrzału sanitarnego zwierząt dzikich osoby mające uprawnienia do wykonywania polowania.
Uprawnienia do wykonywania polowania i bioasekuracja
Wyróżnia się trzy rodzaje uprawnień do wykonywania polowania:
- podstawowe – uprawniające do odstrzału zwierząt łownych, z wyjątkiem samców zwierzyny płowej;
- selekcjonerskie – uprawniające do odstrzału wszystkich zwierząt łownych;
- sokolnicze – uprawniające do łowienia zwierzyny przy pomocy ptaków łowczych.
Warunkami uzyskania tych uprawnień jest odbycie szkoleń przeprowadzonych przez PZŁ i złożenie, z wynikiem pozytywnym, egzaminów przed komisją egzaminacyjną powołaną przez PZŁ, a ponadto w przypadku uprawnień podstawowych – odbycie rocznego stażu w kole łowieckim lub ośrodku hodowli zwierzyny, a w przypadkach uprawnień selekcjonerskich i sokolniczych – posiadanie uprawnień podstawowych.
Podczas odstrzału sanitarnego, podobnie jak podczas polowania, wymagane jest przestrzeganie zasad bioasekuracji, polegającej na takim zachowaniu osób uprawnionych do wykonywania polowania, które ma na celu zapobieganie rozprzestrzenianiu się chorób zakaźnych zwierząt za pośrednictwem odstrzelonych zwierząt łownych lub ich części, lub tych osób, lub w wyniku czynności wykonywanych przez te osoby.
Upoważnienie do odstrzału
Odstrzał sanitarny zwierząt odbywa się na podstawie indywidualnego upoważnienia, do którego wystawienia jest obowiązany odpowiednio zarządca lub dzierżawca obwodu łowieckiego, lub dyrektor parku narodowego albo regionalny dyrektor ochrony środowiska, wskazującego w szczególności gatunek i liczbę sztuk zwierzyny przeznaczonej do odstrzału oraz termin ważności upoważnienia. Przy wykonywaniu odstrzału sanitarnego stosuje się odpowiednio przepisy o zachowaniu bezpieczeństwa na polowaniach.
Odstrzał sanitarny a zwolnienie od pracy
Osobie uprawnionej do wykonywania polowania, która wykonuje odstrzał sanitarny zwierząt dzikich, przysługuje zwolnienie od pracy w dniu, w którym wykonuje ten odstrzał. Pracownik będący osobą wykonującą odstrzał sanitarny uprzedza pracodawcę o przyczynie i przewidywanym okresie nieobecności w pracy z powodu wykonywania odstrzału sanitarnego zwierząt dzikich i uzgadnia termin tej nieobecności z pracodawcą.
Dowodem usprawiedliwiającym nieobecność w pracy osoby wykonującej odstrzał sanitarny jest pisemne oświadczenie podmiotu, któremu nakazano wykonanie odstrzału sanitarnego zwierząt dzikich, potwierdzające udział danego pracownika w odstrzale, w danym dniu. Pracodawca zwalnia od pracy pracownika w terminie uzgodnionym z tym pracownikiem, przy czym łączny wymiar zwolnień od pracy z tego tytułu nie może przekroczyć 6 dni w danym roku kalendarzowym.
Odstrzał sanitarny a zwolnienie od pracy i prawo do wynagrodzenia
Za czas zwolnienia od pracy pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia ustalonego na zasadach dotyczących ustalania wynagrodzenia za urlop wypoczynkowy (art. 33 Ustawy z dnia 21 listopada 2025 roku o zdrowiu zwierząt).
Zatem wynagrodzenie za czas zwolnienia od pracy w związku z wykonywaniem odstrzału sanitarnego należy ustalić z uwzględnieniem wynagrodzenia i innych świadczeń ze stosunku pracy, z wyłączeniem:
- jednorazowych lub nieperiodycznych wypłat za spełnienie określonego zadania bądź za określone osiągnięcie;
- wynagrodzenia za czas gotowości do pracy oraz za czas niezawinionego przez pracownika przestoju;
- gratyfikacji (nagród) jubileuszowych;
- wynagrodzenia za czas urlopu wypoczynkowego, a także za czas innej usprawiedliwionej nieobecności w pracy;
- ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy;
- dodatkowego wynagrodzenia radcy prawnego z tytułu zastępstwa sądowego;
- wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy wskutek choroby lub odosobnienia w związku z chorobą zakaźną;
- kwoty wyrównania do wynagrodzenia za pracę do wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę;
- nagród z zakładowego funduszu nagród, dodatkowego wynagrodzenia rocznego, należności przysługujących z tytułu udziału w zysku lub w nadwyżce bilansowej;
- odpraw emerytalnych lub rentowych albo innych odpraw pieniężnych;
- wynagrodzenia i odszkodowania przysługującego w razie rozwiązania stosunku pracy.
