Sprzedaż know-how a podatek PCC – kiedy powstaje obowiązek podatkowy?

Umowy sprzedaży rzeczy oraz praw majątkowych co do zasady podlegają opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Wątpliwości pojawiają się jednak przy obrocie dobrami niematerialnymi. Kluczowa staje się więc kwestia, jak traktować sprzedaż know-how a podatek PCC i czy nabywca unikalnej wiedzy musi uiścić daninę po stronie kupującego.

Know-how – czym jest?

W przepisach prawa nie odnajdziemy legalnej definicji pojęcia know-how. Na gruncie przepisów o podatkach dochodowych wskazano, że know-how należy rozumieć jako wartość stanowiącą równowartość uzyskanych informacji związanych z wiedzą w dziedzinie przemysłowej, handlowej, naukowej lub organizacyjnej.

W literaturze z zakresu prawa podatkowego podnosi się, że know-how jest dobrem niematerialnym wyrażającym się w faktycznej możliwości korzystania z poufnej wiedzy i doświadczenia, które ma wartość majątkową, wchodzi w skład przedsiębiorstwa dysponenta i jako takie może być przedmiotem obrotu.

W praktyce gospodarczej do obrotu know-how stosowana jest najczęściej umowa nienazwana, określona jako umowa przeniesienia lub transferu know-how. Know-how jest zatem zbywalny i może być udostępniany na podstawie umów licencji know-how oraz umów przenoszących know-how. Zbywca, przenosząc know-how, jest zobowiązany zapewnić prawną i faktyczną możliwość korzystania z pewnej wiedzy oraz do powstrzymywania się od jednoczesnego korzystania z tej wiedzy, jak również do nieujawniania know-how, jeżeli jest on tajemnicą.

W piśmiennictwie z zakresu prawa konkurencji i prawa własności intelektualnej podnosi się, że know-how definiuje się najczęściej jako poufną wiedzę i doświadczenia o charakterze technicznym lub techniczno-organizacyjnym, które nadają się bezpośrednio do zastosowania w procesie produkcji.

Ponadto termin „know-how” należy interpretować zgodnie z definicją zawartą w Rozporządzeniu Komisji (WE) Nr 772/2004 z 7 kwietnia 2004 roku w sprawie stosowania art. 81 ust. 3 Traktatu do kategorii porozumień o transferze technologii. Stosownie do art. 1 tego aktu termin know-how oznacza pakiet nieopatentowanych informacji praktycznych, wynikających z doświadczenia i badań, które są:

1. niejawne, czyli nie są powszechnie znane lub łatwo dostępne;
2. istotne, czyli ważne i użyteczne z punktu widzenia wytwarzania produktów objętych umową;
3. zidentyfikowane, czyli opisane w wystarczająco zrozumiały sposób, aby można było sprawdzić, czy spełniają kryteria niejawności i istotności.

W polskim orzecznictwie sądowo-administracyjnym (m.in. w wyroku NSA z 15 marca 2012 roku, sygn. akt I FSK 973/11) przyjmuje się natomiast, że know-how obejmuje wszelkiego rodzaju wiadomości i doświadczenia o charakterze nietechnicznym, które nadają się do wykorzystania w działalności przedsiębiorstwa lub wykonywania zawodu.

Według ugruntowanej linii orzeczniczej sądów administracyjnych w omawianym zakresie powyższe cechy know-how należy rozumieć następująco:

• poufność – mogą to być wyłącznie informacje, które nie są powszechnie znane, unikalne;
• istotność – są to informacje ważne dla całości lub części sposobu wytwarzania produktu, świadczenia usługi;
• identyfikowalność – są to informacje utrwalone, odpowiednio zmaterializowane.

Reasumując, termin know-how oznacza więc zdolność, wiedzę lub umiejętność uzyskania określonego rezultatu lub prowadzenia jakiejś działalności i ma następujące cechy:

• stanowi dobro niematerialne występujące w postaci wiedzy, zebranych doświadczeń, pozwalające na osiągnięcie określonego efektu gospodarczego;
• można go przeliczyć na rzeczywistą wartość materialną;
• został zdobyty w ramach wypracowanego doświadczenia;
• ma charakter poufny i istotny;
• stanowi wiedzę zidentyfikowaną, utrwaloną we właściwy sposób i dająca się przekazać.

