Ustawowym obowiązkiem pracodawcy jest pobór zaliczek na podatek od dochodu ze stosunku pracy. Taki dochód podlega opodatkowaniu według skali podatkowej. Biorąc pod uwagę, że skala podatkowa przewiduje dwie stawki podatku, należy zastanowić się, czy pracodawca ma obowiązek informowania pracownika o przekroczeniu progu podatkowego w trakcie roku podatkowego.
Obowiązki pracodawcy jako płatnika w podatku PIT
Zgodnie z przepisem art. 8 Ustawy z 29 sierpnia 1997 roku – Ordynacja podatkowa (dalej: Ordynacja podatkowa): płatnikiem jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, obowiązana na podstawie przepisów prawa podatkowego do obliczenia i pobrania od podatnika podatku i wpłacenia go we właściwym terminie organowi.
Z uwagi na powyższe, na płatniku ciążą trzy podstawowe obowiązki, tj.:
- obliczenie,
- pobranie,
- wpłacenie
– podatku i zaliczki.
Z kolei art. 30 § 1 Ordynacji podatkowej stanowi, że: płatnik, który nie wykonał obowiązków określonych w art. 8, odpowiada za podatek niepobrany lub podatek pobrany a niewpłacony. Zasadą jest, że obowiązek prawidłowego ustalenia podstawy opodatkowania, a także obliczenia i zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych, spoczywa na podatniku. Niemniej jednak w wielu sytuacjach ustawodawca wyłączył tę regułę, nakładając obowiązki płatnika na podmioty wypłacające lub stawiające do dyspozycji podatnika należności stanowiące jego dochody (przychody).
W myśl art. 32 ust. 1 Ustawy z 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: ustawa o PIT): zakłady pracy będące osobami fizycznymi, osobami prawnymi oraz jednostkami organizacyjnymi nieposiadającymi osobowości prawnej są obowiązane jako płatnicy obliczać i pobierać w ciągu roku zaliczki na podatek dochodowy od osób, które uzyskują od tych zakładów przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, z pracy nakładczej lub ze spółdzielczego stosunku pracy, z zasiłków pieniężnych z ubezpieczenia społecznego wypłacanych przez zakłady pracy lub z tytułu udziału w nadwyżce bilansowej wypłacanej w spółdzielniach pracy.
Zgodnie natomiast z art. 38 ust. 1 tej ustawy: płatnicy, o których mowa w art. 32–35 przekazują, z zastrzeżeniem ust. 2 i 2a, kwoty pobranych zaliczek na podatek w terminie do 20 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym pobrano zaliczki, na rachunek urzędu skarbowego, przy pomocy którego naczelnik urzędu skarbowego właściwy według miejsca zamieszkania płatnika wykonuje swoje zadania.
Wysokość zaliczek pobieranych przez płatnika a obowiązek informowania pracownika o przekroczeniu progu podatkowego
Zgodnie z art. 32 ust. 2 ustawy o PIT: zaliczki za miesiące od stycznia do grudnia wynoszą:
- za miesiące, w których dochód podatnika uzyskany od początku roku od danego płatnika nie przekroczył kwoty 120 000 zł – 12% dochodu uzyskanego w danym miesiącu;
- za miesiąc, w którym dochód podatnika uzyskany od początku roku od danego płatnika przekroczył kwotę 120 000 zł – 12% od tej części dochodu uzyskanego w tym miesiącu, która nie przekroczyła tej kwoty, i 32% od nadwyżki ponad kwotę 120 000 zł;
- za miesiące następujące po miesiącu, o którym mowa w pkt 2 – 32% dochodu uzyskanego w danym miesiącu od danego płatnika.
Ustawa o PIT przewiduje dla podatnika możliwość złożenia do pracodawcy wniosku o niepobieranie zaliczek w danym roku podatkowym.
Jak wynika z treści art. 31c ustawy o PIT: płatnik nie pobiera zaliczek, o których mowa w art. 32–35 i art. 41 ust. 1, jeżeli podatnik złoży temu płatnikowi wniosek o niepobieranie zaliczek w danym roku podatkowym. Podatnik może złożyć wniosek o niepobieranie zaliczek w danym roku podatkowym, jeżeli przewiduje, że uzyskane przez niego dochody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27 nie przekroczą w roku podatkowym kwoty 30 000 zł. W przypadku uzyskania przez podatnika dochodów podlegających opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27 przekraczających u tego płatnika w roku podatkowym kwotę 30 000 zł płatnik oblicza zaliczki bez pomniejszania, o którym mowa w art. 31b.
Pracodawca nie ma obowiązku informowania pracownika o przekroczeniu progu podatkowego
Choć z treści art. 8 Ordynacji podatkowej oraz art. 32 ust. 1 ustawy o PIT wynika, że pracodawca ma obowiązek obliczenia, pobrania oraz wpłacenia zaliczki na podatek od wypłaconego wynagrodzenia pracownika to jednak żaden przepis nie przewiduje obowiązku informowania zatrudnianych osób o przekroczeniu progu podatkowego.
W praktyce pracownik może dowiedzieć się o przekroczeniu progu podatkowego, otrzymując niższe wynagrodzenie za dany miesiąc (z uwagi na zastosowanie stawki 32% zamiast 12% co oznacza, że zostanie pobrana wyższa zaliczka, zatem kwota wynagrodzenia „na rękę” będzie niższa).
Niepoinformowanie pracownika o przekroczeniu progu podatkowego nie stanowi również czynu zabronionego w ramach karalności naruszenia procedury podatkowej. Jak bowiem wynika z treści art. 77 Ustawy z 10 września 1999 roku – Kodeks karny skarbowy (dalej: Kodeks karny skarbowy):
- Płatnik lub inkasent, który pobranego podatku nie wpłaca w terminie na rzecz właściwego organu, podlega karze grzywny do 720 stawek dziennych albo karze pozbawienia wolności do lat 3, albo obu tym karom łącznie.
- Jeżeli kwota niewpłaconego podatku jest małej wartości, sprawca czynu zabronionego określonego w § 1 podlega karze grzywny do 720 stawek dziennych.
- Jeżeli kwota niewpłaconego podatku nie przekracza ustawowego progu, sprawca czynu zabronionego określonego w § 1 podlega karze grzywny za wykroczenie skarbowe.
Zgodnie zaś z art. 78 Kodeksu karnego skarbowego:
- Płatnik, który nie pobiera podatku albo pobiera go w kwocie niższej od należnej, podlega karze grzywny do 720 stawek dziennych albo karze pozbawienia wolności do lat 2, albo obu tym karom łącznie.
- Jeżeli kwota niepobranego podatku jest małej wartości, sprawca czynu zabronionego określonego w § 1 podlega karze grzywny do 720 stawek dziennych.
- Jeżeli kwota niepobranego podatku nie przekracza ustawowego progu, sprawca czynu zabronionego określonego w § 1 podlega karze grzywny za wykroczenie skarbowe.
Zwróćmy zatem uwagę, że wskazane regulacje penalizują wyłącznie czyny polegające na naruszeniu obowiązków płatnika wynikających z art. 8 Ordynacji podatkowej (obliczenie, pobranie i wpłacenie podatku). Pracodawca nie ponosi żadnej odpowiedzialności – czy to podatkowej czy karnoskarbowej – za niepoinformowanie pracownika o przekroczeniu progu podatkowego.
Biorąc powyższe pod uwagę, należy wskazać, że pracownik nie może wymagać od pracodawcy, aby ten informował go o zbliżającej się zmianie stawki podatkowej. Z żadnego przepisu prawa nie wynika bowiem, aby na pracodawcy ciążył taki obowiązek.