Składniki wynagrodzenia określone w stawce miesięcznej w stałej wysokości (tzw. składniki stałe) uwzględnia się w wynagrodzeniu za czas zwolnienia od pracy w wysokości należnej pracownikowi w miesiącu, w którym wykonywany jest odstrzał.
Składniki wynagrodzenia przysługujące za okresy nie dłuższe niż jeden miesiąc, z wyjątkiem składników stałych (tzw. składniki zmienne), uwzględnia się przy ustalaniu wynagrodzenia za czas zwolnienia od pracy w łącznej wysokości wypłaconej pracownikowi w okresie 3 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym wykonywany jest odstrzał. Wynagrodzenie ustalone według tych zasad, przewidzianych dla składników zmiennych, stanowi podstawę wymiaru wynagrodzenia za czas zwolnienia od pracy w zakresie składników zmiennych (dalej „podstawa wymiaru”). Wynagrodzenie za czas zwolnienia od pracy, w zakresie zmiennych składników wynagrodzenia, oblicza się:
- dzieląc podstawę wymiaru przez liczbę godzin, w których czasie pracownik wykonywał pracę w okresie, z którego została ustalona ta podstawa, a następnie
- mnożąc tak ustalone wynagrodzenie za jedną godzinę pracy przez liczbę godzin, jakie pracownik przepracowałby w czasie zwolnienia od pracy, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy, gdyby w tym czasie nie korzystał z tego zwolnienia.
Składniki wynagrodzenia wypłacane za okresy dłuższe niż jeden miesiąc wypłaca się w przyjętych terminach wypłaty tych składników, przy czym dni zwolnienia od pracy są traktowane na równi z okresem wykonywania pracy.
Przykład 1.
17 kwietnia 2026 roku pracownik zatrudniony na stanowisku przedstawiciela handlowego w pełnym wymiarze czasu pracy, uprawniony do wykonywania polowania, został zwolniony od pracy w związku z wykonywaniem odstrzału sanitarnego zwierząt dzikich. Pracownik ten wykonywał pracę w ramach systemu równoważnego czasu pracy i we wspomnianym dniu miał do przepracowania 12 godzin. Wynagrodzenie zasadnicze pracownika, określone w stawce miesięcznej w stałej wysokości, wynosiło 7000 zł. W styczniu, lutym i marcu 2026 roku pracownikowi wypłacono premie prowizyjne uzależnione od wartości sprzedanych produktów, w wysokościach odpowiednio 1200 zł, 2000 zł i 1700 zł. Wymiar czasu pracy pracownika pełnoetatowego wynosił w styczniu – 160 godzin, w lutym – 160 godzin, w marcu – 176 godzin. Zatem wynagrodzenie za dzień zwolnienia od pracy, w zakresie zmiennych składników wynagrodzenia, wyniosło 118,56 zł, zgodnie z obliczeniem:
(1200 zł + 2000 zł + 1700 zł) : (160 h + 160 h + 176 h) = 9,88 zł/h;
9,88 zł/h × 12 h = 118,56 zł.
Wobec powyższego, w związku ze zwolnieniem od pracy 17 kwietnia 2026 roku, pracownik otrzymał za ten miesiąc wynagrodzenie zasadnicze w wysokości 7000 zł i wynagrodzenie za dzień zwolnienia od pracy, w zakresie zmiennych składników wynagrodzenia, w kwocie 118,56 zł. Ponadto pracownik mógł również otrzymać za kwiecień 2026 roku premię prowizyjną, jeżeli osiągnął poziom sprzedaży uprawniający do tej premii.
Jak wynika z powyższego, prawo gwarantuje pracownikowi, który jako osoba uprawniona do polowania wykonuje odstrzał sanitarny zwierząt, zwolnienie od pracy na dzień odstrzału oraz wynagrodzenie za ten dzień, pomimo nieświadczenia pracy.