Sprzedaż know-how a podatek PCC

Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a oraz pkt 2 Ustawy z dnia 9 września 2000 roku o podatku od czynności cywilnoprawnych podatkowi temu podlegają m.in. umowy sprzedaży rzeczy i praw majątkowych oraz zmiany tych umów, jeżeli powodują one podwyższenie podstawy opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Przy czym w ustawie przewidziano sytuacje, w których czynność cywilnoprawna mieszcząca się w zakresie przedmiotowym ww. ustawy nie podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania czynności cywilnoprawnej. W myśl art. 4 pkt 1 ww. ustawy obowiązek podatkowy przy umowie sprzedaży ciąży na kupującym. Zgodnie z art. 535 Kodeksu cywilnego przez umowę sprzedaży sprzedawca zobowiązuje się przenieść na kupującego własność rzeczy i wydać mu rzecz, a kupujący zobowiązuje się rzecz odebrać i zapłacić sprzedawcy cenę. 

Podstawę opodatkowania przy umowie sprzedaży, w myśl ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, stanowi wartość rynkowa rzeczy lub prawa majątkowego (art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy). Zgodnie z art. 6 ust. 2 ww. ustawy wartość rynkową przedmiotu czynności cywilnoprawnych określa się na podstawie przeciętnych cen stosowanych w obrocie rzeczami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem ich miejsca położenia, stanu i stopnia zużycia, oraz w obrocie prawami majątkowymi tego samego rodzaju, z dnia dokonania tej czynności, bez odliczania długów i ciężarów.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy stawki podatku od umowy sprzedaży wynoszą:

• nieruchomości, rzeczy ruchomych, prawa użytkowania wieczystego, własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego, spółdzielczego prawa do lokalu użytkowego oraz wynikających z przepisów prawa spółdzielczego: prawa do domu jednorodzinnego oraz prawa do lokalu w małym domu mieszkalnym – 2%;
• innych praw majątkowych – 1%.

Podkreślić należy, że opodatkowaniu podatkiem PCC podlegają wyłącznie umowy sprzedaży rzeczy i praw majątkowych.

Jeżeli chodzi o rzeczy, to zgodnie z art. 45 kc rzeczami są tylko przedmioty materialne. W związku z tym trzeba zastanowić się, czy know-how można zaliczyć do praw majątkowych.

W ustawie o podatku od czynności cywilnoprawnych brak jest definicji legalnej pojęcia prawa majątkowego. Warto również podkreślić, że zarówno pojęcie prawa majątkowego, jak i pojęcie prawa niemajątkowego nie mają definicji legalnej w obecnie obowiązującym stanie prawnym. Zwroty te nie są uregulowane w kc ani w ustawach szczególnych, pomimo tego, że określenie prawo majątkowe jest ściśle związane z prawem cywilnym. 

Kwestię tę ustawodawca pozostawił do rozstrzygnięcia doktrynie, która dość powszechnie przyjmuje, że majątkowy charakter mają przede wszystkim prawa związane z własnością oraz prawa na dobrach niematerialnych oparte na czynniku ekonomicznym. Podział na prawa majątkowe i niemajątkowe jest więc zależny od tego, czy są one bezpośrednio uwarunkowane interesem ekonomicznym podmiotu uprawnionego, czy też nie (wyrok WSA w Krakowie z 23 czerwca 2017 roku, I SA/Kr 443/17).

W zakresie odpowiedzi na powyższą kwestię należy wskazać, że pomimo wymiaru finansowego know-how nie jest prawem majątkowym. Know-how nie można przypisać statusu zarówno rzeczy, jak i prawa majątkowego, ponieważ nie jest związany z żadnym uprawnieniem mającym swe źródło w przepisach prawa, jak również nie występuje żaden obowiązek świadczenia lub powstrzymywania się od określonych działań przez inne podmioty.

Z tytułu posiadania określonego know-how w danej dziedzinie właściciel nie ma żadnych uprawnień czy też obowiązków wynikających z przepisów prawa. To oznacza, że know-how nie jest zaliczane do kategorii praw majątkowych, a zatem nie podlega opodatkowaniu podatkiem PCC.