Umowa o dzieło jest obok umowy zlecenia jedną z najpopularniejszych form współpracy, które zostały uregulowane w prawie cywilnym. Prawidłowe odstąpienie od umowy o dzieło jest dozwolone w razie zaistnienia przesłanek przewidzianych w przepisach i powinno zostać odpowiednio udokumentowane. W dalszej części tekstu zamieszczono wzór takiego oświadczenia.
Pobierz darmowy wzór oświadczenia pracownika na cele PIT i ZUS w formacie PDF i DOCX!
Umowa o dzieło – obowiązujące przepisy prawa
Aktem prawnym właściwym w przypadku zawierania umowy o dzieło jest Ustawa z 23 kwietnia 1964 roku – Kodeks cywilny (dalej: kc). Zasady dotyczące jej zawierania, realizacji i rozwiązania zostały określone w art. 627–646 kc.
Podstawowe zasady dotyczące umowy o dzieło
Umowa o dzieło jest cywilnoprawnym stosunkiem umocowanym w kc. Przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, natomiast zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. Wspomniana umowa stanowi zatem umowę rezultatu (polega na wykonaniu zamówionej usługi lub wytworzeniu określonej rzeczy (wyrobu), która jest materialnie utrwalona).
Jeżeli natomiast strony określiły wynagrodzenie na podstawie zestawienia planowanych prac i przewidywanych kosztów (tzw. wynagrodzenie kosztorysowe), a w toku wykonywania dzieła zarządzenie właściwego organu państwowego zmieniło wysokość cen lub stawek obowiązujących dotychczas w obliczeniach kosztorysowych, to każda ze stron może żądać odpowiedniej zmiany umówionego wynagrodzenia, przy czym nie dotyczy to należności uiszczonej za materiały lub robociznę przed zmianą cen lub stawek.
W przypadku gdy:
- materiałów na wykonanie dzieła dostarcza zamawiający, przyjmujący zamówienie powinien ich użyć w sposób odpowiedni oraz złożyć rachunek i zwrócić niezużytą część,
- materiał dostarczony przez zamawiającego nie nadaje się do prawidłowego wykonania dzieła albo jeżeli zajdą inne okoliczności, które mogą przeszkodzić prawidłowemu wykonaniu, przyjmujący zamówienie powinien niezwłocznie zawiadomić o tym zamawiającego.
Do odpowiedzialności za wady dzieła stosuje się odpowiednio przepisy o rękojmi przy sprzedaży, przy czym odpowiedzialność przyjmującego zamówienie jest wyłączona, jeżeli wada dzieła powstała z przyczyny tkwiącej w materiale dostarczonym przez zamawiającego. Jeżeli zamawiającemu udzielono gwarancji na wykonane dzieło, przepisy o gwarancji przy sprzedaży stosuje się odpowiednio.
Zamawiający nie może odmówić zapłaty wynagrodzenia mimo niewykonania dzieła, jeżeli przyjmujący zamówienie był gotów je wykonać, lecz wyniknęły przeszkody z przyczyn dotyczących zamawiającego. W takim wypadku zamawiający może odliczyć to, co przyjmujący zamówienie oszczędził z powodu niewykonania dzieła.
Zgodnie z art. 643 kc zamawiający obowiązany jest odebrać dzieło, które przyjmujący zamówienie wydaje mu zgodnie ze swym zobowiązaniem.
Roszczenia wynikające z umowy o dzieło przedawniają się z upływem 2 lat od dnia oddania dzieła, a jeżeli dzieło nie zostało oddane – od dnia, w którym zgodnie z treścią umowy miało być oddane.
Okoliczności wskazane w kc uzasadniające odstąpienie od umowy o dzieło
Przepisy kc wskazują przypadki, w których rozwiązanie umowy o dzieło jest dopuszczalne. Należy podkreślić, że w odniesieniu do umów o dzieło prawo cywilne posługuje się terminem „odstąpienie”. Wynika to ze specyfiki umowy o dzieło, która jest umową rezultatu – w przeciwieństwie do umów zakładających ciągłość świadczenia określonych czynności (zlecenie).
Zamawiający dzieło może odstąpić od umowy w następujących przypadkach:
- jeżeli ustalono wynagrodzenie kosztorysowe i zaszła konieczność znacznego jego podwyższenia – wówczas zamawiający może odstąpić od umowy, powinien jednak uczynić to niezwłocznie i zapłacić przyjmującemu zamówienie odpowiednią część umówionej kwoty,
- jeżeli przyjmujący zamówienie opóźnia się z rozpoczęciem lub ukończeniem dzieła tak dalece, że nie jest prawdopodobne, żeby zdołał je ukończyć w umówionym czasie, zamawiający może bez wyznaczenia terminu dodatkowego od umowy odstąpić jeszcze przed upływem terminu do wykonania dzieła,
- jeżeli przyjmujący zamówienie wykonywa dzieło w sposób wadliwy albo sprzeczny z umową, zamawiający może wezwać go do zmiany sposobu wykonania i wyznaczyć mu w tym celu odpowiedni termin – po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu zamawiający może odstąpić od umowy albo powierzyć poprawienie lub dalsze wykonanie dzieła innej osobie na koszt i niebezpieczeństwo przyjmującego zamówienie,
- dopóki dzieło nie zostało ukończone, zamawiający może w każdej chwili od umowy odstąpić, płacąc jednocześnie umówione wynagrodzenie – w takim wypadku zamawiający może odliczyć to, co przyjmujący zamówienie oszczędził z powodu niewykonania dzieła.
Przyjmujący zamówienie również ma prawo odstąpienia od umowy o dzieło, co przewidziano w art. 640 kc. Stosownie do brzmienia tego przepisu, jeżeli do wykonania dzieła potrzebne jest współdziałanie zamawiającego, a tego współdziałania brak, przyjmujący zamówienie może wyznaczyć zamawiającemu odpowiedni termin z zagrożeniem, iż po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu będzie uprawniony do odstąpienia od umowy.
Ponadto umowa o dzieło ulegnie rozwiązaniu w razie braku możliwości wykonania dzieła przez przyjmującego zamówienie.
Warto dodać, że w konkretnych okolicznościach odstąpienie od umowy o dzieło może być dokonane na podstawie innych unormowań kc. Dotyczy to np. przypadku, w którym przyjmujący zamówienie złoży oświadczenie, że nie zrealizuje umowy. W takiej sytuacji odpowiednie zastosowanie ma art. 4921 kc, który stanowi, iż jeśli strona obowiązana do spełnienia świadczenia stwierdzi, że świadczenia tego nie spełni, druga strona może odstąpić od umowy bez wyznaczenia dodatkowego terminu, także przed nadejściem oznaczonego terminu spełnienia świadczenia.
Oświadczenie o odstąpieniu od umowy o dzieło – najważniejsze elementy oraz wzór
Należy podkreślić, że nie obowiązuje aktualnie urzędowy wzór oświadczenia o odstąpieniu od umowy o dzieło. Strony ustalają treść takiego oświadczenia z uwzględnieniem specyfiki łączącego ich stosunku prawnego oraz unormowań kc.
Do podstawowych składników oświadczenia o odstąpieniu od umowy o dzieło można zaliczyć:
- datę oraz miejsce sporządzenia oświadczenia,
- oznaczenie zamawiającego i wykonawcy (między innymi imię i nazwisko, nazwa, dane kontaktowe),
- informacje dotyczące umowy o dzieło (data zawarcia, przedmiot),
- okoliczności stanowiące przesłankę odstąpienia od umowy,
- podpisy stron umowy.
Odstąpienie od umowy o dzieło - podsumowanie
Umowa o dzieło jest umową rezultatu, co oznacza, że polega na wykonaniu zamówionej usługi lub wytworzeniu określonej rzeczy, która jest materialnie utrwalona.
Przepisy kc dopuszczają możliwość odstąpienia od umowy w określonych przypadkach. Może to nastąpić między innymi, gdy przyjmujący zamówienie opóźnia się z rozpoczęciem lub wykończeniem dzieła lub wykonuje je w sposób wadliwy albo sprzeczny z umową. W pewnych okolicznościach również przyjmujący zamówienie może odstąpić od realizacji umowy. W tym celu można skorzystać z przykładowego wzoru oświadczenia w sprawie odstąpienia od umowy o dzieło.
